“YA�AMA SEV�NC�NE B�N SELAM” / Kadir �NCESU

5/10/2007 � Kategori: Soylesi

“YA�AMA SEV�NC�NE B�N SELAM”

KAD�R �NCESU

�mit Kaftanc�o�lu �ld�r�l��n�n 26. y�l�nda, �zt�rk Tatar taraf�ndan haz�rlanan “Ya�ama Sevincine Bin Selam / �mit Kaftanc�o�lu” adl� kitapla an�l�yor. 8 Nisan tarihinde Atat�rk K�lt�r Merkezi’nde bir anma etkinli�i de ger�ekle�tirilecek. Kitab� haz�rlayan ve etkinli�i organize eden �zt�rk Tatar ile g�r��t�k

—B�yle bir �al��maya sizi iten sebep nedir?

Bu y�l �mit Kaftanc�o�lu’nun �ld�r�l��n�n 26 y�l�. 11 Nisan 1980’e kadar T�rk yaz�n�na nice eser kazand�ran �mit Kaftanc�o�lu hakk�nda, ne yaz�k ki �l�m�nden sonra yay�mlanm�� kaynak niteli�i ta��yan bir kitap, toplu bir de�erlendirme yoktur. 1997 y�l�ndan ba�layarak her y�l, �e�itli dergi ve gazetelere Kaftanc�o�lu ile ilgili makaleler yazmaya �al��t�m. O’nun hakk�nda yay�mlanm�� bir kayna��n olmay�� Kaftanc�o�lu’nu anlatma-tan�tma ac�s�ndan beni s�k�nt�ya sokuyordu. Tam anlam�yla sanat�n� ve edebi ya�am�n� yans�tt��m� s�yleyemem. Yaz�lan her yaz� yavan d��yordu sayfalara. Beslenebilece�im bir kaynaktan yoksundum. B�ylesi bir �al��maya beni iten ilk neden ku�kusuz bu. �kincisi ise yak�nlar�na dost ve arkada�lar�na ya�ataca��m mutlulukla birlikte tarihe bir not d��mektir. Ayr�ca Kaftanc�o�lu hakk�nda yaz�lan onca yaz� sararm�� sayfalardan zaman�n girdab�na kap�lm�� ge�mi�e, daha do�rusu unutulmaya yok olmaya s�r�kleniyordu. Bu s�r�kleni�e g�nl�m raz� olamazd�. Yazar �ner Ya�c�’n�n haz�rlad�� �mit Kaftanc�o�lu kaynak�as�n� dikkate alarak �al��malar�ma ba�lad�m. 1971 y�l�ndan itibaren Kaftanc�o�lu hakk�nda yaz�lan her yaz� hemen hemen kitapta yer ald�. Kitapta yer veremediklerimi ise kaynak�aya eklemekle yetindim. �stedim ki insanlar�n Kaftanc�o�lu ile ilgili ba�vuracaklar� bir kaynak olsun.

—Peki, amac�n�zda ba�ar�l� oldunuz mu?

Ba�ar�l� oldu�uma inan�yorum. En az�ndan bir ilk ad�m olarak g�r�yorum bu �al��may�. Belki ileriki zamanlarda ba�ka arkada�lar bu kitaptan esinlenerek, farkl� �al��malar i�erisinde olurlar kan�s�nday�m.

—1971’den 2006 y�l�na kadar 35 y�ll�k bir zaman� g�z �n�nde bulundurmu�sunuz. Bu zaman dilimi kar��n�za ��kan yaz� ve s�yle�ilerde siz etkileyenler oldu mu?

Kaftanc�o�lu ad�n�n bas�nda ilk kez yaz�ld�� tarih 4 Nisan 1971 y�l�d�r. “D�neme�” adl� �yk�s�yle TRT B�y�k �d�l�n� (Birincilik) kazand��nda Adnan �zyal��ner r�portaj yap�yor. Kitap bu r�portajla ba�l�yor. Sonra Kaftanc�o�lu ve kitaplar� hakk�nda yaz�lan yaz�larla devam ediyor. 2006 y�l�na kadar.

1971–1980 y�llar� aras�ndaki gazete ve dergi sayfalar�n� �evirirken kar��ma onun sanat�n�, sanat anlay��n�, �al��kanl��n�, m�cadeleci ki�ili�ini, halk adaml�l��n�, onurlu duru�unu... anlatan say�s�z yaz� ��k�yordu. ��imdeki ��l�k: “Ey Kaftanc�o�lu senin k�ymetini bilemedik! Daha do�rusu senin de�erini ve eserlerini g�remeyecek kadar k�r, duyamayacak kadar sa��rd�k.” diyordu. O yaz�lara ula�t�k�a Kaftanc�o�lu’nun hi� olmad�� kadar toplumsal ortak bilin�te ya�ad��n� g�rd�m. Hakk�ndaki birikimimin, bilgimin azl�� beni utand�rmakla birlikte, bu yaz�lardan onun ayd�nl��n� g�r�p duyumsad�k�a mutlu oluyordum. Bu kitapta yer alan yaz�lar�n sahiplerine tarih ve toplum �n�nde te�ekk�r etmem bir bor� ve onurdur benim i�in.

Onlarca yaz� i�erisinde beni en �ok etkileyen U�ur Mumcu’nun yaz�s� oldu. Cumhuriyet gazetesindeki k��esinde “ Sa� Ter�r Yok...” ba�l�kl� yaz�s�nda (15 Nisan 1980) Kaftanc�o�lu’nun �ld�r�l��n� k�n�yor ve ayd�nlara y�nelik olan bu katliamlar�n bir an �nce son bulmas� i�in devleti g�reve �a��r�yor. Ve aradan y�llar ge�iyor. U�ur Mumcu’da Kaftanc�o�lu’nun ya�ad�� ayn� sonu ya��yor. Bu beni ger�ekten �ok �zd� ve etkiledi.

—U�ur Mumcu’dan bahsettiniz. Haz�rlad��n�z bu kitapta ba�ka kimler var.

H. �zettin Dinamo, Adnan �zyal��ner, Oktay Akbal, Mehmet Ba�aran, U�ur D�ndar, �mit Sar�aslan, Oral �al��lar ve daha bir �ok de�erli kalem yer almakta.

—�mit Kaftanc�o�lu ile ilgili �al��malar�n�zda O’nu tan�tma anlam�nda uzun bir yol ald��n�za inan�yor musunuz?

Say�n Adnan Binyazar 1993 y�l�nda kaleme ald�� bir yaz�s�nda ��yle diyor: “Gazetelerde, dergilerde, yazg�n�n zulm�ne u�ram�� nice yazar, sanat��, bilim adam� s�z konusu edilirken, nedense �mit Kaftanc�o�lu ad� hep unutuluyor...” Adnan Binyazar’�n bu g�zlemi do�ru ve yerinde bir g�zlem. Ama durum bug�n b�yle de�il. Art�k gazetelerde, dergilerde, radyo ve televizyonlarda Kaftanc�o�lu ad�na rastlamak m�mk�n. �mit Kaftanc�o�lu’nu halka ve edebiyat d�nyas�na tan�tma anlam�nda olduk�a uzun bir yol ald��m�za inan�yorum. 2004 y�l�nda 25. �l�m y�l d�n�m� an�s�na o�lu Dr. Ali Naki Kaftanc�o�lu’nun bilgisinde ilk kez �yk� yar��mas� d�zenledim. 136 �yk� kat�ld�. Bu beni ve ailesini �ok mutlu etti. Se�ici kurul Adnan �zyal��ner, Ru�en Hakk�, Osman �ahin, Mehmet G�ler, �ner Ya�c� ve H.H�seyin Yalva�’tan olu�uyordu. Bu y�l ikinci �yk� yar��mas�n� d�zenledim. 200 �yk� kat�ld�. Ayr�ca dereceye giren �yk�lerden bir de kitap haz�rlayarak okurla bulu�turdum. Yine 2005 y�l�nda 25. y�l d�n�m� an�s�na y�netimini �stlendi�im Yal�n Ses edebiyat dergisinde Kaftanc�o�lu �zel say�s� haz�rlad�m. Bu da edebiyat d�nyas�nda bir ilktir. Bizden sonra Berfin Bahar dergisi de Kaftanc�o�lu say�s� haz�rlad�. Bunlar sevindirici ve olumlu geli�meler.

—�n�m�zdeki y�llarda Kaftanc�o�lu hakk�nda ba�ka �al��malar�n�z olacak m�? Ayr�ca bu seneki etkinli�iniz nelerdir.

O�lu Dr. Ali Naki Kaftanc�o�lu’nun bana verdi�i yetki s�resince elimden geldi�i kadar olumlu ve ileriye d�n�k �al��malar s�rd�rmeyi d��n�yorum. Her �eyden �nemlisi �mit Kaftanc�o�lu �yk� Yar��mas� kesinlikle her y�l yap�lacak. Ayr�ca 27. �l�m y�l d�n�m� an�s�na Kaftanc�o�lu’nun gazete ve dergi makalelerinden olu�an bir de kitap haz�rlay�p okurla bulu�turmay� d��l�yorum. Bu y�l yine AKM de (08 Nisan 2006) �mit Kaftanc�o�lu’na Sayg� Gecesi ad� alt�nda bir etkinli�imiz olacak. A��l�� konu�mas�n� Gazeteci-Yazar U�ur D�ndar’�n yapaca�� bu gecede dostlar� Kaftanc�o�lu’nu anlatacak. Yine bu etkinli�in i�erisinde Ali Ekber �i�ek, �eref Ta�l�ova, Recep Erg�l ve Muammer Ketenco�lu’da kat�laca�� birde m�zik dinletisi sunulacak. Bildi�iniz gibi “Ya�ama Sevincine Bin Selam/�mit Kaftanc�o�lu” ve “�mit Kaftanc�o�lu �yk� �d�lleri/2006” kitaplar� da etkinli�in bir par�as� olarak kitapseverlere sunulacak.

�M�T KAFTANCIO�LU (YA�AM �YK�S�)

1935 y�l�nda (Kaftanc�o�lu’nun baz� eserlerinde do�um tarihi 1934 yazmaktad�r. N�fus kayd� ise 1935)

Ardahan’�n Hanak il�esinin Koyunp�nar k�y�nde d�nyaya geldi. �ocuklu�u Dede Korkut boylar�n�n zengin anlat�m gelene�i i�erisinde, halk ��klar�n�n, s�z sohbet bilenlerin dizinin dibinde destan, masal, t�rk�, efsane dinleyerek ge�ti. �lkokulu kendi k�y�nde okuyan Kaftanc�o�lu, C�lavuz K�y Enstit�s�n� bitirdikten sonra bir s�re ilkokul ��retmenli�i (Mardin-Derik) yapt�. Daha sonra Bal�kesir Necati Bey E�itim Enstit�s� edebiyat b�l�m�n� ba�ar�yla bitirip T�rk�e ��retmenli�ine (Rize-Pazar) ba�lad�. Yedek subay olarak g�rev yapt�� askerlik d�n��, TRT’nin a�t�� s�nav� kazanarak, K�y yay�nlar� b�l�m�nde g�reve ba�lad�. B�t�n T�rkiye’nin belle�inde yer eden programlara imza atan Kaftanc�o�lu, “D�neme�”le (�yk�) TRT B�y�k �d�l� birincilik (1970), “Hakullah”la (R�portaj) Milliyet gazetesi Karacan birincili�i (1972) ald�.

11 Nisan 1980 g�n� g�rev yapt�� TRT’ye gitmek i�in ��kt�� evinin �n�nde, demokrasinin, k�lt�r�n ve ayd�nl��n d��manlar�nca katledildi.

Kaftanc�o�lu’nun yay�mlanm�� yap�tlar�:

- D�neme� (�yk�) 1972

- Yelatan (Roman) 1972

- Tek Atl� Tekin Olmaz (Halk Masallar�) 1973

- T�fekliler (Roman) 1974

- K�ro�lu Kollar� (Halk Destanlar�) 1974

- �arpana (�yk�) 1975

- �stanbul Allak Bullak (�yk�) 1983

- Hakullah (R�portaj) 2003

�ocuk Kitaplar�:

- H�z�r Pa�a

- �izmelerim Ke�eden

- Kekeme Tav�an

- ��lg�r Deresi

- Alt�n Ekin

- D�rt Boynuzlu Ko�

- Kan Karde�im Doru Tay

- Salih Bey

- �oban Ge�mez

www.umitkaftancioglu.com

7 Nisan 2006-Evrensel Kitap

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0) Yorum yaz!

Serbest b�rak�rsan�z t�rbans�z ��renci kalmaz

13/9/2007 � Kategori: Soylesi

Serbest b�rak�rsan�z t�rbans�z ��renci kalmaz

FOTO�RAF: MUHS�N AKG�N

AKP t�rban� serbest b�rak�rsa iki y�l i�inde hi�bir �niversitede ba�� a��k k�z g�remezsiniz. Ama �rt�nmenin artmas� AKP'ye yaramayacak. ��nk� istismar konusunda sizden ileride olanlar hep ��kar
T�rban takanlar�n say�s� art�yor. Ben, yak�n zamana kadar bu �lkede �rt�nmenin azald��n� d��n�yordum. T�rban�n artmas�yla T�rkiye'de hem demokrasi hem ya�am bi�imi �ok zorlanacak

D�rt y�ld�r bas�ndan 'tar�m�n batt��n�!' duyduk. 'S�bvansiyon yok, k�yl� peri�an' dendi. Peki ne oldu? Tar�m�n oyu AKP'ye gitti. Me�er AKP iki misli s�bvansiyon vermi� k�yl�ye

10/09/2007 (9337 ki�i okudu)

NE�E D�ZEL (E-mektup | Ar�ivi)

NEDEN? Tarhan Erdem
22 Temmuz se�imlerinin sonu�lar�n� bir tek Tarhan Erdem'in ara�t�rma �irketi tam olarak bildi. Erdem'in ara�t�rmas� Radikal'de yay�nland��nda, bir�ok gazeteci sonu�lara inanmad�. Hatta Erdem'e hakaretler ya�d�ranlar oldu. Ve Tarhan Erdem, se�imlerden sonra yeni bir ara�t�rma daha yapt�. Bu kez AKP'nin oyu daha da artm�� olarak ��kt�. Burada �nemli olan, bu son ara�t�rmada ortaya ��kan sonu�lar�n biraz sessizlikle kar��lanmas�. Bug�n T�rk medyas�n� takip eden ya da ordunun tepkilerine bakan hi� kimse, bu �lkede bug�n oylar� y�zde 54'e varan bir siyasi partinin varl��n� d��nemez bile. Neden �lkenin nabz�n� tutmas� gereken medya olan biteni g�rmekte zorlan�yor? Ordu, AKP'nin oylar�n�n bu kadar istikrarl� artmas�n�n sebeplerini niye fark edemiyor? T�rkiye'in ger�e�ini en sa�l�kl� bi�imde �l�ebilen Tarhan Erdem'e son geli�meleri, medyay�, orduyu, AKP'yi ve t�rban� sorduk. Erdem �nemli a��klamalar yapt�.

Sizin se�imlerden sonra yapt��n�z son kamuoyu ara�t�rmas�nda AKP'nin oyunun yeniden artt�� ve y�zde 50'yi ge�ti�i g�r�l�yor.
Evet, y�zde 54.
Gerginlik her artt��nda AKP'nin oyu da art�yormu� gibi g�r�n�yor. Ger�ekten de gerginlik ile AKP oylar� aras�nda bir ba� m� var?
Bunun gerginlikle alakas� yok. Muhalefetle alakas� var. AK Partisi'nin oyunu daha �ok Demokrat Parti ve Saadet Partisi gibi k��k partiler art�rd�. Biraz Gen� Parti de dahil olmak �zere, son yapt��m�z ara�t�rmada bunlar�n oyu AK Partisi'ne kayd�. Yani Genelkurmay Ba�kanl��'yla siyasi iktidar aras�nda ya�anan gerginli�in se�men tercihi �zerinde bir etkisi �imdi de yok, 22 Temmuz se�iminde de yoktu. Bunu niye s�yl�yorum?
Niye s�yl�yorsunuz?
��nk� b�yle oldu�una dair elimizde objektif bir bulgu var. Bak�n.. Biz tam bir y�l sene �nce eyl�l ay�nda bir ara�t�rma yapt�k. Ard�ndan 2007'nin �ubat�nda bir ba�ka ara�t�rma daha yapt�k. Sonra se�im d�nemi ba�lay�nca, 18 May�s'ta bir ara�t�rma yapt�k ve se�imlere kadar da birer hafta arayla bu ara�t�rmalar�m�z� s�rd�rd�k. Ge�en sene eyl�lde AK Partisi'nin oyu y�zde 45-46 ��km��t�. Sadece AK Partisi'nin oyu 18 May�s ara�t�rmas�nda y�zde 54'e ��kt�.
18 May�s �ncesinde T�rkiye'de ne oldu? 27 Nisan muht�ras� verilmedi mi?
Evet. AK Partisi'nin oyu sadece bir kez y�zde 54'e ��kt�. O da 27 Nisan bildirisinden sonra. Ama hemen sonra yine y�zde 49'a indi. Yani, 18 May�s hari� se�imlere kadar yapt��m�z di�er sekiz ara�t�rmada AK Partisi'nin oyu y�zde 46 ile 50 aras�nda gezindi. Bu oylar�n y�zde 78'i, AK Partisi'ne ekonomik nedenlerle verildi.
Ekonomik nedenin i�inde istikrar talebi var m�?
Var gayet tabii.
�stikrar talebinin i�inde gerginli�e kar�� olmak, gerginlik istememek yok mudur?
Vard�r. �stikrar talebi, insanlar�n oy tercihinde �nemli rol oynuyor. Tabii �u da var. Biz yeni ara�t�rmam�zda, vatanda�lara, cumhurba�kanl�� s�recinde ya�ananlar�n, 22 Temmuz se�imlerinde oylar�n� etkileyip etkilemedi�ini sorduk. �nce, 'Cumhurba�kanl�� se�im s�recinde ya�ananlar sizin oyunuzu etkiledi mi' diye sorduk. Sadece y�zde 30 etkilendi�ini s�yledi. 'Etkilenmedim' diyenlerin oran� y�zde 70 ��kt�. Ama ard�ndan �unu da sorduk. 'Cumhurba�kanl�� s�recinde ya�ananlardan ba�kas� etkilenmi� midir' dedik. 'Evet, ba�kas� etkilenmi�tir' diye d��nenlerin oran� y�zde 60'�n �zerinde ��kt�.
�nsanlar, etkilenmeyi bir zay�fl�k i�areti olarak m� g�r�yorlar? Ger�e�i kendi adlar�na de�il de ba�kalar� �zerinden mi s�yl�yorlar?
Etkilenmeyi zay�fl�k olarak al�yorlar. Ama gene de benim kanaatim, cumhurba�kanl�� s�recindeki olaylar ya�anmasayd�, AK Partisi'nin oylar� ancak y�zde 2-3 azalabilirdi veya artabilirdi. �nsanlar�n AK Partisi'ne meyletmesinin nedeni ekonomiktir. Bu, para meselesidir, istikrar beklentisidir. Halk zaten bu y�zden AK Partisi'ni tek ba��na iktidar yapt�.
Muhalefete gelirsek... Halk, CHP ile Genelkurmay aras�nda bir ba� g�r�yor mu?
Ayniyet, beraberlik, ayn� �eyi s�yl�yor olmalar�n� g�r�yor. Gerginlik, demokratik hayatta olmamas� gereken bir �eydir ve halk�n bunu g�rmedi�ini d��nemezsiniz. Halk Partisi hem me�ru siyasi hayat�n i�inde yer al�yor, hem de askerle siyaset yapmaya �al��yor. B�yle bir �ey olabilir mi? Kabul edilebilir mi? Ayr�ca CHP ger�ekten �a�da�l�� temsil ediyor mu, laikli�i koruyor mu meselesi de �ok �nemli. Bence CHP �a�da�l�� temsil etmiyor. Laikli�i de s�z olarak koruyor. ��nk� laikli�i ger�ekten korumak, bu meseleyi se�im platformunun d��na ��karmakla ba�lar. Aksi takdirde laikli�in olmayabilece�ini varsaym�� oluyorsunuz. Bir siyasi partinin se�im d�neminde, 'Laiklik tehlike alt�nda ya da T�rkiye b�l�necek' diye politika yapmas� yanl��. T�rkiye, CHP'nin ve MHP'nin s�yledi�i gibi laiklik ve b�l�nme tehlikeleriyle kar�� kar��ya de�il.
Ama sizin birka� hafta �nce yapt��n�z ara�t�rman�zda '�eriat tehlikesi var' diyenlerin oran� y�zde 14.6, '�htimal var' diyenlerin oran� da y�zde 14.8 ��kt�. Bu �lkede y�zde 30 �eriat tehlikesinin oldu�unu d��n�yor. �ok y�ksek bir oran de�il mi bu?
Onlar, CHP'nin ve MHP'nin politikalar�n�n sonucunda ortaya ��k�yor. Olamayacak bir �eyi olabilecekmi� gibi g�stermelerine isyan ediyorum. T�rkiye'nin laiklikten vazge�mesi m�mk�n de�il. T�rkiye'nin b�l�nmesi de s�z konusu de�il. Ben siyasetle iyi k�t� u�ra�m�� bir adam�m.
Ordu, t�rban meselesini �ok �nemsiyor. Siz bu konuda da ara�t�rma yapt�n�z. Halk, t�rban konusunda ne d��n�yor peki?
�nemli �o�unluk t�rban� �nemsemiyor. Ama t�rban tek bir sualle anla��lacak bir husus de�ildir. Zira t�rban�n siyasi simge olup olmad�� meselesi hen�z tam yan�t�n� bulmad�. Bence t�rban �ok �nemli bir �o�unluk i�in siyasi bir kimliktir. T�rban takanlar�n yar�dan fazlas� bence onu siyasi simge olarak tak�yor. B�yle san�yorum. Geri kalan� dini, sosyal bask�, gelenekler gibi nedenlerle tak�yor.
Peki halk t�rban�n siyasi simge olmas�n� �nemsemiyor mu?
�nemsemiyor. Son ara�t�rmada, 'Cumhurba�kan� adaylar�ndan birinin e�inin t�rban takmas� sizin oyunuzu etkiler mi' diye sorduk. Y�zde 60'lar d�zeyinde, 'Beni etkilemez' dedi. Cumhurba�kan� Abdullah G�l'�n e�inin t�rbanl� olmas�n� �nemli bir �o�unluk �nemsemiyor. Ama ben ba�bakan olsam, t�rban konusunda sorumluluk almam. T�rban meselesine dokunmam, bu meseleyi ��zmem.
Niye?
�niversitelerde b�t�n k�z ��rencilerin t�rbanl� olmas�n�n T�rk toplum ya�am�nda hi� mi bir sonucu olmaz sizce? Herkes t�rban takarsa T�rkiye'de toplumsal hayat hi� mi de�i�mez? Bu �lkede T�rk�e ezan 1932'de ba�lad�. Aradan y�llar ge�ti, 1950'de Demokrat Parti iktidara geldi. Sanki T�rkiye'nin tek meselesi Arap�a ezanm�� gibi, 12 Haziran 1950'de kanunda bir ibare de�i�ti ve ertesi sabahtan itibaren b�t�n camilerde Arap�a ezan okundu.
AKP �niversitelerde t�rban� serbest b�rak�rsa b�t�n k�z ��renciler sizce t�rban m� takacak?
Tabii. �ki sene i�inde, hi�bir �niversitede ba�� a��k k�z g�remezsiniz. ��nk� toplumsal bask� yarat�l�r. �ok k�sa bir zaman sonra da insanlar ba��rt�s� takmamazl�k, �niversiteye ba��rt�s�z gidememezlik edemezler. Riskleri olan bir meseleyi konu�uyoruz burada. Laiklik risk alt�nda. Ama ben o riskin sonuca ula�aca��n�, ger�ekle�ece�ini varsaym�yorum, varsaymak istemiyorum. Laikli�i demokratik m�cadeleyle koruyabilece�imize ben h�l� inanlardan biriyim.
AKP �niversitede t�rban serbestli�i getirebilir mi peki?
Getirebilir. Anayasay� tek ba��na de�i�tirme g�c� var. 330 oyu var. 367'yi aramak Sezer zaman�ndayd�. �imdi G�l, 330 oyla referanduma sunabilecek. Referanduma sunuldu�unda da �niversitede t�rban kabul edilir. Ama ben demokratik kurumlar�n, bireylerin ve sivil toplum �rg�tlerinin m�cadelesi sonucunda, AK Partisi'nin bu de�i�ikli�i yapamayaca��n� d��n�yorum. T�rban, T�rkiye'nin �nemli olgular�ndan biri. Bunu siyasi hayatta tart��man�n bir faydas� yok. Ama h�k�metin bu konuda herhangi bir giri�imi oldu�unda, bunun do�ru olmad��na inanan insanlar aya�a kalkmal�d�r, kar�� kmal�d�r. T�rban ger�ekten netameli bir konu. Ben yak�n zamana dek �lkede �rt�nmenin, t�rban takanlar�n say�s�n�n azald��n� d��n�yordum. Ama �imdi t�rban�n artt�� izlenimine sahibim. Son zamanlarda duyduklar�m hep artt�� y�n�nde. T�rkiye'de demokrasi ve toplumun ya�am bi�imi, �rt�nmenin artmas�yla �ok zorlanacak.
Niye zorlanacak?
��nk� t�rban, ki�inin hayata bak��n�, ya�am bi�imini belirleyen en �nemli unsurlardan biri. Toplumun ya�am bi�imiyle �rt�nme aras�nda �ok �nemli ba�lar var. Yaln�z �u da var. �rt�nmenin artmas� bug�nk� iktidara da yaramayacak.
Niye?
��nk� istismar konusunda daima sizden daha ileride olanlar ��kar. �rt�nmenin artmas� T�rkiye'de demokrasiye zarar verecek. ��nk� bu, kad�n�n toplumdaki yeri de�i�iyor demektir. T�rban�n �o�almas�, kad�n erkek e�itsizli�inin artt��n� g�sterir. E�er kad�n-erkek e�itli�i ortadan kalkm��sa, demokrasi �ok �nemli bir yara alm�� demektir. Yaln�z �u da var. Yapt��m�z son ara�t�rmada ilgin� bir bulgu var. 'K�z�n�z veya k�z karde�inizin �niversiteye gidebilmek i�in t�rban�n� ��karmas�n� tasvip eder misiniz' diye sorduk. Y�zde 76.6 'Okulunu b�rakmas�n. E�itim i�in t�rban�n� ��kars�n dedi. Halk t�rban� dinin mutlaka yap�lmas� gereken emri olarak da g�rm�yor. Tanr� emri olarak g�rm�yor.
Sizin yapt��n�z kamuoyu ara�t�rmalar�n�n sonu�lar� beni bir de en �ok medya a��s�ndan �a��rt�yor. Sizin ara�t�rma sonu�lar�n�zla medyan�n yans�tt�� T�rkiye aras�nda b�y�k fark var. Bug�n T�rk gazetelerini okuyan hi� kimse AKP'nin oylar�n�n y�zde 54'lere t�rmand��n� d��nemez.
Y�zde 46'y� da d��nemiyordu.
�eli�ki nereden kaynaklan�yor?
Bu sualin muhatab� ben olmamal�y�m. Bu, medyay� y�netenlerin problemi olmal�. Bence burada kas�tl� bir yanl��l�k yok. Gazeteciler yak�n �evrelerinin etkisinde kald�lar.
Sizin 22 Temmuz se�imleriyle ilgili yapt��n�z ara�t�rman�n sonu�lar� Radikal'de yay�nland��nda, bu rakamlar medyan�n b�y�k kesimi taraf�ndan ger�ekd�� olarak de�erlendirilmi�ti. Medya sizin g�rd��n�z� g�rememi�ti. Medya halktan ve T�rkiye'nin ger�eklerinden kopuyor mu?
Baz�lar� siyasal e�ilimleri g�remedi. Bunun temelinde halka inanmamak var. Baz�lar� halktan kopuk de�il, halk� sevmiyor. Halk�n hakl� olmad��n�, yanl�� yapt��n� nereden ��kar�yorlar ki? Evinde oturuyorsun, bilgisayarla yaz�n� g�nderiyorsun, ondan sonra da halk hakk�nda ��yledir, b�yledir diyorsun. Bak�n... Biz bu �lkede d�rt senedir Ziraat Odalar�'ndan, Veterinerler Birli�i'nden ve gazetecilerden T�rkiye'de tar�m�n batt��n� duymad�k m�? 'Tar�mda s�bvansiyon yok. K�yl� peri�an' denmedi mi? Peki ne oldu? Tar�m�n oylar� AK Partisi'ne gitti. Demek ki halk tar�m�n batmad�� kanaatinde. K�yl�, Ak Partisi'ne oy vererek tar�m�n batmad��n� s�yledi.
Peki niye tar�m�n batt�� haberleri ��kt� medyada?
Bu haberler yanl��. 'AK Partisi ak�ls�z m�? N�fusun y�zde 30-35'ini ihmal eder mi' diye ben o g�nlerde tar�ma bakt�m. Rakamlarla ��kt� ki, AK Partisi h�k�meti zaman�nda tar�ma verilmi� paralar ve s�bvansiyonlar, gelmi� ge�mi� h�k�metlerin tar�ma verdi�i paran�n iki, �� kat� olmu�.
Demek ki yanl�� laflar �retiliyor.
Medya, olaylara �nyarg�l� m� bak�yor?
�nyarg�l� m� bak�yor bilemiyorum ama yanl�� bilgilendi�i muhakkak. Burada kas�tl�l�k de�il, basiretsizlik var. Gerekeni yapm�yorlar. Ben se�im sonu�lar�n� oturdu�um yerden tahmin etmedim. Y�zlerce adam �al��t�. Ara�t�rmalar�n bir tekni�i vard�r. Medya �yle yapm�yor ki. Onlar gidiyor, iki, �� kahvede, birka� insanla konu�uyor. Mesela AK Partisi'nin imama, okumas� yazmas� olmayana dayand�� laf� da yanl��. ��nk� b�lgelere bak�yoruz. Bu parti T�rkiye'nin on iki b�lgesinde de �stelik birinci parti olarak var. Mesela Kuzeydo�u ve Ortado�u Anadolu'da ve G�neydo�u'da ba��ms�zlar�n oyu y�zde 30'un alt�nda kal�rken, AK Partisi y�zde 50'yi ge�ti. Ege'de de birinci oldu. Bu, AK Partisi toplumun her taraf�na yay�lm�� ve a�a�� yukar� e�it da��lm�� durumda demektir. Ayr�ca toplumun �e�itli kesitlerine bak�ld��nda da b�t�n kesimlerde var. AK Partisi, toplumun her taraf�nda girmi� b�y�k bir toplum partisidir. Hele bug�n oyu en az y�zde 50'dir ve bu da her iki ki�iden biri ona oy veriyor demektir.
Yerel se�imlere bir bu�uk y�l var ama �imdiden se�im s�reci ba�lad� bile. AKP, Diyarbak�r'� alacak m� sizce?
Hi� kimse 'Alamaz' diyemez. DTP'li Belediye Ba�kan� Osman Baydemir'in durumu kolay de�il. AK Partisi, ge�en se�imde G�neydo�u'da DTP �izgisiyle at ba�� giderken, son se�imde y�zde 51'le ba��ms�zlar�n iki misli oy ald�.
Medya, halk�n gerginli�e g�sterdi�i tepkinin fark�nda m�?
Ge�enlerde gene bir ara�t�rma yay�nland� ve orduya g�ven en �st derecede ��kt�. Halk, askere g�veniyor ama siyasete girmesini istemiyor. Bunu hepimizin g�rmesi laz�m. Bu halk her konuda sa�duyulu ve so�ukkanl�.
Halk�n siyasi karar�n� etkilemekte ordunun rol� gittik�e azal�yor. Sizin ara�t�rman�zda da bu ortaya ��k�yor. Medya neden halk�n tepkisini, orduyu siyasette istemedi�ini anlayam�yor?
Bu medyada yayg�n bir yanl��l�k. Ama Radikal �yle de�il.
Sizin se�imden sonra yapt��n�z ara�t�rmayla ilgili pek fazla yorum ��kmad�. AKP'nin oylar�n�n y�zde 54'e vard��n� s�ylemeniz �zerine sanki bir sessizlik oldu. Bu sessizli�i neye ba�l�yorsunuz?
Sadece medya de�il, pek �ok insan �lkede de�i�imi g�rm�yor. T�rkiye'de sadece ekonomik ilerleme de�il, toplumsal ilerleme de var. Demokrasi ilerliyor ve T�rkiye d�nyaya yak�nla��yor. E�er �lkede pek �ok �eyin de�i�ti�ini g�rmezseniz, do�ru karar veremezsiniz. Bak�n... Toplumdaki bu de�i�imi g�n�m�z d�nyas�n�n projeleriyle y�netebilecek �a�da� bir parti olsayd� T�rkiye'de, biz �imdi laiklik gibi risklerin hi�birini konu�muyor olurduk. B�yle �a�da� bir parti bulunmad�� i�in bug�n T�rkiye'de riskler var. Toplumdaki de�i�imi AK Partisi'nden ba�ka y�netmeye talip bir parti yok ortal�kta. Ama AK Partisi de �ok muhafazak�r bir parti i�te...
Bizi nas�l g�nler bekliyor?
E�er baz�lar�n�n d��nd�� gibi h�k�metin asl�nda gizli bir g�ndemi varsa, T�rkiye her t�rl� felaketle kar�� kar��ya kalabilir. Ben h�k�metin gizli g�ndemi olmad��na inanmak ihtiyac�nday�m ve inanmaya da haz�r�m. Ayr�ca objektif olarak bakt��mda, h�k�metin gizli bir g�ndemi var diyemiyorum. Ama h�k�met bu endi�eyi, bu ��pheyi ortadan kald�racak, gizli g�ndemi olmad��n� kan�tlayacak hi�bir �ey de yapm�yor.

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0) Yorum yaz!

SEVIN� �OKUM'LA S�YLESI

19/6/2007 � Kategori: Soylesi

SEVIN� �OKUM'LA S�YLESI

Kategori: Soylesi

Anasayfa R�fat Ilgaz Ar�ivi Ta�k�pr�'den Bak��

Kastamonu Net (Blogcu) �iir Sayfas� �yk�

Sinema Atat�rk Edebiyat Roman Yaz�lar�

Ana Sayfa | Eski Say�lar |

MAYIS 2004 | YIL : 5 | SAYI : 51

SEVIN� �OKUM'LA S�YLESI

S�YLESi: Bilim ve Aklin Aydinliginda EGiTiM

- Otuz y�l� a�k�n s�redir yaz�yorsunuz ve bu s�re i�erisinde yirmiden fazla kitap yay�mlad�n�z. Yay�mlanan ilk kitab�n�z “E�ik A�a�lar” bir hik�ye kitab� idi. Bize, yaz� hayat�na nas�l ba�lad��n�z� anlat�r m�s�n�z?

- Ben yaz� hayat�ma lisede, ��rencilik y�llar�mda �iirle ba�lad�m. Biz lisedeyken 27 May�s darbesi oldu. O zaman�n siyaset�ileri yarg�land�. ��lerinden –ba�bakan da dahil- �� ki�i idam edildi. O zamanlar arka pl�n�nda Osman B�l�kba��’n�n oldu�u Kudret ad�nda bir gazete ��k�yordu. Bu gazete, muhtevas� o zaman�n siyas� g�ndemini ihtiva eden bir yar��ma a�t�. Bu yar��maya herkes kat�labiliyordu. Ben de kat�ld�m. Hatta ailem, b�y�klerin kat�ld�� b�yle bir yar��maya kat�lmam� pek istemedi. Ben �ans�m� denemekte �srar ettim. Yar��ma sonu�land� ve ben ikincili�i ald�m. �d�l t�reni i�in Ankara’ya gitti�imizde �a��rd�lar. Bu yar��madan elde etti�im sonu� kendime olan g�venimi art�rd�, yazma iste�imi kam��lad� diyebilirim. Hik�yeye ge�i�im �niversitedeki ��rencilik y�llar�mda oldu. Benim ilk hik�yem 1972 y�l�n�n �ubat ay�nda Hisar dergisinde ��kt�. Ayn� y�l hik�yelerim E�ik A�a�lar ad�yla kitapla�t�. Hisar dergisine her ay bir hik�ye vererek yazmaya devam ettim. Daha sonra T�rk Edebiyat�’nda da yazmaya ba�lad�m.

- Sevin� �okum nas�l yazar? Bir hik�ye ya da roman konusu zihninde nas�l olu�ur, hangi a�amalardan ge�er, yazma an�nda d��ardan g�r�nen Sevin� �okum nas�l bir insand�r?

- Bir y�z, bir olay, bir c�mle hatta bir melodi, yaz�lacak yaz�n�n ilk �ekirde�ini olu�turur. Yazarken mutlaka m�zik dinlerim. Bu kl�sik bat� m�zi�i olabilir, kl�sik T�rk m�zi�i olabilir. Genellikle gecenin sessizli�inde yazmay� tercih ederim. �ster duygu yo�unlu�u deyin, isterseniz ilham deyin o geldi�inde mutlaka yazmak isterim. O co�ku geldi�inde bozuk c�mle ile de, yanl�� iml� ile de olsa yazmak isterim. Daha sonra o metni i�lerim. �ml�s�n�, c�mle yap�s�n� d�zenlerim. ��lerken de fazla de�i�tirmek istemem. ��nk� fazla de�i�tirmek yaz�ya yans�yan o ilk duygunun kaybolmas�na yol a��yor.

Ben disiplinli �al��r�m. Roman yaz�yorsam her g�n birka� sayfa yazar�m. Ama hik�yeyi bir oturu�ta bitirmek isterim.

- Yazmak sizin i�in hayat�n olmazsa olmazlar� aras�nda m�d�r?

- Evet �yledir. Yazmasam herhalde bunal�ma girerdim. Roman�m� bitirdikten sonra bile zaman zaman normal hayata d�nemiyorum. Kahramanlar� s�rekli kafamda ta��r�m. Bir de kafamdaki kahramanlar ideal ki�iler oldu�u i�in ger�ek hayatta onlar�n pek kar��l�� yok. Bu sebeple yazd��m veya bitirdi�im roman�n etkisinden uzun s�re kurtulam�yorum. Hani derler ya �ivi �iviyi s�ker diye. Bir roman�n hayal d�nyas�ndan kurtulamam��sam ba�ka bir romana ge�erim ve yazmaya ba�lar�m.

Yazmak insan�n bir anlamda kendisi ile sava��d�r. Ben kendimi bu anlamda kendisi ile sava�� olan birisi olarak g�r�r�m.

- Yazarken pl�nlama yapar m�s�n�z?

�ok kabaca bir taslak yapar�m. Yaln�z bende roman�n sonu bellidir. Roman�n ba��n� sonuna g�re yazar�m. Benim yazaca��m roman�n ki�ileri bellidir. Sonu bellidir. Olaylar�n ak�� bellidir. Ama hangi ki�inin romanda ne kadar yer alaca��n� bilemem. Mesel� tali bir kahraman roman�n as�l kahraman�na d�n��ebilir. Kahramanlar�n beni y�nlendirdi�ini s�yleyebilirim. Bir yerde ho�uma giden bir isim duyarsam defterime kaydederim. Onu kahraman ad� olarak veya kitap ad� olarak kullan�r�m. Okudu�um eserlerden be�endiklerimi defterlerime kaydederim. Sonra kullan�r�m. Yazma an�nda kitap okurum. Fakat okudu�um kitab�n �sl�bundan etkilenmekten her zaman korkmu�umdur. Eskiden daha �ok korkard�m. �imdi daha rahat okuyorum. Belki bu kendi �sl�bumun iyice oturmu� olmas�ndan kaynaklan�yor.

- �� hik�ye kitab�n�zdan sonra “Zor” ile romana ge�tiniz. Edebiyat�m�zda sizin gibi pek �ok yazar�n da hik�yeden romana ge�ti�ini g�r�yoruz. �o�u yazar�m�z hik�yeden romana ge�tikten sonra tekrar hik�yeye d�nm�yor. Ancak siz romanla hik�yeyi bir arada y�r�t�yorsunuz. Bu konuda neler s�ylersiniz?

- Ben, hi�bir zaman hik�yeyi romana ge�mek i�in bir a�ama olarak g�rmedim. ��imde her zaman roman yazma arzusu vard�. �niversiteden hocam Mehmet Kaplan’la g�r��rd�k. O da roman yazmam� tavsiye etmi�ti. Yazmaya karar verdim. Kendi tecr�belerimden yola ��karak o d�nemi yans�tan bir roman denemesi oldu bu. Sizin de bahsetti�iniz gibi Zor ad�yla yay�mland�. Fakat bu ilk roman i�ime sinmedi. Baz� teknik kusurlar�n� g�rd�m.

- Bu roman�n�za “hik�ye dilinin etkisi alt�nda olmak…” gibi de bir ele�tiri y�neltildi san�r�m.

- Bu t�r ele�tiriler oldu ama bunun yan�nda olumlu ele�tiriler de ald�m. Mesel� Necmettin T�rinay olsun �nci Engin�n olsun �ok olumlu de�erlendirmelerde bulundular. Gerek olumsuz ele�tirenler gerekse be�enenler bu roman�m� yabana atmad�lar. Fakat daha �nce de s�yledi�im gibi ben baz� eksikliklerinden dolay� bu roman� bir daha bast�rmad�m. Bir ara roman� yeniden ele al�p yazmay� d��nd�m. Hatta birka� b�l�m�n� yazd�m. Bu denemelerimden anlad�m ki, yaz�lm�� bir roman� yeniden yazmak pek kolay de�il. Galiba, roman�n tekrar havas�na da giremedim. �ylece kald�.

Sorunuzun ikinci k�sm�na gelince; baz� yazarlar hik�yeyle ba�lay�p romana ge�tikten sonra art�k hik�ye yazm�yorlar, diyorsunuz. Do�rudur. Mesel� Tar�k Bu�ra’da bu b�yle olmu�tur. Bu yazar, hik�yeyle tan�nm��t�r. Fakat sonralar� romanda yo�unla��p hik�yeye d�nmemi�tir. Ben, bunun sebebini bu yazarlar�n romanda kendilerini bulmu� olmalar�d�r diye d��n�yorum. Ben, t�r olarak hik�yeyi �ok seviyorum. Hik�ye, yo�unla�an duygular�n anlat�lmas�na daha uygun. Hik�ye ile verdiklerinizi romanla veremezsiniz. Hem hik�ye anl�k duygular�n aktar�m�d�r. Roman daha uzun bir zaman diliminde yaz�l�r. Hik�yenin hem “an”� anlatmas� hem de yo�un duygular�n ifadesinde uygun bir t�r olmas� nedeniyle benim i�in vazge�ilmez oldu�unu d��n�yor ve hik�yeyi devam ettiriyorum. Anlataca��n�z �yle �eyler vard�r ki birka� sayfada biter. Ama bir yazar i�in mutlaka anlat�lmas� gereken �eylerdir bunlar. Yazar onu fazlal�klardan ar�nd�r�lm�� olarak anlatmaya �al��r. Bunu da ancak hik�yeyle yapabilir yahut bu yo�unluk, ar�nd�r�lm��l�k �iirle ifade edilebilir. Hik�yenin yo�unluk ve rafine olu� bak�m�ndan �iire en yak�n t�r oldu�u s�ylenir.

- Kl�sik tan�mlarda roman�n hik�yenin hacimli bi�imi oldu�u s�ylenir. Sizce bu do�ru bir tan�m m�d�r? Sizce hik�ye ile roman� birbirinden ay�ran unsurlar nelerdir? Ya da siz hik�yeyi nas�l tan�ml�yorsunuz?

- S�z�n� etti�iniz hik�ye ve roman tan�mlar� �ok y�zeysel ve form�le edici. Romanla hik�yeyi birbirinden ay�ran unsurlar�n i�inde elbette hacimden de s�z edilebilir. Ancak, hacimli hik�yeler oldu�u gibi k�sa romanlar da mevcut. Hik�ye ile roman�n farkl�l�klar�n� hacmin �tesinde aramak gerekir. Romanda sizi al�p g�t�rmesi gereken bir �eyler olmal�. Hik�yede be� alt� sayfaya yayd��n�z duygular�n�z�, d�nyan�z� roman�n iki y�z, �� y�z sayfal�k geni�li�inde yapmaya kalkarsan�z bu roman� okutamazs�n�z. Okutmu� olsan�z bile o, roman olmaktan ��kar. Romanda entrika dedi�imiz �eyin olmas� gerekir. Okuyucuyu merakland�racak “d��m”�n olmas� ka��n�lmazd�r romanda. ��nk� okuyucunun dikkatini bu unsurlar din� tutar. Oysa hik�yede bu unsurlar�n olmas� her zaman gerekmez. Hatta bir�ok hik�yede entrika bir yana bir olay bile yoktur. Dahas� son d�nem hik�yelerde (�ehov tarz� hik�yede) bir an�n anlat�m� vard�r. Olay�n ba�� yoktur. Hik�ye beklenmedik anda biter. �deta olay yar�m kalm��t�r. Yani hayat�n k��k bir kesiti verilir. Tabi� Maupassant tarz� hik�yede serim, d��m ve ��z�m b�l�mleri vard�r.

Ger�i modern romanda da �ehov tarz� hik�yede oldu�u gibi olay yar�m b�rak�labilir. Ben son roman�mda bunu yapt�m. Roman bitiyor ama sanki sonra devam� gelecekmi� gibi bitiyor. Yani bundan sonra ne olacak sorusuyla bitti roman.

G�n�m�zde roman, teknik a��dan �yle bir h�le geldi ki kl�sik roman tan�m� bir�ok noktadan ge�erlili�ini yitirdi. Vadideki Zambak, Su� ve Ceza, Sefiller gibi kl�sik romanlar�n tekni�i ile hik�yeyi kar��la�t�rabilirsiniz. Ama art�k romanlar bu kl�sik tarz�n d��na ta�an �zellikler ta��yor. Postmodern romanlarda tam bir b�t�nl�k de yok. Par�a par�a yaz�lm�� metinler, hik�yeler k��k anlam ba�lar� ile belki imalarla birbirine ba�lan�yor. Demek ki art�k hik�ye ile romanlar�n kar��la�t�r�lmas�na ele�tirmenlerin, edebiyat tarih�ilerinin ba�ka g�zle bakmalar� gerekiyor. Okullarda ��rencilere ��retilen tan�mlardan s�z ettiniz, bu tan�mlamalar�n da daha geni� a��dan ele al�nmas� zarureti ortaya ��k�yor o zaman. Kal�p��, k�s�r tan�mlamalardan, kesin ifadelerden sak�nmak yararl� olur diye d��n�yorum.

- T�rk edebiyat�na ili�kin zaman zaman yap�lan de�erlendirmelerde, T�rk �iiri ve hik�yesinin d�nya �l�e�inde g��l� temsilcilerinin bulundu�u ancak T�rk roman�n�n hen�z emekleme a�amas�nda oldu�u s�ylenir. Bu de�erlendirmeye kat�l�r m�s�n�z?

- �iir ve hik�ye i�in s�ylenenler do�ru. Ancak roman konusundaki de�erlendirmelere kat�lam�yorum. T�rk roman� vard�r, hem de iyi �rnekler ortaya konulmu�tur. �unu rahatl�kla s�yleyebilirim ki T�rk roman�n�n kl�sikleri vard�r. Bunlar, Yakup Kadri Karaosmano�lu, Peyami Safa ve Ahmet Hamdi Tanp�nar gibi yazarlard�r.Tanp�nar’�n Huzur’u d�nya �l�e�inde bir eserdir. Di�er taraftan s�z�n� etti�im bu yazarlar d�nya edebiyat�n� olmasa da Avrupa� edebiyat� �ok iyi bilen insanlard�r. �sl�p var, dil var, teknik kurgu �o�u zaman yerli yerinde… Bir eserin g�zel olabilmesi i�in gerekli olan her �ey mevcut.

- Son roman�n�z, “Gece R�zg�rlar�” yeni yay�mland�. Otuz y�ld�r yazan ve �reten biri olarak yazma ser�veninizi ve eserlerinize g�sterilen ilgiyi nas�l de�erlendiriyorsunuz?

- Eserlerimin ilgi derecesini bilmiyorum ama otuz y�ld�r yazma i�iyle u�ra�t��m i�in oturmu� bir isim var. Ben, �al��kan bir insan oldu�umu s�yleyebilirim. Kendimle yar�� h�lindeyim. Her y�l bir eser ortaya koymaya �al��yorum. Yazacaklar� konusunda se�ici bir yazar�m. Sipari� �zerine yaz� yazmam. Ancak, benim de akl�mda olan, tasarlamasam bile yaz�lmas� iyi olur diye d��nd��m bir konuda yazma teklifi gelirse �zerinde d��n�r�m. Bir seferinde b�yle bir teklif geldi, denedim. Ba�ar�l� olamad�m, yar�m kald�. Onun i�in yazaca��m her neyse ona inanmam l�z�m. Yazd�klar�m bana inand�r�c� geliyorsa okurdan da iyi yans�malar geliyor.

- Eserlerinizde Rumeli ve K�r�m gibi imparatorluk topraklar�n�n kaybedilmesi konular�n� a��rl�kl� olarak i�lediniz. Ele ald��n�z bu konular�n birey olarak Sevin� �okum’un hayat�ndaki �nemi nereden kaynaklan�yor?

- Benim romanlar�m� iki k�s�mda d��nmek l�z�m. Birinci k�s�mda Zor’dan sonra yazd�klar�m; Bizim Diyar, Hil�l G�r�n�nce, A�ustos Ba�a��. Bunlar yak�n tarihi ele ald��m kitaplar. Ancak bunlar sadece yaz�l� kaynaklardan yararlan�larak yaz�lm�� romanlar de�il. Ya�ad��m�z d�nyada bunlar�n kar��l�� var.

A�ustos Ba�a�� roman�mda bir gazi var. �imdi hayatta olmayan bu gazi ile 1985 y�l�nda S��t’te tan��m��t�m. Ad� Ali Balaban’d�. Bu insan, Birinci D�nya Sava��’n�, Kurtulu� Sava��’n� ya�am��t�. Bana hayat�n� anlatt�. S��t’te birka� g�n kald�k. Gazinin evini, �evresini tan�d�m. O havay� teneff�s ettim. �yle san�yorum ki bu roman� yaz�l� kaynaklardan hareketle yazmaya ba�lasayd�m ba�ar�l� olamazd�m.

Hil�l G�r�n�nce roman�mda ise d�� T�rkler’i anlatt�m. Bu roman� da e�imin ailesinden yola ��karak yazd�m. E�imin ailesi K�r�ml�d�r. Kay�npederim ve kay�nvalidemden bolca malzeme ald�m. Onlar�n Bursa’da oturan akrabalar�ndan malzeme temin ettim. Akrabalar�n konu�malar�n�, geleneklerini, tekerlemelerini ayr�nt�lar�na kadar inceledim. Sonra K�r�ml�lar�n T�rkiye’deki lideri M�stecip �lk�sal’dan yararland�m. Onun “Emel” dergileri vard�. O dergilerde K�r�m’�n gelenekleri ayr�nt�l� bi�imde yer al�yordu. Roman�m� yazarken �ok faydaland�m.

O romanlar destan co�kusu ile yaz�ld�. A��k�a s�ylemek gerekirse, T�rk destanlar�na kar�� bir sevgim, hayranl��m vard�r. Manas Destan�’n� okudu�umda bende ��yle bir fikir do�du: Bu destandaki unsurlar�, motifleri, atmosferi romanda kullansam nas�l olur? Bu d��nceden, bu ilhamdan hareketle yazmaya ba�lad�m.

Rumeli’yi yaz��m�n sebeplerine gelince, benim ailemden, Balkan Sava�lar�’nda g��p Anadolu’ya gelenler vard�. Onlar�n hat�ralar�yla b�y�d�m ben. Bu malzemeyi iyi kulland�m. Balkanlar’da kaybedilmi� m�lklerin tapular� vard� bende. Bu tapular� okudu�umda roman�n da ilk k�v�lc�mlar� zihnimde canlanm��t�.

Bu destan heyecan� olsun, tarihe, g��lere ili�kin heyecan�m olsun o zamanlar�n �ekillendirdi�i ortama uygun duygulan��lard�. �imdi o heyecanlar� duymuyorum. Tabi�, bunda ya��n getirdi�i etkiler de vard�. Bir de Kemal Tahir’in tarih� romanlar�n�n etkisi olabilir.

- Hik�yelerinizde ve Kay�p �stanbul adl� kitab�n�zda Rum kom�ulardan, az�nl�klardan bahsediyorsunuz. Onlarla yak�nl��n�z nereden kaynaklan�yor?

- Benim �ocuklu�um Rum, Ermeni gibi kom�ular aras�nda ge�ti diyebilirim. Ben, bir Ermeni kom�unun evinde do�mu�um. �smimi bu aile koymu�. Onlar�n k��l�k evleri �i�li’de. Yazl�klar� K�nal�ada’dayd�. Hep birlikte onlar�n yazl�klar�na giderdik. Ben, onlar�n g�rg�lerinden etkilendim. G�rg�leri s�z� size tuhaf gelebilir. Bu insanlar imparatorluk k�lt�r� ile yeti�mi� e�itimli ki�ilerdi. Bir�o�u sarayda �al��yordu. Onlar�n sofra adetlerinden tutun da, bir mecliste nas�l konu�ulaca��na, misafirin nas�l a��rlanaca��na kadar biraz t�rensel gelenekleri vard�. Biz de onlar�n bu geleneklerinden etkileniyorduk. Elbette onlar da bizim �detlerimizden etkileniyorlard�. Asl�nda onlar az�nl�k gelene�inden �ok bir imparatorluk k�lt�r�n�n temsilcileri gibiydiler.

Hik�yelerimde de Rum mahalleleri anlatt�m. Rumlar� ve Ermenileri kom�ular�m�z olduklar� i�in yak�ndan tan�d�m. Yahudileri ise babam�n i� orta�� bir Yahudi oldu�u i�in yak�ndan tan�d�m. Fakat K�br�s meselesinin ortaya ��kmas� ili�kileri zay�flatt�. 1956-57 y�llar�ndaki baz� provokasyonlar ili�kileri bozdu. Selanik’te Atat�rk’�n evinin bombaland�� haberinin gelmesi, buradaki Rumlar�n m�lklerinin ya�ma edilmesine sebep oldu. Bunlar sevimsiz olaylard�.

- Konusunu tarihten alan romanlar da yazan bir yazar olarak, tarih� olaylarla romandaki olaylar�n birebir �rt��mesi gerekti�ine inan�yor musunuz?

- Hay�r, inanm�yorum. Ben tarihte yaz�lanlar�n –belki bir anlamda resm� tarihin- d��na ��kmak isterim. Tarihin s�ylemedi�i bir �eyleri bulmak, yeni �eyler s�ylemek isterim. Mesel� ben, A�ustos Ba�a��’nda anlatt�m; Kurtulu� Sava��’n�n S��t’te ba�lad��na, ilk ordunun burada te�ekk�l etti�ine dair bilgiler edindim. S��t biliyorsunuz Osmanl� �mparatorlu�u’nun kuruldu�u bir yerdir. Ayn� yerin Kurtulu� Sava��’n�n ba�lat�lma noktalar�ndan birisi olmas� yeni bir g�r��t�r. Bu il�ede Kuvayi Milliye’ye kimler kat�lm��, nas�l kat�lm�� ayr�nt�lar� ile ara�t�rd�m. S��t’�n m�lk� �mirleri ara�t�rmalar�mda bana �ok yard�mc� oldular. Belgelere daha kolay ula�mam i�in ellerinden geleni yapt�lar. Bu incelemelerim s�ras�nda idadiden iki �ocu�un sava�a kat�ld�klar�n� ve �ehit d��t�klerini ��rendim. Bu ayr�nt�lar� tarih kitaplar�nda bulamazs�n�z ama tarihi olu�turan da bu ayr�nt�lar toplam�d�r.

Tarihe geni� a��lardan bakabilmek gerekir. Yani resm� tarihin bize ��rettiklerinin d��nda s�ylenmeyen veya ayr�nt� oldu�u i�in s�ylenemeyen bilgiler varsa romanc� bunlar�n �zerinde durmal�d�r. Ben A�ustos Ba�a�� roman�mda bunlar� yapt��m� d��n�yorum.

Di�er roman�m ��rp�nt�lar’d�r ki bir g�� roman�d�r. Bu roman�mda insanlar�n sadece sava�larda g�� etmedi�ini, ekmek paras� u�runa 1960’l� y�llardan sonra yurt d��na giden insanlar�n da bir anlamda g�� etti�ini d��nerek o insanlar� b�t�n y�nleriyle anlatmaya �al��t�m. Avustralya’ya giden bir T�rk ailesinin anlat�ld�� bir romand�r bu. Son yazd��m romanlar; Karanl��a Direnen Y�ld�z, Deli Zamanlar, Gece R�zg�rlar� ad�n� ta��r. Bu romanlar di�erlerinden farkl� de�erlendirilmelidir. Bunlarda teknik de anlat�m da safla��yor ve insana daha derinlemesine inebildi�imi d��n�yorum. Bu romanlarda tarih� olaylar�n a��rl��ndan kurtulup insana, insan�n i� d�nyas�na daha fazla e�iliyorum.

- �zel bir okulda �� y�l edebiyat ��retmenli�i yapt�ktan sonra 1973 y�l�nda ��retmenli�i b�rak�yorsunuz. Bundan sonra sizin yazarl��n�z a��s�ndan verimli bir d�nem ba�l�yor. Dergilerde daha �ok hik�yeleriniz yay�mlan�yor. Resm� bir i�te �al��mak, hele ��retmenlik gibi i�in bir b�l�m�n�n eve ta��n�yor olmas� baz� yazarlar�n yak�nmas�na sebep olmu�tur. Mesel� Tanp�nar; “�u okul zilleri olmasa neler yapard�m.” der. Bu durumu siz nas�l de�erlendiriyorsunuz?

- �zel Anadolu Lisesi’nde �� y�l ��retmenlik yapt�m. Tabi� bug�nk� Anadolu liseleri gibi bir lise de�ildi. Lisenin ad� Anadolu’ydu. Hababam S�n�f�’na benzer s�n�flarda ��retmenlik yapt�m. Ben bir yaz�mda bu okulda ge�en olaylarla R�fat Ilgaz’�n Hababam S�n�f� roman�ndaki benzerliklerden bahsetmi�tim. Bu d��ncemi hakl� ��karacak ba�lant�lar� vard� R�fat Ilgaz’la okulumuzun. Okulumuzun idarecileri ile R�fat Ilgaz Kastamonu ��retmen okulundan arkada�m��lar mesel�. Bana �yle geliyor ki, okulumuzdan birileri R�fat Ilgaz’a okulumuzda ge�en olaylar� anlat�yordu. Zaten, Hababam S�n�f� filmi de bizim okulda �ekildi.

Ben, ��retmenlik y�llar�mda da yaz�yordum. Hatta ilk roman�m o y�llarda ��kt�. Ancak, ��retmenlik, daha genel anlamda memuriyet mesai disiplinini gerektiriyor. ��retmenli�in di�er memurlardan farkl� bir y�n� de var. Anlat�lacak derse haz�rl�k gerekiyor, sabah erkenden i�e gidebilmek i�in ak�am zaman�nda yatmak gerekiyor. Bunlar yazma faaliyetini k�s�tlayacak �eylerdir. Tabi�, bu olumsuzluklar�n yan�nda olumlu yanlar� da var �al��yor olman�n. Bir yazar i�in l�zumlu olan d�� d�nya ile irtibata ge�iyorsunuz, �ok insan tan�ma �ans�n�z oluyor.

- Bir yazar olarak yeterince hayat�n i�inde misiniz?

- �u anda g�r�yorsunuz, �stanbul’un bir hayli d��nda yazl�k havas� i�indeki bir sitedeyiz. Burada ya��yor olman�n hem avantajlar� hem de dezavantajlar� var. Tabiatla i� i�e olmak, sakin ortamda yazma f�rsat� bulmak avantajl� yan�. Ne var ki, burada da insan eksik. �nsanlar�n i�ine kar��am�yorsunuz. Benim beslendi�im en �nemli kaynak �stanbul’dur. �stanbul’un dar sokaklar�d�r, tarih� mek�nlar�d�r. Buradaki kesin �izgili simetrik d�zen s�k�yor insan�. Dar, k�f kokulu, d�zensiz sokaklar� ar�yorum. Yazar�n d�� hayatla ba�lant�s� kopmamal�d�r, diye d��n�yorum.

- Sizin “Rozalya Ana” hik�ye kitab�n�z, hik�yecili�inizin d�n�m noktas� olarak nitelendirilir. Siz de; “Rozalya Ana benim i�in yeni bir aray��t�r.” diyorsunuz. Bu kitab�n�z hik�yecili�inizin hangi bak�mdan d�n�m noktas�d�r? Yahut, bu kitapla siz nas�l bir aray�� i�indesiniz?

- Bu kitab�mda insan daha belirgin olarak kendini g�steriyor. �lk hik�yelerim insan� anlat�r. Makine, Derin Yara gibi kitaplar toplumsal hikayelerin yer ald�� kitaplard�r. Benim yeniden insana d�n��m Onlardan Kalan ad�n� ta��yan kitab�mla olmu�tur. Rozalya Ana’da hik�yelerimin insan� boyutunu da geli�tirdi�imi d��n�yorum. Rozalya Ana g�zleme dayal� hik�yelerimdir. K�r�m gezimdeki g�zlemlerimin etkisi ile yaz�ld�. Bu kitapta yoksul insanlar�n i� zenginliklerini anlatmaya �al��t�m.

- Siz baz� hik�yelerinizi ve romanlar�n�z� hem radyo oyunu i�in uyarlad�n�z hem de senaryo olarak yazd�n�z. Hik�ye ve roman tekni�iniz senaryoya yak�n m�?

Siz, “Benim hik�yelerim ‘bir i� d�kme’ �zelli�i ta��r,” diyorsunuz.

Senaryo, teknik a��dan i�inizi d�kebilmeniz i�in yeterli oluyor mu? Yani, sinema dili ile hik�ye dili aras�nda ne gibi benzerlikler veya farkl�l�klar var?

- Senaryo �al��malar�m oldu. TRT 1 i�in Yeniden Do�mak filminin senaryosunu sipari� �zerine yazd�m. Bulgaristan’daki T�rklerin durumunu anlatan bir filmdi bu. Dedi�im gibi sipari� �zerine yazd�m. Konuya �s�namam��t�m. Biz dok�man veririz, yard�mc� oluruz, dediler. Ba�lad�k. Film bir hayli yank� uyand�rd�.

Yaz�lan eserin filme birebir aktar�lmas� pek m�mk�n olmuyor. ��nk� sinema pek bireysel de�il, ekip i�i. ��in i�ine y�netmen de kar��yor. Zaman zaman kafan�zda canland�rd��n�z eserden farkl� bir sonu�la kar��la�abiliyorsunuz. �nsan psikolojisini sinemaya b�t�n boyutlar� ile yans�tam�yorsunuz.

Senaryoyu yazd��mda Osman Seden geldi. Senaryo elinde, “Bunlar m�thi� �eyler” dedi. Durdu, “Ama” dedi, “siz sinemay� bilmiyorsunuz.” Senaryonun baz� k�s�mlar�n� sinemaya aktar�lamaz bulmu�tu galiba. Bazen de uzun diyaloglar� kestikleri oluyordu. Benim kullanmad��m s�zler ekleniyordu senaryoya . Mesel�; “K�pek!” diye ba��r�yordu adam. Ben bu s�z� hi� kullanmad�m. Kullanmam da. Bunu k�peklere bile hakaret sayar�m. Mek�n se�imi benim senaryomda tasvir etti�im mek�nlardan daha ba�ar�l�yd�.

- Sizin hik�yelerinizde �o�u zaman �i�ekler ve ku�lar fondaki bir resim gibi yer al�yor. �i�ekler ve ku�lar�n hayat�n�zdaki yeri?

- Bizim �ocuklu�umuzda �stanbul’da her evin bir bah�esi vard�. K�rlarda, bah�elerde b�y�d�k. Biz tabiatla i� i�eydik. Eski �stanbul ailelerinde �i�ek yeti�tirmek bir gelenek gibiydi. Herkes birbirine �i�ek tohumu hediye ederdi. Pencere �nleri saks�larla s�sl�yd�. Evde benim ku�lar�m vard�. Onlar �o�ald�k�a �o�ald�. B�rak�p bir yerlere gidemiyoruz. Bir yere gidece�imiz zaman anneme b�rak�yordum. Ben b�t�n hayvanlar� �ok seviyorum.

- Hik�yelerinizin �o�unda �iirsel bir �sl�p g�ze �arp�yor. Yo�unluk bak�m�ndan �iire en yak�n t�r�n hik�ye oldu�u s�ylenir. B�yle olmas�na ra�men hik�ye yine de nesirdir.

Hayat hik�yenizi anlatt��n�z bir yaz�n�zda diyorsunuz ki: “Ele�tirmenler beni pek yetenekli bulmakla birlikte, duygusall�kla su�luyorlard�. Hayata bak�� tarz�m� ve mizac�m� de�i�tirmek gibi bir m�dahalede bulunmak zorunda hissediyorlard� kendilerini.”

Sizi duygusall�kla itham edenler �iirli �sl�bunuzdan hareket ederek mi bu sonuca var�yorlard�?

- Evet, tespit do�rudur. Ben hik�yelerimde de romanlar�mda da �iirsel �sl�bu benimserim. Hatta �iirlerimi romanlar�mda kullan�r�m. Bir �iiri kahraman�ma okuturum ama o �iir asl�nda benim �iirimdir.

Yaz� hayat�m�n ilk y�llar�nda E�ik A�a�lar’a a��r� duygusal oldu�uma dair ele�tiriler geldi. Kitab�m� okuyan program yap�mc�s� �mit Kaftanc�o�lu’nun b�yle bir ele�tirisi oldu. �tirazlar �sl�bumdan �ok muhtevadaki duygusall��yd� zannediyorum. O zamanlar sosyal konular� yazanlar veya o t�r yaz�lar� okumak isteyenler benim bireyi anlatan hik�yelerimi pek sevimli bulmam�� da olabilirler.

Genel anlamda �unu s�yleyebilirim, yaz�lar�m hakk�nda ��kan olumlu yaz�lar olumsuzluklar�n �ok �zerindedir. Hatta Cumhuriyet gazetesinde kitab�m�n Sait Faik arma�an�n� alacak �zelliklere sahip oldu�u yaz�ld�. Sait Faik Arma�an� i�in yazar�n ba�vurusu gerekiyor. Ben hi� ba�vurmad�m.

- Yeni �al��malar�n�z var m�?

- Yeni bir romana ba�lad�m. Bu y�l i�inde bitirmeye �al��aca��m. Arada bir hik�ye de yaz�yorum. Hik�yede ve romanda biraz toplumun ironisine, mizah�na y�nelmek istiyorum.

Sevin� �OKUM

�lk ve ortaokulu �stanbul’da okudu. �.�. Edebiyat Fak�ltesi T�rk Dili ve Edebiyat� B�l�m�’n� bitirdi (1970). Bir s�re edebiyat ��retmenli�i yapt�. 1975’te ��retmenlikten ayr�larak kendisini edeb� �al��malara verdi. T�rk Edebiyat� dergisinin yaz� i�leri m�d�rl��n� y�r�tt�, T�rkiye gazetesinde yazd�. Sevin� �okum edebiyat d�nyas�na hik�ye ile girdi. Hik�yeleri Hisar, T�rk Edebiyat�, T�re dergilerinde ��kt�. Sonra Romana y�neldi. Sosyal ve tarih� romanlar kaleme ald�. Hik�yelerinde �stanbul’un gelenek�i semtlerinin sosyal yap�s�ndan kesitler verdi; yaln�zl�� ve dayan��may� i�ledi. Ruh tahlillerine girerek kahramanlar�n�n duygular�n� ak�c� ve dokunakl� bir dille tasvir etti. Romanlar�nda sosyal konular�n yan�nda tarih� konulara da a��rl�k vermi�tir. T�rk kimli�inin �zerinde durarak esir T�rklerin �st�raplar�n� dile getirmi�tir.

ESERLER� :

Hik�yeleri: E�ik A�a�lar (1972), B�l��mek (1974), Makina (1976) T�rkiye Mill� K�lt�r Vakf� �zel J�ri arma�an�, Derin Yara (1984), Onlardan Kalan (1987). Bu hik�ye kitaplar� yeni d�zenlemeyle �t�ken Ne�riyat aras�nda �u isimlerle yay�nland�: Bir Eski Sokak Sesi (1993), Evlerinin �n� (1993), Onlardan Kalan (1993).

Romanlar�:: Zor (1977) D�ndar Ta�er Roman Arma�an� birincisi, Bizim Diyar (1978), Hil�l G�r�n�nce (1984) T�rkiye Yazarlar Birli�i Y�l�n Romanc�s� arma�an�, T�rkiye Mill� K�lt�r Vakf� Edebiyat arma�an�, A�ustos Ba�a�� (1989), G�ly�zl�m (1989), ��rp�nt�lar (1991). Gece R�zg�rlar� (2004).

Senaryolar�: Beyaz Sessiz Bir Zambak (1987), Yeniden Do�mak (1987) Ankara Gazeteciler Derne�i Y�l�n Senaryosu arma�an�.

Radyofonik eserleri: Hil�l G�r�n�nce, A�ustos Ba�a��, Nefise Hatun.

03:45 - 2006-3-18 - yorum yaz

Bir Dostla Kar��la�mak
Sevin� �okum, benim fafori yazarlar�mdan. Onu "E�ik A�a�lar"�ndan bu yana tan�r�m. Hikayemizin y�z aklar�ndand�r kendisi.
Sayenizde yeniden kendisini anm�� oldum.
Sevgilerimle.
Oyhan Hasan BILDIRK� - 08:59 - 2006-3-18

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0) Yorum yaz!

Cide Festivali 2005- R�fat Ilgaz �iirinde Mizah �zerine/ Ali NAZLI

19/6/2007 � Kategori: Soylesi

Cide Festivali 2005- R�fat Ilgaz �iirinde Mizah �zerine/ Ali NAZLI

Kategori: inceleme

10. Cide R�fat Ilgaz Sar�yazma K�lt�r ve Sanat Festivali PANEL'inde

Ali NAZLI'n�n Yapt�� Konu�man�n Metni

"R�fat Ilgaz'�n �iirinde
Mizah ��eleri" Ali NAZLI

Halk�m�z�n g�z�nde, gene halk�m�z�n ya�ayan dilinden anlatal�m o d�nemin felsefesini... G�zel bir �rne�i vard�r e�er dikkat buyurursan�z. "T�rk K�yl�s�" �iiridir ki benim �ok ho�uma gitti�i i�in buraya �rnek olarak ald�m.

T�RK K�YL�S�
Topraktan ��renip
kitaps�z bilendir.
Hoca Nasreddin gibi a�layan
Bayburtlu Zihni gibi g�lendir.
Ferhad'd�r
Kerem'dir
ve Kelo�lan'd�r.
Yol g�r�n�r onun garip serine,
analar, babalar umudu keser,
kahbe felek ona eder oyunu.
�ar�ambay� sel al�r,
bir y�r sever
el al�r,
kanad� k�r�l�r
��llerde kal�r,
�lmeden mezara koyarlar onu.
O, �Y�nus� bi��redir
ba�tan aya�a y�redir,�
a�u i�er su yerine.
Fakat bir kerre bir derd anlayan d��meyeg�rs�n �nlerine
ve bir kerre vakteri�ip :
"Gayr�k yeter!...�
demesinler.
Ve bir kerre dediler mi :
��srafil surunu urur
mahlukat yerinden durur�,
topra��n nabz� ba�lar
onun nab�zlar�nda atma�a.
Ne kendi nefsini korur,
ne d��man� kay�r�r,
�Da�lar� y�rt�p ay�r�r,
kayalar� kesip yol eyler �b�hayat ak�tma�a...�

Naz�m Hikmet

Bir ba�ka ozan bilebilecek miyiz acaba, ne�esi ka��yor h�z�n, ayr�l��n �l�mc�l s�k�nt�lar� ile tan�d��m�z... K�sa bir �iiri:

Nedim'e Dair

Mevsimin tam lale zaman�
Ge�tim bir ak�am Sadabat'tan,
Koltu�umda Nedim divan�.
Sorma ne kalm�� o hayattan?
Ne def-i gam eyleyen �arap,
Ne mest-i naz... Sadabat harap.
Sadabat de�il Ka��thane;
�ingenenin fal bakt�� yer;
Lale devri ancak efsane.
Koca Nedim? N'oldu o g�nler?
Dilde lezzet bunca m�sra�n
S�ylemiyor nerde mezar�n

Ba�ka bir �iiri de e�er hat�rlayamad�ysan�z "Dante gibi ortas�nday�z �mr�n..." Cahit S�tk� (Taranc�) ...
Acaba bu �rneklerden sonra R�fat Ilgaz �iirlerinin kaba in�aat tan�m� nedir? Vurucu, �arp�c� rengi nas�ld�r?
Sade bir anlat�m, imgeden ka�� serbest m�stezad�n g�ncelli�i ya�ayan dilin karakteriyle toplumsal ger�ek�ili�i di�erlerine benzemeyen tan�mad��m�z bir tarz... Bu deneyi�in yak�n plan bakt��m�zda fark� hemen anla��l�r. Zaten ozan R�fat Ilgaz �iiri ��yle -kendine g�re- yorumluyor: "Sanatla halk aras�nda uyumu yeniden kurma g�revi s�m�r� d�zeni h�z�n� art�rd�� s�rece ka��n�lmaz bir eylem olmal�d�r.
Her yeni �a� a�a��dan yukar�ya do�ru itilerle olu�up geli�irken, toplumla i�li d��l� olmas� gereken �air de ger�ek�ili�in yeni bi�imlerini yaratmaya itilmektedir.�air toplumu de�i�tirme, olu�turma �abas� i�inde kendisini de geli�tirip olu�turacakt�r.(...) Co�ku ve hayranl�k yaratan ki�idir �air. Bu co�ku ve hayranl�k benzer ko�ullar i�inde ya�ayanlar aras�nda m�mk�nd�r. Bir �airin etkileyici �devi bu ko�ullar�n i�indekilerle y�zy�ze geldi mi ba�lar."
B�yle �zetliyor R�fat Ilgaz, �iirle kendi aras�ndaki ili�kiyi, ozan o yolu kal�n �izgilerle b�yle �iziyor
, bu �izgiye sonuna kadar sad�k kal�yor. Burada ortaya koyduklar�ndan �iir d�nyas�nda �ok olumlu ele�tiriler al�r

1940-50 aras� edebiyat d�nyas�nda tan�d�k ki�iler onun hakk�nda �ok �nemli ele�tiriler yazacaklard�r: As�m Ak�ar, Oktay Akbal, Sabahattin Ali, �zdemir Asaf, Avedis Aliksanyan, Pertev Naili Boratav, H�samettin Bozok, Behice Boran, Muzaffer �erif Ba�o�lu, Hulusi Dosdo�ru, Abd�lbaki G�lp�narl�, Kenan Harun, Esat Adil M�stecapl�o�lu, Fahir Onger, Kemal Salih Sel, Ref'i Cevat Ulunay,Yusuf Ah�skal�, �mer Bedrettin U�akl�...vd.
R�fat Ilgaz hakk�nda bir �ok ele�tiri yazm�� olan bu �nemli ki�iler daha sonra As�m Bezirci'nin kendisiyle uzun bir s�yle�i yaparak yazm�� oldu�u "R�fat Ilgaz" adl� kitap de�erlendirmeler i�in �ok �nemlidir. Bu �iir d�nyas�n�n, edebiyat d�nyas�n�n �nemli ki�ilerinin yazd�klar� o kadar ince birer edebiyat �r�n�d�r ki, buraya birebir hepsini almak isterdik ama bu m�mk�n de�il.K�sa olmas� bak�m�ndan baz�lar�n� buraya sadece size �rnek olsun diye alaca��m ama �ncelikle R�fat Ilgaz'�n "Ali�im" �iirine bir bakal�m. Ali�im, biliyorsunuz ki Trakya y�resinin bir t�rk�s�n�n kahraman�d�r:

Ali�im

Kasna��ndan f�rlayan kay��a
kapt�rd�n m� kolunu Ali�im!
Daha d�n ��le paydosundan �nce
Zileli'nin gitti ayaklar�.
Yaz�ld� onun da raporu:
"�hmalden!"
Gidenler gitti Ali�im,
bo� kald� ceketin sa� kolu...
Hadi k�y�ne d�nd�n diyelim,
tek elle saban� kavrasan bile
sar� �k�z g�n g�rm��t�r,
anlar i�in i�y�z�n�!
�z�lme Ali�im, sabana ge�mezse h�km�n
A�an�n davarlar�na ge�er...
Kim g�recek kepenek alt�nda eksi�ini
kap�lan�rs�n bo�az� toklu�una.
Vars�n duvarda as�l� kals�n ba�laman
beklesin m�zrab�n�.
Sa� yan�n yast�k ister Ali�im,
sol yay�n sevdi�ini.
Ama k�zlar da, emektar saz�n gibi,
�ifte kol ister saracak!

R�fat ILGAZ

As�m Bezirci, bu ilk �iirler i�in: "Yal�n, ak�c� bir dili vard�r. Orhan Veli gibi Ilgaz'da kapal�, s�sl�, yapma, �airane anlat�mlardan ho�lanm�yor, belagata oldu�u kadar gelene�e de s�rt �eviriyor. �mgeye, lirizme, �l��ye ve uya�a bo� veriyor." Bezirci, mizah y�n�yle Orhan Veli, Ahmet Rasim, H�seyin Rahmi kar��la�t�rmalar� yapar ve ��yle der: "Orhan Veli, �zellikle Garip d�neminde bat�c�d�r, Ilgaz ise yerli ve yereldir. Orhan Veli, halk gibi olmaya �zenir, Ilgaz ise halktan biridir. Ilgaz her �eyiyle yerli bir yazard�r. Dili, konular�, mizah� ve yerel renkleriyle H�seyin Rahmi, ya da Ahmet Rasim'i and�ran ama d�nya ve sanat anlay��yla onlardan ayr�lan bu yerellik �iirleri daha bir ilgin� k�lar."
Bezirci'den ba�layarak di�er de�erlendirmecilerin yaz�lar�ndan yapaca��m�z al�nt�lar, dikkat buyurun, bir amaca, y�ne do�ru �ekmek istiyoruz konuyu, bu Ilgaz'�n �iirlerinde kulland��, O'nu di�er ozanlardan ay�ran mizah �gesi.Bu �gelerle �iirine katt�� tat, bu tat ile toplumcu-ger�ek�i �izgide ilerlerken izleyici de�il, kendine �zg� bir ��r a�m�� olur ki, bu "Ilgaz �iiri"dir.Kulland�� dil, yerelli�i, �iirsel anlaml�l��ndan ka��, belagata �nem vermeyi�,
R�fat Ilgaz'�n sanat�nda vazge�emediklerindendir, sanat�n�n temel ta�lar� bunlard�r.�iirde kulland�� mizah bir ba�ka temel ta�t�r ki, bug�ne de�in kullanma cesaretini ba�ka ozanlar g�sterememi�tir.Bunlar� kullanan ozanlar ya Nasrettin Hoca f�kralar�nda ya da fabllarda kullanm��lard�r.Divan edebiyat� "Harname"si bir �rnek gibi g�r�nse de toplumsal de�ildir: Hepinizin bildi�i "Bir e�ek var idi zaif-i nizar/ Y�k elinden kat'i �ikeste v� zar..." diye ba�lar. Halk edebiyat�nda buna benzer ta�lamalar, incelikle toplumcu ger�ek�ili�in �tesindedir: "Manda yuva yapm�� s��t dal�na/ Yavrusunu sinek kapm�� g�rd�n m�?" cinsinden ya da "Asl� yok yaylas�ndaki koyunlar"� anlat�r.

"Merhamet" �iirini hepiniz bilirsiniz. "Merhamet" �iirindeki �u dizelere bir daha bakal�m: "R�zk�m�zdan para �ald�lar,
ho� g�rd�k
G�n oldu
nar gibi k�zarm�� ekmekleri
bekleyen tezgahtar� bile k�skand�k
Nar m� yeti�tirmedik kavak a�a�lar�nda
Hem de kafam�z kadar..."
R�fat ILGAZ

Burada anlat�lan mizah�n inceli�i, aymazl�klar�m�z�n �st�ne bir bir kova su gibi d�k�l�r sanki. Bizi �ileden ��karacak keskinlikte de�ildir; isyan�m�z g��e y�kselmez de dudaklar�m�zda bir tebess�mle, ba��m�zla onaylat�p do�ru dedirten cinstendir. R�fat Ilgaz, insan� �aresiz, s�bab� kapat�lm�� buhar kazan� gibi patlatmak i�in zora ko�maz, z�tl�klar� mizah sosu ile pi�irip �n�m�ze s�r�� tad� doyumsuzdur. "R�zk�m�zdan para kazand�lar, ho� g�rd�k..." Burada kullan�lan kar��tl�k- �eli�ki- toplumun aynas�d�r. Bug�n ayn� "r�z�k" elimizden al�n�yor, sesimiz ��km�yor; kim bunun tersini s�yleyebilir? Kim bo� konu�up laf ola, beri gele cinsinden �ld�rd��m�z zamanlar�n da ya�am�m�zdan ne kadar�n� ald��n� bilebilir? "Nar m� yeti�tirmedik kavak a�a�lar�nda/ Hem de kafam�z kadar..." Bo�a giden zamanlar�, disipline edilemeyen ya�amlar� bundan daha g�zel karikat�rize edebilir mi? Burada size bir de Abd�lbaki G�lp�narl�'n�n bir ele�tirisini okumak istiyorum.: "Halk�n diliyle konu�an, halk�n n�ktelerini duyuran, bize her �iirinde en ac� �eylere kar�� bile dudaklar�nda derin ve manal� g�l�msemeyle g�r�nen R�fat Ilgaz’dan �ok �eyler bekliyoruz." demektedir. Beklentiler bo�a ��kmayacak, fazlas�yla �r�n verecektir.

�iirdeki tad�n g�l�mseme ��esiyle geldi�ini ama bunun ac� g�l�mseme oldu�unun alt�n� �izer. Belki R�fat Ilgaz sanat�n�n temeli bu g�l�msemeyle ilgili. Belki de�il mutlaka g�l�msemeyle ilgili... Bu sanat�n, bu �iir anlay��n�n kristalize edilmi� �zsuyu sanat�na de�i�ik �e�niyi veren ��e i�ine kat�lan mizahtan geliyor. "��te B�yle Azizim" �iirine bir bakal�m, ��nk� burada kendisi anlat�lmaktad�r:

Seninle sanatoryumda tan��m��t�k
O g�nler bir t�rl� unutulmuyor
Ne tatl� sigara i�erdik
biliyor musun hem�irelerden sakl�.
Sonra bir yolculuktan bahseder gibi
uzun uzun �l�mden konu�urduk.
Gelmedi�i i�in �dene�in
o g�nlerde az kald� taburcu edeceklerdi seni.
Sonra da para bulmu�tun yatmaya,
lakin zaman bulamad�n
Bir g�n ��kars�n diye adresini alm��t�m.
Hani vaktinde gitmedin de�il
K�t�le�ti d�nyan�n hali,
En g�zeli i�in pe�inde �oluk �ocuk b�rakmad�n
K�� geliyor karak��,
ne soba var, ne bir dirhem odun.
��leri sorsan eskisinden s�k�.
Ve ald��m�z para malum
Ya�amak zor azizim,
Sa� olsayd�n e�er,
Nas�l bulacakt�n her g�n
S�t�, taze yumurtay�, pirzolay�?
�ok ��k�r bunlara kalmad� ihtiyac�n.
Biz hala ��renemedik senin kadar
Etsiz, ekmeksiz ,paras�z,pulsuz ya�amay�.
R�fat ILGAZ

�len dostu ile yap�lan yarenlikte yapt�klar�, konu�tuklar�, "Sonra bir yolculuktan bahseder gibi uzun uzun �l�mden konu�urduk" �l�mle yolculuk aras�nda bir ilinti oldu�u ger�e�inden yola ��kan ozan ancak uzun uzun �l�mden konu�ma bir kabulleni� gibi g�r�nmektedir. Her iki dizedeki �l�mle yolculu�un bu denli i�li d��l� olu�u na ozan kah�rla bakm�yor. Uzun uzun ikilemiyle mizahi bir boyut katmaktad�r.

Ancak yola ��kacak bir yolcu,bir dost i�in s�ylenebilecek kabilden s�zlere benziyor bu benzeti�in ortaya koydu�u tatl� g�l�mseme. ��imizi burkarak anlat�r Ilgaz. Evlenmeyi�in, �oluk �ocu�un olmay�� i�in "en g�zeli i�in" diyerek onlar k�� gereksinmelerini nas�l temin ederlerdi? Diye alayl� bir bak�� vard�r. "Paras�z pulsuz ya�amay� biz hala ��renemedik" mizahi �ok ho� bir deyi�le, yani azizim diyor, yukardaki gereksinmeleri de g��slemek pek kolay de�il, t�pk� bir dostla sohbet eder gibi. Bu sanat yal�n, toplumsal ger�ek�ili�in buruk mizah tad�yla bizi uyand�ran, kendimize getiren Ilgaz sanat�d�r. Bitirdi�imiz her �iirden sonra kendimizi �ss�z denizlerde �aresiz, k�r kuyularda yaln�z, ��kmaz sokaklarda k�lavuzsuz hissetmeyiz, aksine i�imizdeki umut mum ��yla doymu� olarak tekrar tekrar okumak isteriz. Karadeniz insan�n�n kendisiyle dalga ge�en yarat�c� mizah kendiri RI'�n yap�tlar�nda boy at�p be�enimize sunulmu�tur.Bu, Cide y�resinin sar� yazma k�lt�r�yle yo�rulmu�, doruk noktalara ula�m�� zg�n bir sanatt�r. Mizah soslu, toplumsal ger�ek�i, yal�n anlat�ml�, herkesimin anlayaca�� bir sanat, RI sanat�. Sizi O'nun en be�endi�im bir �iiriyle bitirerek burada selamlamak istiyorum:
��NSEK M�?

Kerem de girdi s�raya
Bo�azi�i'nde bir lisede yat�l�...
Otuz y�l �nce
Yat�p kalkma zorlu�undan
Bu okulda okumu�tu
Torunumun babas� da

Biz hep b�yle torun torba
HABABAM SINIF'lar�nda yeti�tik
Biraz ba�ar�, biraz beceri,
Kitab�ma el basar�m ki, do�ru!

G�rd�k�e boy boy geriden gelenleri
Seviniyoruz t�kenmedi�imize,
Biraz da ��n�yoruz!

Geriden gelmeleri g�zel de,
��ime bir ku�ku d��yor ne de olsa,
B�yle bizim gibi, diyorum,
Bizim gibi onlar da,
Ya bir g�n g��p giderlerse,
B�yle g�zleri a��k
Bizim gibi... (R�fat ILGAZ)(

(Video Kaset ��z�m� ve Foto�raflar: Ali �AH�N)

08:53 - 2005-10-28

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0) Yorum yaz!

Yal��n K��k... Deli mi dahi mi?/ Ay�e ARMAN / Kategori: Soylesi

19/6/2007 � Kategori: Soylesi

Kategori: Soylesi

Anasayfa R�fat Ilgaz Ar�ivi Ta�k�pr�'den Bak��

Kastamonu Net (Blogcu) �iir Sayfas� �yk�

Sinema Atat�rk Edebiyat Roman Yaz�lar�

Yal��n K��k... Deli mi dahi mi?/ Ay�e ARMAN

Bir bu eksikti! Kendimi Alman as�ll� zannederken, Profes�r Yal��n K��k'�n kar��s�nda �brani as�ll� ��kt�m. Zaten ona g�re bu �lkede o kadar �ok ki�i �brani as�ll� ki, neredeyse soruyu de�i�tirip, ``Kim de�il ki hocam!’’ diye sormak icap ediyor.

T�rkiye'de bu tart��ma onun sayesinde ��kt�. Sabetaistler konusundaki tezleri, ortal�� darmaduman etti. Yal��n K��k��n sivri ��k��lar� yeni de�il. Ben d�nyada yokken bile, o �yleymi�! T�rkiye ��i Partisi�nin s�k� Marksist �yelerinden. Ayd�n �zerine yazd�� tezler de ortal�� kar��t�rm��. Abdullah �calan�la ili�kisi epey r�zgar ��kard�, bak�n ben ona yeti�tim, ortal�kta binbir rivayet dola�t�, hapislerde yatt�. Fransa�lara ta��nd�. Sonunda tekrar k�rk�� d�kkan�na d�nd� ama kendi ifadesiyle hi�bir zaman devrimci niteli�inden �d�n vermedi. Kendi i�inde tutarl� oldu�unu s�yl�yor ama anlatt�klar� ortal�� kar��t�rmaya yetiyor. Kimler i�in neler neler s�ylemiyor ki. Bu onun en �nemli �zelli�i. Belki, bu y�zden kitaplar� �ok sat�yor. Kendisini biraz fazla �nemsiyor. Ama bunu da size m�thi� bir tevazuyla iletiyor. ��nk� o bu toplumun g�z�, esteti oldu�una inan�yor. Yani insanlar� �z�yor olabilir ama niyeti asla bu de�il! O, do�runun pe�inde. Ben de r�portaj�n iyi olmas�n�n pe�indeyim. Dolay�s�yla, bu r�portajda ad� ge�enlere en ba��ndan hat�rlatmak isterim ki, ben dinleyenim. Hayretlere d��en ve aktaran�m. Tamam m�? Konu�an Yal��n K��k. Hatta �ok konu�an. O y�zden bu r�portaj birka� g�n s�recek. �yi okumalar...

Siz tak�nt�l� biri misiniz?

- Bu s�zc�� bilmiyorum. Nedir tak�nt�l�?

Tutturuk... Obsesif...

- Kafamdaki b�t�n sorulara cevap buluncaya kadar �al��r�m... E�er bu tak�nt�l� olmaksa...

O y�zden mi bu Sabetaist meselesine bu kadar �ok takt�n�z?

- Ne alakas� var? Ben bu i�e �smail Cem�in cumhurba�kanl��n� engellemek i�in girdim. �smail�i de tan�r�m, cumhurba�kan� olmas�n� istemiyordum, S�leyman Bey�den daha zararl� olaca��n� d��n�yordum. Onun �brani as�ll� oldu�unu ortaya ��kart�rsam, bu parlamento onu cumhurba�kan� yapmaz dedim. �� sonradan b�y�d�. Bir bilim haline geldi...

Bir insan�n Sebataist olup olmamas�n�n ne gibi bir sak�ncas� olabilir? Sizce �smail Cem, bu �lke i�in nas�l bir tehlike olu�turuyordu?

- Bak�n han�mefendi, bu i�e ba�larken 1967�yi milat ald�m. 1967�den �nceki Sabetaizmi ben ba�r�ma bas�yorum. Ama 1967�den sonra �unu g�r�yorum: Sebatistlerin bir k�sm� art�k T�rkiye�ye sad�k de�iller. Bir de endogami nedeniyle, i� evlilik yani, �ok aptalla�t�lar. Bana bug�n Ayd�n Menderes ve di�erleri ‘Nas�l olur da �smail Cem�in zekas�n�n bu kadar d��k oldu�unu bildin?’ diyorlar. Ben sezgilerimde hi� yan�lmad�m.

EN �NEML� MALZEME GALA, �AMDAN

H�l� anlam�yorum, Sabetaist olsa n’olur, olmasa n’olur...

- Ben size isyan ba�latt�m diyorum! T�pk� Frans�z ihtilalinde oldu�u gibi. Frans�z ihtilali, kapitalizmi kurmak i�in olmad�. Kabiliyetsiz insanlar�n belli g�revlere, belli yerlere gelmesini engellemek i�in ��kt�. Bunlar�n hi�bir yetene�i yok.

Siz �yle d��n�yor olamaz m�s�n�z!

- Olur mu efendim? Ancak yetenekliler, geli�mi�ler ve bilgililer bir �lkeyi y�netebilir. Ben bu �lkeyi seviyorum ama bug�n �unu g�r�yorum: Kabiliyetsiz insanlar her yerde. Sadece siyasetten de s�z etmiyorum. Bak�n, ben g�zele merakl� bir adam�m. �� ya��nda ilk h�rs�zl��m� anneannemi seyrederek ger�ekle�tirdim...

Ben tamamen koptum meseleden...

- Anneannem �ok g�zeldi. Ben ona gizlice bakard�m. G�zelli�ini gizlice �alard�m. Ama bug�n ortada olan �ark�c�lara, sanat�� ge�inenlere bak�n. Bunlar�n bir k�sm�na y�z bin y�l kad�ns�z kalsam elimi s�rmem! ��te onlar�n hepsi bu kabileden! Hem g�zelli�imiz, hem sanat�m�z, hem m�zi�imiz hem de ahlak�m�z bozuldu!

Ve b�t�n su� �brani k�kenlilerde �yle mi!

- Hep bunlar ortadaysa, belli yerlere ba�kas� gelemiyorsa bunlar y�z�nden diyebiliriz tabii...

�yi de siz �pek�i ailesiyle filan da s�n�rl� kalm�yorsunuz. ‘Sanat�m�z, m�zi�imiz bozuldu’ derken, G�lben Ergen’i Sertab Erener’i kastediyorsunuz. Size g�re neredeyse herkes Sabetaist! Bu biraz komik de�il mi?

- De�il efendim. Tabii ki onlar� kastediyorum. Ayr�ca bu �lkede kekeme biri talk �ovcu olabiliyorsa, o da �brani k�kenlidir diyorum. Ama esas olarak ben ki�ilerle de�il, yasalarla u�ra��yorum. T�rkiye�de �brani as�ll� olmayan biri D��i�leri Bakan� olmaz. Tek t�k istisnalar vard�r ama bu sonucu de�i�tirmez. S�z�n� etti�im klan�n d��nda kalanlar, T�rkiye’de bir yere gelemez. Mesela, TRT Genel M�d�r� olamaz, M�T Ba�kan� olamaz...

Zaman zaman b�t�n bu insanlara kar�� ac�mas�z davrand��n�z� d��nd��n�z olmuyor mu?

- Ne gibi?

Kabiliyetsiz ve zekas� k�t diyorsunuz onlara. Utanm�yor musunuz, hi� vicdan azab� duymuyor musunuz?

- Hay�r. Sadece bunlar� s�ylemek zorunda kald��m i�in �z�l�yorum. Ama mecburum.

Neden?

- Ben b�yleyim.

Peki siz neden b�ylesiniz?

- Bunu ben bilemem ki. Ba�kalar� s�yleyecek. Bak�n, ben her zaman U�ur Mumcu’yu �ok sevdi�imi s�yledim. Hala severim. �ld� diye i�im yan�yor. Bir g�n dediler ki: ‘Sen onu nas�l seversin? O senin hakk�nda at�p tutuyor, bir s�r� k�t� �ey s�yl�yor! Sense televizyonlara ��k�p onu �v�yorsun.’ Aptallar! Bunun beni etkileyece�ini sand�lar. Oysa bilmedikleri �u: U�ur Mumcu’nun benim hakk�mdaki d��nceleri beni hi� ilgilendirmez. Benim onun hakk�ndaki d��ncelerim �nemlidir. Ben onu seviyorum. Bu kadar. Ama sevdiklerimi �zd��m� de biliyorum.

Sayg�nl��n�z� yitirmekten korkmuyor musunuz?

- Hay�r. Ama �undan korkuyorum: Bu toplum benim s�ylediklerimi oldu�undan fazla do�ru kabul ediyor. Ke�ke tezlerim daha fazla ele�tirilse. S�ylediklerime daha �ok itiraz edilse...

Belki itiraz edecek kadar ciddiye alm�yorlard�r!

- Yok can�m. Daha neler!

Hakk�n�zda �� de�i�ik yorum var: A) Cesur. B) Komplocu. C) Siyasi falc�. �nsanlar�n ge�mi�lerini okuyup, geleceklerini s�yl�yor, g�z�n� k�rpmadan yarg�l�yor...

- Bir kere cesur filan de�ilim. Korka��m. �ok korkak...

Bu kadar korkak olup, b�t�n bunlar� nas�l yaz�yorsunuz peki?

- Kendimi �nleyemiyorum. Ama asl�nda her �eyden korkuyorum. �zellikle de yan�lmaktan. Ben o tezleri yazarken, birdenbire bir �ey buluyorum, 15 g�n bilgisayardan ka��yorum: ‘Bu do�ru olamaz!’ diyorum, ‘Ya yanl�� karsa?’ Do�ru, bir kad�na a�k gibidir. Yava� yava� gelir, sonra sarar sizi. O sard�� zaman da onun etkisinden kurtulamazs�n�z... �zninizle �ay koyabilir miyim?

A�k ge�ebilir... Do�ru da ge�er mi?

- O zaman bir ba�ka do�ru pe�inde ko�ars�n�z... Ama zaten benim s�ylediklerimin �o�u do�ru ��k�yor. Bunlar� falc�l�k olarak da yapm�yorum. Ben de �a��r�yorum nas�l do�ru ��k�yor diye. Kimseyi de isteyerek �zm�yorum. Ben ba�ka bir terbiyeden geliyorum. Birini �zd��m zaman bana niye k�z�yor diye �a��yorum. Ama ben onu �zmeye mecburum.

Yine de birinin ismine bak�p, soyunu sopunu ortaya ��kar�p, siyasi tavr�n�, hayattaki duru�unu, gelecekte ne yapaca��n� ne yapmayaca��n� yarg�lamak, tuhaf de�il mi?

- Han�mefendi! Bunlar� ben icat etmedim. Onomastik (isim bilimi) diye bir �ey var. Bir �lkede isim bilimi yoksa ve mezar ta�lar� okunmuyorsa tarih yoktur. Ancak ben sadece isim bilimle hareket etmiyorum. Geli�tirdi�im 20 k�sur kriter var. DNA testi gibi bir �ey s�z�n� etti�im. �sim beni d��nd�r�yor. Hele baz� isimler daha �ok d��nd�r�yor. Belki �a��racaks�n�z ama benim i�in en �nemli malzemelerden biri, Alem, �amdan, Gala gibi dergiler. Ne var ki sat�n alm�yorum...

Neden?

- E ��nk� utan�yorum... Birisi ald��m� g�r�rse diye.

O zaman her hafta yollayal�m size hocam!

- �ok iyi olur. O dergiler neden �nemli biliyor musunuz? Ben bu bulgular�n bir k�sm�n� yatak ili�kilerinden buluyorum...

Ha anlad�m! �nsanlar soylar�na soplar�na g�re sevi�iyorlar!

- Elbette. Baz�lar� i�in yasak var. Bunlar� tespit ettim ben. Yeni ��kacak kitab�ma resimlerini de koyuyorum. Bir de tabii rantiye mi de�il mi ona bak�yorum. Bir insan kabiliyetsizse ama �ok para kazan�yorsa T�rkiye’de, o b�y�k bir ihtimalle �brani as�ll�d�r diyorum ve ara�t�rmaya ba�l�yorum. Tabii Sedat Ergin gibi �brani as�ll� oldu�u halde geldi�i yeri hak edenleri ara�t�rm�yorum.

Sertab ve Serdar Erener�le G�lben Ergen�in kuzen oldu�unu nereden ��kard�n�z?

- Teyze �ocuklar� onlar. Zaten Sertab Erener reddetmedi, ‘Evet �yleymi�’ dedi.

Ve �brani as�ll� onlar, eminsiniz yani...

- Bilimsel ku�ku her zaman olur ama eminim. Ben ne bak�yorum? Mesela Musa Anter. Ki benim dostumdur, Adana’da paras�z yat�l� okumu�tur. O zamanki deyimle, tam bir k�ro. Ama bu k�ro, zengin bir K�rt aliminin kendisinden 10 ya� k��k kolejde okuyan k�z�yla evlenmi�tir. Sizce nas�l oluyor? Ben b�yle bir vakay� incelerim...

Tabii a�k gibi bir fakt�r size g�re m�mk�n de�il!

- De�il tabii. Bunlar�n �o�u be�ik kertmesidir.

Pes yani. Bu �imdi komplo teorisi de�il de ne! Mustafa Erdo�an da size g�re K�rt Yahudisi. Ve �brani k�kenli olan G�lben Ergen’le sevgili olmas� tesad�f de�il...

- De�il tabii.

AMA BEN DO�RUYU S�YL�YORUM

Her �ey b�y�k bir plan�n par�as�. Onlar biliyor ve bizimle oynuyorlar...

- �yle demiyorum. Benim ailemde de �brani k�kenliler var ama ailenin bir k�sm� bunu bilmiyor. Bilenler var bilmeyenler var. Sabetaizmin �� kolu var: Yakubiler, Karaka�lar ve Kapaniler. Osman Kibar, Melih Kibar, Nazl� Il�cak Kapanidir. Nereden ��kart�yorum? Nazl� Il�cak��n day�s� Turhan Kapanc�’d�r. Yakubiler, a�a�� yukar� asimiledir. Ama bir Karaka�i hi�bir zaman bir T�rk’le, M�sl�man’la evlenmez, dahas� yata�a giremez. Bunlar� ben icat etmedim ki. R�fat Bali’nin kitaplar�na bak�n. Ben ne yap�yorum? Bu i�i bilim haline getiriyorum. Mustafa Erdo�an’�n K�rt Yahudisi oldu�una kat�l�rs�n�z kat�lmazs�n�z, adam �yle...

Nas�l emin oluyorsunuz?

- O Ate� Danslar� m�d�r nedir, onlar da k�y oyunlar�m�zdaki danslar de�ildir. Hi�bir �ey de�ildir. Mustafa Erdo�an, davul da �alamaz....

Haydaaa! Yine par�alad�n�z insanlar�...

- Ama ben do�ruyu s�yl�yorum. Hep s�yledim. 80’li y�llarda Naz�m’�n bir oyunu Moskova’da sahneye kondu. 15 g�n sonra oyunu kald�rd�lar. Do�u Perin�ek ‘Bu ne rezilliktir!’ bab�nda bir kampanya ba�latt�. Bir tek ben ��kt�m: ‘�yi yapm��lar’ dedim. ��nk� Naz�m, oyun yazmay� bilmezdi. Naz�m Hikmet’in d�z yaz�lar� hi�bir �eydir. Roman� da, roman de�ildir. Peki ben bunu neden yap�yorum? Naz�m’� sevmiyor muyum? �ok seviyorum. Ama ben e�er Naz�m Hikmet’in be� para etmez roman�na roman dersem esteti�i bozar�m. T�rkiye’deki g�zellik duygusunu bozar�m. Mustafa Erdo�an’�n yapt�klar�na dans dersem, bu �lkeye k�t�l�k ederim.

S�Z�N B�LD��N�Z T�RKLERE BENZEMEM

Biri de ��k�p, sizin kitaplar�n�z i�in ‘Bu adam ��ld�rm��!’ derse.

- Desin. Zaten ya deli ya deha diyorlar bana. Onun haber de�eri yok. Ben �aya gidiyorum...

Gitmeyin, gitmeyin...

- Olur mu can�m. Bu �ay... Ba�ka bir �eye benzemez. �ok �nemli... Be�endi�im y�ce tuttu�um �� kad�n var. Biri Halide Edip. B�t�n Kemalistler bana k�fretti. ��nk� Kemalist tarihte, Halide Edip mandac�d�r. Oysa, benim i�in �u a��dan �nemliydi: 1912 y�l�n�n T�rkiye�sinde en parlak yazar Halide�ydi, herkes Handan�� okuyordu. O bir profes�rd�, ilk y�ce kad�nlardand� ama her �eyi b�rakt� bir kurtulu� m�cadelesine gitti. Benim i�in b�y�kt�r. Ben Halide Han�m��n �zerindeki ‘k�t�’ damgas�n� kald�rd�m. ‘Halide y�cedir’ dedim, bug�n herkes b�yle kabul eder. Ama ben onun �brani as�ll� oldu�unu biliyordum. �kinci kad�n, Behice Han�m�d�r. Onu da �ok severim ama o da �brani as�ll�d�r. ��nc�s� de Sabiha�d�r. Ama ben Sabiha�n�n k�z� Y�ld�z’�n zekas�n�n �ok d��k oldu�unu da yazd�m. Mecburum bunu yazmaya. Bir de tabii Fethi Okyar meselesi var. ‘Efendi’ demi�ler ona. E ne olacak, desinler. O kadar kabiliyetsiz ki, sadece efendi olabilir...

Konumuzla alakas� yok ama merak ettim: Arman’da bir yamuk var m�?

- Vard�r tabii. Ama yamukluk de�il. Tabii ki �brani k�kenlisiniz. Arman, Herman��n T�rk�e �ekli olabilir. Ara�t�rmak laz�m...

Kutas, Kutlu, Kutlay, Kusun, Kutman gibi isimler de var ailemde. Bunlar sizce ne anlama geliyor?

- Han�mefendi, bunlar �zel kons�ltasyona girer! Bu sorular�n cevab� �crete tabi yani! Kutlu �ok �ey ifade eder. Baz� isimler do�rudan do�ruya al�n�yor, baz�lar� �evriliyor. Ama ben hi�bir zaman sadece isimle gitmiyorum. Kaan ad� mesela, Kohen’le benzer k�kenlerden gelebilir. Selen’ler genelde �brani k�kenlidir, ama her Selen b�yle olacak demek de�ildir.

‘Cad� av�’ m� sizinki?

- Hay�r. Benim bu isimlere bak��m nedir biliyor musunuz? Kimya labrotuvar�ndaki bir kimyagerin molek�llere bak�� gibi. Ama bu i� derin han�mefendi. Ve sizi temin ederim ben sizin bildi�iniz solculara benzemem, ben sizin bildi�iniz T�rklere de benzemem...

HEM GAZ� HEM D�H�YSEM BANA B�R LAT�FE GEREK!

Ben d�r�st bir adam�m. Ne oluyorsa s�yl�yorum. �ok b�y�k bir tevazuyla da ekliyorum: ‘Beni ��kart�n, son 40 y�lda T�rkiye’de hi�bir ciddi tart��ma kalmaz!’ Bana bug�ne kadar binbir t�rl� �ey s�ylendi. Hayatta en �ok ho�uma giden �ey de bana ‘deli’ denmesidir. Hele ‘deli �ocuk’ denirse daha da ho�uma gider. Do�an Avc�o�lu ise ‘Yal��n, dehayla delilik aras�nda gidip geliyor’ demi�ti. �imdilerde daha �ok ‘dahi’ diyorlar. Ben de espri yapmas�n� severim, kanunlara g�re de gaziyim ya, ‘Hem gazi, hem d�hiysem, bana bir Latife gerek’ diyorum. Ama asl�nda ben aptal oldu�uma inan�yorum...

Atat�rk de�il Latife Han�m Sabetaist

Ama ben sizi uyarm��t�m. Yal��n K��k r�portaj� birka� g�n devam edecek demi�tim. Kafas� bu kadar farkl� �al��an biriyle uzun zamand�r konu�mam��t�m.

T�rk�esi, siz isteseniz de istemeseniz de, anlatt�klar�na itibar etseniz de etmeseniz de (hepsine etmeyin zaten, o da bunu rica ediyor!) bu renkli profes�rle s�yle�imize kald��m�z yerden devam ediyoruz...

Yani n’olur kekeme biri, talk �ovcu olduysa... Bu, d�nyan�n sonu mu?

- De�il ama olamaz efendim! D�nyan�n hi�bir yerinde olamaz. �brani k�kenli de�ilse tabii...

Beyaz’� da �brani k�kenli yapt�n�z yani!

- E tabii.

�yi de bunun ne �nemi var?

- Ne demek ‘Ne �nemi var?’ Han�mefendi, sizi de hi�bir �ey ilgilendirmiyor! Tabii siz, hayat�n�z� ya��yorsunuz...

Siz de ya�ay�n hocam! Sizi niye ilgilendiriyor?

- ��nk� ben planc�y�m. Benim bu �lkeyle bir iddiam var. Sizden farkl� olarak devrimciyim. Bug�nk� pisli�e, dejenerasyona ve koku�mu�lu�a tahamm�l edemiyorum. Bana Sabetaistler i�lerinden haber g�nderiyor: ‘Hoca hakl�s�n’ diyor. ‘Y�zde 30’umuz T�rkiye’ye sad�k kald�k. Y�zde 70’imiz de�iliz.’ Tek dile�im bana kar�� k�lmas�. Tezlerimi tart��s�n ve bana kar�� ks�n insanlar. ��nk� s�ylediklerime fazlas�yla inan�yorlar.

Hoppala! Siz de inanm�yor musunuz s�ylediklerinize...

- Bak�n han�mefendi, inan�yorum tabii. Ben Karam�rsel sepeti de�ilim! Ama meseleye bilimsel bak�yorum. S�ylediklerimin hepsinin do�rulu�una inanm�yorum. Bilimsel ku�ku duyuyorum. Ama bu T�rk milleti, kendisi i�in ac� �eken insanlara daha bir yakla��r. Bana da �yle yap�yorlar. ‘Hocam hocam’ diye etraf�mda pervane oluyorlar. Bunu bildi�im i�in de korkuyorum...

Siz ger�ekten benim bildi�im kimseye benzemiyorsunuz!

- Benzemem tabii. ‘�ok itibar�m var, �ok kitab�m var, ben bir profes�r�m’ demedim. Gittim Paris’te ��rencilik yapt�m. K�rt�e’nin leh�elerini ��rendim, Fars�a da ��rendim...

Ka� dil biliyorsunuz?

- �� dili �ok iyi kullan�yorum: Frans�zca, Rus�a ve �ngilizce. K�rt�em de iyidir. Hem Sorani hem K�rman�i ��rendim. �imdi de �branice ��renmek istiyorum.

Siz ‘B�t�n Sabetaistler tu-kakad�r’ demiyorsunuz de�il mi?

- Ne m�nasebet. Yazd�klar�m�n bir k�sm� Sabetaistler taraf�ndan makbul g�r�l�r. Elimde bir film var: ‘Son D�nme.’ 92 y�l�nda T�rkiye’de gizli �ekilmi�, 97’de Paris’te televizyonda bir kez g�sterilmi�. �zmir’deki konferans�mda arka odada izlettim. Burada konu�anlar var. Ben onlar� y�rekli kabul ediyorum. Esen Esin. Fatma Ar�n. Bezmenler... Bunlar ‘Biz a��klanmak istiyoruz’ diyorlar. Ben gizli kalmay� tercih eden kabiliyetsizleri afi�e ediyorum. ��nk� onlar�n bu �lke i�in zararl� oldu�unu d��n�yorum. Benim �al��malar�m ve Soner Yal��n’�n kitab� ortaya �unu ��kard�: �slam da asl�nda Yahudili�in kontrol�nde. Ve pek �ok �ey yanl�� biliniyor.

Ne gibi?

- 15 ve 16. y�zy�lda �spanya ve Portekiz’den Yahudiler kovulmad�. Din de�i�tirenler kovuldu. Sebebi de �u: T�pk� bug�n oldu�u gibi b�t�n yerlere onlar hakimdi. En b�y�k din adamlar� Kripto Yahudi’ydi. Ama H�ristiyan g�r�n�rd�. Bunlar� ben icat etmedim. �u kitab�n ad� nedir? Cedid el �slam. Kripto Yahudilere �ran’da verilen ad. Y�llarca sokakta M�sl�man olmu�lar, evde Yahudi. Bizde de b�yle �ok insan var. Sokakta T�rk M�sl�man, evde Yahudi.

�yi de siz bu tezlerinizle ne yapmaya �al��yorsunuz? Milli de�erlerin varl��n� m� sarsmak istiyorsunuz? Bu �lkedeki insanlar�n ‘Asl�nda ben kimim?’ demesini mi istiyorsunuz? Nedir yani!

- Benim temel ilkelerimden bir tanesi �udur: Bilim devrimcidir. Ger�e�i yazman�n kendisi g�zeldir. Kant da ‘�yili�in kendisi iyiliktir’ demi�tir. Benimki de o hesap.

Atat�rk’�n durumu nedir? Sizce, o da m� �brani k�kenliydi?

- ‘Yal��n K��k ve Soner laf� buraya getiriyor’ diyenler gayri samimi. B�t�n bu anlatt�klar�mdan Mustafa Kemal’e bir sonu� ��kmaz. E�i Latife Han�m’�n Sabeaist olmas� da bu durumu de�i�tirmez. 19. y�zy�lda Sabetaistler aras�nda evlilik yasa�� vard�. Cemaat, bu yasa�� ancak ��yle bozard�: Osmanl�’da ger�ekten y�kselebilecek �brani k�kenli olmayanlarla k�zlar�n� evlendirirdi ama do�acak �ocuklar� �brani olarak yeti�tirirlerdi. Ne var ki Mustafa Kemal’le Latife’nin �ocu�u yok. Zaten Mustafa Kemal’in �brani k�kenli oldu�una dair bir belge de yok. Bulamazs�n�z da. O fakir aile �ocu�uydu, fakirlerin istatistikleri tutulmaz. O b�yledir demiyorum. Ama Mevhibe Han�m b�yledir...

Yine kafam kar��t�...

- �smet �n�n�, Sabetaist de�ildi ama e�i �yleydi. Dolay�s�yla do�an �ocuklar �brani k�kenlidir ve �yle yeti�tirilmi�tir. Ortada belge olmamas�na ra�men d�nmelik ve Yahudilik �zerine ne kadar kitap okursan�z okuyun, ‘Mustafa Kemal de bizdendir’ imas� vard�r. �i�li Terakki’nin yay�nlar�na bak�n ya da �nternet’e girin d�nya literat�r�ndeki Sabetaistelerle ilgili maddelere bak�n, hepsinde Mustafa Kemal’in kuvvetle b�yle oldu�unu ima edilir. Oysa ger�ekte onun �brani k�kenli oldu�una dair bir ar�iv bulunamam��t�r. Zaten o geldi�i yerlere hakk�yla gelmi�tir...

AB� BEN SEN� �OK SEVER�M

Bug�n pek �ok internet sitesinde bana k�frediliyor. Edilsin. Emin ��la�an da hakk�mda �ok k�t� �eyler yazd�. Yazs�n. Bu onu sevmemi engellemez ki. Kar�m Temran ��yle der: ‘Bu Yal��n var ya, acayip bir adamd�r, gider o Emin�le bile bulu�ur!’ Hakl�. Bulu�tum. Hem de �ok yeni. 10 g�n �nce. Birlikte yemek yedik, konu�tuk. Emin, ‘Abi, ben seni �ok severim’ dedi. Ben de ‘Emin, ben de seni severim’ dedim. O, ‘Yok abi, ben seni daha �ok severim!’ dedi...

T�rk ayd�n�n�n �o�u iktidars�zd�r

aarman@hurriyet.com.tr

Bunu ben de�il o s�yl�yor. Delilik ile d�hilik aras�nda gidip geldi�i s�ylenen Yal��n K��k, kendisiyle yapt��m r�portaj�n son b�l�m�yle huzurlar�n�zda. �yi okumalar.

Siz kendinizi N�z�m Hikmet gibi filan g�r�yorsunuz de�il mi? Kal�c� olaca��n�zdan hi� ��pheniz yok...

- Han�mefendi! Ne N�z�m’�? O benim yapt��m�n binde birini yapmad�. Siz ne diyorsunuz? Naz�m kad�n sevmesini de bilmezdi. Hi� sevmemi�tir. O bir �ocuktu. G�zel bir �ocuk...

Sizse ‘deli bir �ocuk’sunuz, kad�n sevebilen deli bir �ocuk! Bu kadar iddial� konu�tu�unuza g�re, b�y�k a�klar ya�am�� olman�z gerekiyor...

- �u kadar�n� s�yleyebilirim: Benim t�r�mdeki bir insan, a��k olmazsa yaratamaz. Benim di�er T�rk ayd�nlar�ndan fark�m da budur. Onlar devaml� a�klar�ndan bahsederler. Ederler de ne olur? Ne a�k� ne cinselli�i bilirler! Ama ben ya�ad��m a�klardan s�z etmem...

Siz belki de hep ayn� insana a��k oluyorsunuz?

- Hay�r.

Peki 10 puanl�k bir soru: Entelekt�ellik seksi bozar m�? Ya seks, entelekt�elli�i bozar m�?

- Ben en iyi cinselli�i, kendine g�venen, yarat�c� entelekt�ellerin yapaca��na inan�r�m. Ama ne yaz�k ki, T�rk ayd�nlar�n�n hi� kendine g�veni yoktur. A�k ve cinsellik, kendine g�ven ister. Tan�nm�� T�rk ayd�nlar�n�n �o�u iktidars�zd�r. Takdir edersiniz ki, daha fazla ayr�nt�ya girmem yak��k almaz. �ok ki�isel olur. Ama siz bu s�z�m� hi� unutmay�n: T�rk ayd�nlar�n�n �o�u iktidars�zd�r!

Siz nas�l bir kocas�n�z?

- Temren’e sormak laz�m. Beni bir ka� kez bo�ad�...

Sonra geri mi ald� her seferinde...

- Ben hapse d��t��mde bana �ok iyi bak�yor...

Ac�d�� i�in �efkat mi g�steriyor!

- Hay�r, mert bir yan� var.

�imdi durum ne?

- Burada oturuyor. Biz F tipi ya��yormu�uz, o�lumun dedi�ine g�re.

Ayn� evde de�il misiniz?

- Yukar�da o. Ama hemen �st katta de�il...

Temren Han�m, sizi h�l� yata��na al�yor mu?

- Bunlar� konu�muyoruz!

Onunla m�?

- Hi� kimseyle!

Ben anlayamad�m: Siz evli misiniz, de�il misiniz?

- De�iliz. S�yl�yorum, bo�ad� beni. H�l� o durumday�z. Ben esas itibar�yla, evlili�e uygun biri de�ilim. Bir kere sabahlar� saat 11�e kadar hi� canl� istemiyorum etraf�mda. ��nk� o zaman kendimle yaln�z kalam�yorum. Hi�bir kad�n benimle evlenmek istemez. Haks�z da de�iller. Bir y��n eksi�im var. Ne var ki, kad�nlar anlamad��m kadar �zerime d��erler.

Siz fevkalade bencil bir adams�n�z de�il mi?

- Benim hakk�mda kimse b�yle bir �ey s�ylemedi. �lk s�yleyen sizsiniz. Ama ben de bencil oldu�umu d��n�r�m...

Korkmuyor musunuz ba��n�za bir �ey gelecek diye. Her �eye bu kadar muhalif olunca hayatta...

- Temren beni �ok iyi koruyor. �ki �� ay �ncesine kadar evden her ��k��mda ona haber verirdim.

Onun haberi olmas� neyi de�i�tiriyor ki...

- E ba��ma bir �ey gelirse o bilecek.

E ne faydas� var ki, geldikten sonra!

- Han�mefendi, bizim de g�z�m�z kara! Anlatam�yorum galiba! Ben hep hayat�mda risk ald�m. Zaten �u anda Mossad’dan ba�ka bir endi�em yok.

YALAN! APO’YA BA�KANIM DEMED�M

Kendinizi hi� yaln�z hissetmiyor musunuz?

- �nsan kendisiyle beraber hi� yaln�z olmaz ki! Zaten ben ‘yaln�zl�k’ kelimesini kullanmam. Bazen ‘Bu aralar kimsesizdeyim’ derim. ‘Kimsesizlikte ya��yorum.’ Ve bunu se�erim. Kitaplar�mdan gelen parayla kendime �stanbul Balat’ta ev ald�m. G�r�yorsunuz ki, hayat�n �eli�kileri ho�tur! Ama Ankara’da ya�amaktan memnunum. T�rkiye’nin b�t�n etkili ayd�nlar� Ankara’dan ��km��t�r. Yani �stanbul’a ta��nmay� akl�mdan bile ge�irmem.

Peki, etraf�n�zda fikirlerinizi �arp��t�rabilece�iniz, birlikte zenginle�ebilece�iniz insanlar var m�?

- ��te o azald�. S�yledi�iniz anlamda beslenebilece�im birileri pek kalmad�. Allah’tan kitaplar�m var... Bekaa Vadisi’nde Apo’yla beraber, bir odadayd�k. O s�rekli TRT dinler. Birden ‘Apo’ dedim, ‘Bir insan� �ld�rmek istiyor musun? �stiyorsan, onu Tanr� yap!’ Laf o kadar ho�una gitti ki, ‘Hocam, i�te bu’ dedi, ‘Bu namussuz PKK, beni Tanr� yap�yor ve �ld�r�yor.’ Ekledi: ‘Kimden al�nt� yapt�n�z? Bu laf kime ait?’ ‘Bana’ deyince, sustu tabii... D�nyada en zavall� yarat�k Tanr�’d�r asl�nda. ��nk� herkese yukar�dan bakar. Hi� sevmem ben tanr�lar�, tanr�la�t�r�lmay�... �ok yarat�c�yen b�y�k ele�tirilerden biri de Abdullah �calan’a ‘Ba�kan�m’ ve ‘Say�n’ demi� olman�z. Dostlu�unuz h�l� s�r�yor mu?

- Bir kere o yalan! Ne ‘Ba�kan�m’ dedim ne de ‘Say�n.’ Ben ‘Apo karde�im’ dedi�im i�in yarg�land�m. Hi�bir s�z�me inanmad�lar ama buna inand�lar. ��nk� tiksinirim ben ‘Say�n’ laf�ndan. 70’li y�llarda televizyonlara �nce T�rke� ��kard�: ‘Say�n Ecevit h�rs�zd�r, manyakt�r’ derdi. Sonra Ecevit: ‘Say�n T�rke� ise katildir!’ Ben hi� kimseye ‘Say�n’ demem, Apo’ya niye diyecek mi�im? H�l� Barzani tak�m�, ‘Apo’yu Yal��n K��k y�netir’ diyor. K�rtler de bunu s�yl�yor. Oysa bu do�ru de�il. san ve T�rkiye �imdi oldu�u gibi k�s�rla�m��sa, sorunlar�n olur. Yani sizin kastetti�iniz anlamda, teorilerimde ve u� fikirlerimde yoksulla�t��m� kabul ediyorum.

Size y�neltilen Evet, Apo’nun benim d��ncelerimden etkilendi�i do�ru, o da benim gibi ‘T�rkiye’yi Yahudiler y�netiyor’ diyormu�. Ama bu kadar...

11:40 - 2006-2-24

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0) Yorum yaz!

� �nceki :: Sonraki �

AlsahBlog

K�lt�r, Sanat, edebiyat, Bilim, E�itim

Son Yaz�lar�m

Kategorilerim

Arkada�lar�m

Ba�lant�lar�m