�eriat�n G�lgesindeki Kad�n/ 1-2

6/3/2009 � Kategori: Haber

�eriat�n Gölgesindeki Kad�n/ 1

�ran ceza yasalar�na göre, recm cezas�, erkek ve kad�nlar aras�nda e�itsiz bir �ekilde uygulan�yor. Bu cezay� alan bir kad�n boynuna kadar topra�a gömülürken, erkek beline kadar gömülüyor. Suçlanan ki�i, idam s�ras�nda kaçmay� ba�ar�rsa özgür kal�yor.

Zulal Kalkandelen

Kad�n-erkek e�itsizli�i, içinde bulundu�umuz 21. yüzy�lda, hâlâ insano�lunun en önemli sorunlar�ndan birisi. Kad�nlar�n toplumsal ya�ama e�it bir �ekilde kat�lma mücadelesi, yüzy�llard�r sürüyor.

Ne var ki, bu mücadele, bugünün ileri Bat� demokrasilerinde bile ancak 19. yüzy�l ortalar�na do�ru ba�layabildi. 8 Mart 1857 tarihinde, Amerika’da dokuma i�çisi kad�nlar, ayr�mc�l��a ve insanl�k d�� çal��ma ko�ullar�na isyan etti.

Aradan 53 y�l geçtikten sonra, 1910 y�l�nda 2. Enternasyonal Kad�nlar Konferans�’nda Alman delege Clara Zetkin’in önerisiyle, 8 Mart, Dünya Emekçi Kad�nlar Günü ilan edildi. 1977 y�l�nda da, Birle�mi� Milletler, bu günü, Dünya Kad�n Haklar� ve Uluslararas� Bar�� Günü olarak kabul etti. Burada “Uluslararas� Bar�� Günü” ifadesi önemlidir. Çünkü çok aç�kt�r ki, dünya nüfusunun yar�s�n� olu�turan kad�nlara e�it haklar verilmedikçe, dünyada bar��n sa�lanmas� olanakl� de�ildir. Her y�l 8 Mart geldi�inde, kad�nlar�n içinde bulundu�u ko�ullara ��k tutuyor medya organlar�... Ve ara�t�rmalar da gösteriyor ki, dünya üzerinde kad�nlar�n en kötü ko�ullar alt�nda ya�ad�� ülkeler, Ortado�u, Güney Asya ve Afrika’daki �slam co�rafyas�nda toplanm�� durumda...

Bu bölgelerde �eriatla yönetilen ülkelerde, kad�nlar�n sosyo-ekonomik, yasal ve siyasi haklar bak�m�ndan ikinci s�n�f vatanda� konumuna itildikleri bir gerçektir. Bunun nedenlerine bakt��m�zda, bu ülkelerle ilgili baz� önemli hususlar ç�k�yor kar��m�za...

1- Bu ülkelerin anayasalar�nda, “Kad�nla erkek yasalar önünde e�it haklara sahiptir” hükmü yer alsa bile, sonuç olarak o yasalar�n mutlaka �eriatla uygunlu�u arand��ndan, uygulamada bu e�itli�i gerçekle�tirme olana�� yok.

2- Toplumda egemen güç olan dini liderlerin fetvalar�, bütün yasalardan daha güçlü bir etki yap�yor.

3- Bu toplumlarda genel kabul gören anlay��, erkeklerin kad�nlara göre daha üstün oldu�u... Bunun sonucu olarak da, erke�in birden fazla kad�nla evlenebilmesi mümkün k�l�n�yor; mahkemelerde iki kad�n�n tan�kl�� bir erke�inkine denk say�l�yor; erkek istedi�i zaman kad�n� bo�ayabilirken, kad�n�n böyle bir hakk� bulunmuyor...

4- Erkek egemen toplum yap�s� nedeniyle, kad�nlar�n görevi, evde kal�p kocas�na hizmet etmek ve çocuklar�na bakmak olarak alg�lan�yor.

5- Bu ülkelerde, halk�n ço�unlu�unun mezhebi, devletin resmi mezhebi olarak kabul ediliyor. Bu yüzden, devletin dinini �slam olarak aç�klasalar da, aralar�nda uygulama bak�m�ndan farkl�l�klar görülüyor.

Örne�in, Afganistan’da yönetimi devralan mücahitler, ülkenin resmi mezhebini Hanefi olarak ilan etti. Ayn� �ekilde, 1979’da Humeyni Devrimi ile �ran �slam Cumhuriyeti kurulunca, halk�n yüzde 90’�n� �iiler olu�turdu�u için, �iilik resmi mezhep haline geldi. Suudi Arabistan’da ise kraliyet ailesinin destekledi�i Vahabilik resmi ideoloji oldu. Bu nedenle de, örne�in �ran’da kad�n otobüs �oförü olabilirken, �eriat�n en kat� �ekilde uyguland�� Vahabilik yüzünden Suudi Arabistan’da kad�nlar�n araba kullanmas� bile yasakt�r...

Bu yaz� dizisinde, dünyada kad�n haklar� mücadelesinin ba�lad�� tarihten bir buçuk yüzy�l sonra, �slam devletlerinde ya�ayan kad�nlar�n içinde bulundu�u ko�ullar� ortaya koymak istedik. Dileriz, 21. yüzy�lda din ad�na kad�nlara kar�� yap�lan ça�d�� ayr�mc�l�k ve bask�, art�k sona erer...

�slami kriterlere uygun haklar

E�it hak vermek yerine haklar�n e�it �ekilde korundu�u �ran’da siyasi a��rl�� çok fazla olan Anayasa Koruyucular Konseyi, kad�nlar�n üzerinde adeta bir kara bulut

�ran Anayasas�’n�n 20. maddesi, “kad�n ve erkek bütün vatanda�lar�n yasalar taraf�ndan e�it �ekilde korundu�unu” ve “�slami kriterlere uygun bütün siyasi, ekonomik ve kültürel haklara sahip olduklar�n�” hükme ba�l�yor. Burada alt� çizilmesi gereken �u: Erkek ya da kad�n bütün vatanda�lar “e�it haklara” sahip de�il, �slami kriterlere uygun olarak sahip olduklar� haklar�n korunmas�nda e�itler. Anayasan�n bütününde de hâkim olan anlay�� bu...

�ran’la ilgili belirtilmesi gereken bir özellik de, ülkede Anayasa Koruyucular Konseyi adl� bir kurumun varl��. Yasalar�n anayasa ve �eriat ile uygunlu�unu denetleyen bu konseyin, meclis kararlar�n� veto yetkisi var. 12 üyeli Konsey’in alt� üyesi, dini lider taraf�ndan atan�yor. Kalan alt� üyesi de, ülkenin yarg� kurumlar�nca aday gösterilen hukukçular taraf�ndan �ran Meclisi’nce seçiliyor. Konseyin ülkedeki siyasi a��rl�� o kadar fazla ki, �eriata uygun bulmad�� birçok yasay� meclise geri gönderebiliyor, hatta anayasaya dayanarak parlamento üyelerini veto edebiliyor. Son y�llarda kad�n haklar� konusunda yürütülen kampanyalara büyük darbeler vurulmas�n�n ard�nda da, bu a��r� dinci kurumun rol ald�� belirtiliyor.

�ran’da çal��ma hayat�nda kad�nlar�n oran� yüzde 42. Bu oran, dünya ortalamas� olan yüzde 58’in alt�nda olsa da, Ortado�u’daki en yüksek seviye. Fakat buna kar��n, parlamentonun ancak yüzde 2.8’i kad�nlardan olu�uyor. Ortado�u ve Afrika’da yüzde 9 olan ortalaman�n çok gerisinde. Bunun bir nedeni, �ran seçimlerinde kad�nlar için kota uygulanmamas�. Bir di�er nedeni de, adaylar� veto yetkisi bulunan a��r� muhafazakâr Anayasay� Koruyucular Konseyi’nin, kad�n adaylar�n dini inançlar� ve �slam Cumhuriyeti’ne ba�l�l�� konusunda ikna edilmelerinin zorlu�u...

�ran’da daha liberal gözüken Hatemi’nin seçilmesinde kad�nlar�n büyük rolü oldu�una inan�l�yor. Bu nedenle, kad�nlar�n parlamentoda say�lar�n�n fazla olmas� dü�üncesi, muhafazakârlar� rahats�z ediyor...

E�cinsel ili�kiye ölüm cezas�...

�ran’da e�cinsel ili�kilere en a��r cezalar uygulan�yor. Bu tür bir ili�kiye girmekten suçlu bulunan erkeklere, ilk suçlamada ölüm cezas�na kadar varan cezalar verilebiliyor. E�er seksüel ili�ki gerçekle�memi�se, 100 k�rbaç cezas� uygulan�yor. Böyle bir ili�ki kad�nlar aras�nda olursa, dördüncü suçlamada ölüm cezas� verilebiliyor. Bu davalarda kan�t olarak suçun itiraf� ya da dört erke�in tan�kl�� aran�yor. Fakat ko�ullara göre yarg�çlar�n takdir hakk� da bulunuyor. Ahlak polisinin kimi zaman evleri bas�p, bir araya gelen insanlar� bu tür bir ili�ki kurup kurmad�klar� konusunda denetledikleri oluyor.

Kad�nlara yönelik ayr�mc�l�k ve k�s�tlamalar

• Kad�n i�e girmek ve yurtd��na seyahat etmek için kocas�ndan izin almak zorunda.

• Kad�nlar yarg�ç olam�yor, devlet ba�kanl�� seçimine giremiyor.

• �ki kad�n�n tan�kl�� bir erke�inkine e�de�er.

• Tecavüze u�rayan kad�nlar�n korunmas� için yasal bir önlem yok. Tecavüz ma�duru kad�n� namus ad�na öldüren babas�, kocas� ya da erkek karde�i cezaland�r�l�p hapse at�lm�yor.

• �ran’da reform yanl�s� vekiller ve kad�n haklar� savunucular�, recm (ta�lanarak idam etme) cezas�n�n uygulanmamas� ve yarg�çlar�n bunun d��nda ceza yöntemlerine ba�vurmas� için sürekli olarak ça�r�da bulunsa da, bu ceza �ran’da varl��n� koruyor. En son geçen y�l�n aral�k ay�nda zina ile suçlanan iki erkek bu �ekilde idam edildi.

• �ran ceza yasalar�na göre, recm cezas�, erkek ve kad�nlar aras�nda e�itsiz bir �ekilde uygulan�yor. Bu cezay� alan bir kad�n boynuna kadar topra�a gömülürken, erkek beline kadar gömülüyor. Suçlanan ki�i, idam s�ras�nda kaçmay� ba�ar�rsa özgür kal�yor. Ancak kad�nlar boynuna kadar topra�a gömüldü�ü için, erkekler gibi kaçma �anslar� yok. Recm s�ras�nda at�lacak olan ta�lar�n, ne iki at��ta öldürecek kadar büyük, ne de hiç zarar vermeyecek kadar küçük olmas� da uygulaman�n kurallar�ndan...

• Kad�nlar, sokakta �slami Ya�am Tarz�n� Koruma Bakanl��’n�n görevlileri taraf�ndan neden göstermeden durdurulup sorguya çekilebiliyor. Bu görevliler, genellikle metro ve otobüs duraklar�nda bekleyip kad�nlar�n giyim ku�am�n� kontrol ediyor. Ayr�ca parklarda dola��p, birlikte oturan çiftlerin evli olup olmad�klar�n� kontrol ediyorlar.

Üniversitelerde artan k�z ö�renci say�s� tedirginlik yaratt�

Anayasada kad�nlara e�it e�itim hakk� öngörülüyor ve üniversite kontenjanlar�nda kad�nlara yönelik kotalar bulunuyor. Bunun sonucu olarak da, üniversitelerdeki ö�rencilerin yakla��k 2/3’ü k�z ö�renci. Özellikle t�p, eczac�l�k ve di�çilik gibi alanlarda k�z ö�rencilerin say�s� a��rl�kl�. Fakat üniversitelerdeki k�z ö�renci say�s�ndaki art��, dinci kesimleri tedirgin ediyor. Bu nedenle geçen y�l, Cumhurba�kan� Ahmedinejad’a bir rapor sunan Parlamento Ara�t�rma Merkezi, bu durum engellenmezse, sosyal dengeyi ve kad�n ile erkek aras�ndaki ekonomik durumu bozucu bir hal alaca��n� belirterek hükümetin uyar�lmas�n� önerdi.

�ran, bugünkü ko�ullarda di�er baz� Ortado�u ülkelerine, özellikle Suudi Arabistan’a göre, kad�nlar�n e�itim ve çal��ma haklar� bak�m�ndan daha iyi durumda olsa da, 1979’da Humeyni Devrimi ile ba�layan son 30 y�ll�k dönemde kad�nlar üzerindeki bask� giderek art�yor.

Köktendincili�in güç kazand�� bu dönemde, kad�n�n erkekten farkl� yap�da, korunmaya muhtaç bir tür oldu�u, �ran’da a��r� dinci çevrelerin s�k s�k dillendirdi�i bir görü� olarak topluma dayat�l�yor.

Velayet

• �ran’da bo�anan ya da dul kalan bir kad�n, k�z çocuklar�n�n velayetini en fazla 7, erkek çocuklar�n�n velayetini ise en fazla 2 ya��na kadar elinde tutabiliyor. Çocuklar�n velayeti, bu ya�tan sonra babalar�na ya da babalar�n�n ailesine geçiyor.

• Ayr�ca kad�nlar belli bir ya�a kadar çocuklar�n velayetini elinde tutuyor olsa da, o süre içinde bile çocuklar�n hayat�yla ilgili önemli kararlar yine baban�n ailesi taraf�ndan veriliyor.

• �ran’da bo�anan kad�nlar yeniden evlenebiliyor. Fakat bu durumda çocuklar�n� kaybetme tehlikesi var. Baba ya da baban�n ailesi, çocuk kaç ya��nda olursa olsun, velayeti talep edebiliyor.

Miras Haklar�

• �ran’da geçerli olan yasalara göre, bir erkek öldü�ünde, e�er çocuklar� varsa kar�s�na miras�n sekizde biri, kar�s�ndan ba�ka yak�n� yoksa, sahip oldu�u miras�n ancak dörtte biri kal�yor, gerisi de devlete aktar�l�yor. Ayr�ca kad�na devredilen miras, emlak varl�klar�n� kapsam�yor.

• Geçen y�l din âlimi Ayetullah Sanei, bu konuda bir fetva yay�mlayarak, bu gibi durumlarda, erke�in ba�ka mirasç�s� yoksa, miras�n�n kar�s�na ait olmas� gerekti�ini bildirdi.

• �ran parlamentosunun yak�n zamanda kabul etti�i bir yasa ise, kad�nlar�n kocalar�ndan kalan toprak ve emlak varl�klar�n� miras olarak almalar�na olanak tan�yor. Fakat bu yasan�n yürürlü�e girebilmesi için, Anayasa Koruyucular Konseyi taraf�ndan �slami yasalara uygunlu�unun onaylanmas� gerekiyor.

2 Mart 2009

�eriat�n Gölgesindeki Kad�n/ 2

Geçen y�l ülkede kad�n haklar� mücadelesi veren ve 1 milyon imza toplama hedefiyle ba�lat�lan “Campaign for Equality” adl� kampanyaya kat�lan 50’den fazla kad�n hapse at�ld�.

Zülal Kalkandelen

�ran’da görev ba��nda olan Cumhurba�kan� Ahmedinejad, sürekli olarak konu�malar�nda kad�nlar�n evde kal�p çocuklar�yla ilgilenmesi gerekti�ini vurguluyor. Genel olarak toplumda benimsenen anlay�� da bu yönde... �ran’da kad�nlar�n bugün hâlâ birçok konuda seçim yapma özgürlükleri yok ve erkeklerle e�it haklara sahip olma mücadelesi veriyorlar. Özellikle evlilik, bo�anma, velayet ve miras haklar� bak�m�ndan ikinci s�n�f vatanda� yerine konuluyorlar.

Geçen y�l ülkede kad�n haklar� mücadelesi veren ve 1 milyon imza toplama hedefiyle ba�lat�lan “Campaign for Equality” adl� kampanyaya kat�lan 50’den fazla kad�n hapse at�ld�.

Enformasyon Bakanl��’ndan kampanyaya destek veren kad�nlar, telefonlar edilerek toplant�lara kat�lmamalar� yönünde uyar�ld�.

Kampanyan�n kurucular�ndan Parvin Ardalan, geçen y�l Olof Palme Ödülü’ne de�er görüldü�ünde, ödül törenine kat�lmak için �sveç’e gitmesi engellendi. Tahran’daki �mam Humeyni Havaalan�’na giden Ardalan’�n pasaportuna el konularak yurtd��na ç�k�� yasakland�.

16 y�ld�r kad�n haklar�n� destekleyen yay�nlar yapan Zanan adl� feminist derginin geçen y�l kapat�lmas�, ülkede protestolara neden oldu. �ran’daki kad�n haklar� hareketine yönelik bask�lar�n giderek �iddetlenmesi ve tutuklamalar�n artmas� üzerine, Mart 2008’de New York’ta 280’den fazla insan haklar� savunucusunun kat�ld�� bir uluslararas� destek toplant�s� yap�ld�. Kat�l�mc�lar aras�nda alt� Nobel Bar�� Ödülü sahibi kad�n�n da yer ald�� toplant�da, �ran’daki durum hakk�nda endi�eler dile getirildi.

Bütün bu bask�lara kar��n, �ran’da seçimleri etkileyebilecek oranda güçlü bir kad�n nüfusu var. Bu nedenle 2008 seçimlerinde adaylar, programlar�nda kad�nlara yönelik vaatlerde bulunmak durumunda kald�. World Public Opinion taraf�ndan geçen y�l yap�lan bir ara�t�rmaya göre, �ran halk�n�n yüzde 78’i kad�nlar�n erkeklerle e�it haklara sahip olmas�n� önemsiyor ve yüzde 70’i de, hükümetin, kad�nlara yönelik ayr�mc�l��n önlenmesi için çal��mas� gerekti�ine inan�yor.

MUTA N�KÂHI

Geçici evlilikler çok yayg�n

Evlilik d�� ili�kilerin ta�lanarak idama varan korkunç uygulamalarla cezaland�r�ld�� ran’da, �slam Devrimi’nden bu yana, �ii kesim aras�nda eski bir gelenek olan geçici evlilikler çok yayg�n. �ii mezhebinde, erkeklerin, Sünni mezhebinde oldu�u gibi, e�inin r�zas� olmadan 1’den fazla e� edinme hakk� yok. Fakat geçici evliliklerin bu durumu ortadan kald�rma amac�yla uyguland�� görülüyor...

Bu tür evlilikte, bir erkek ve evli olmayan bir kad�n belli bir süre için kendi aralar�nda evlilik sözle�mesi yap�yorlar ve kar��l��nda kad�na bir miktar para veriliyor. Belirlenen süre, bir saat de olabiliyor 50 y�l da... Bu süre sonunda taraflar hiçbir bo�anma i�lemine gerek olmadan ayr�labiliyor ya da çocuk olursa ve taraflar isterse kal�c� evlili�e geçebiliyorlar. Geçici evlilikler, tamamen seksüel ihtiyac� kar��lama amac�yla yap�l�yor ve erkek egemen toplumda kad�n için son derece a�a��lay�c� bir durum yarat�yor. Bu evlilikler, resmi kurumlar taraf�ndan kay�t alt�na al�nabiliyor ama bu zorunlu de�il. Erkek istedi�i zaman sona erdirebiliyor ve bu durumda erke�in kad�na kar�� herhangi bir maddi yükümlülü�ü bulunmuyor.

Fuh�a alternatif deniliyor

Geçici evlilik yapacak bakire k�zlar için babas�n�n onay� gerekiyor. Bu evliliklerin sonucunda do�an çocuklar, yasal olarak kal�c� evliliklerden olan çocuklarla ayn� statüde say�l�yor. Fakat geçici evlilik yapan kad�nlar, yasal evlilik yapan kad�nlarla ayn� haklara sahip de�il.

Üstelik, muta nikâh� ile evlenmek, kad�nlar aç�s�ndan toplumda gizlenmesi gereken, ho� olmayan bir durum olarak de�erlendiriliyor. Ayn� zamanda molla olan �ran �çi�leri Bakan� Mustafa Purmuhammedi’nin “Fuh�a alternaif olarak geçici evlili�i te�vik etmeliyiz” diyerek destekledi�i bu uygulamaya, kad�n haklar� savunucular� �iddetle kar�� ç�k�yor. Din adamlar� ise, geçici evlili�in, bekâr ya da dul kad�nlar� fuhu� yapmaktan al�koydu�unu ve belli bir ya�a gelmi� erkeklerin cinsel ihtiyaçlar�n�n kar��lanmas�n� sa�lad��n� söylüyor. Oysa bu evliliklere bekâr erkeklerin de�il, evli erkeklerin ra�bet etmesi bu görü�ü yalanl�yor.

��in gerçe�i, �ran’daki geçici evlilikler, �ii mezhebine mensup olmayan, ama birden fazla kad�na sahip olmay� amaçlayan erkekler ile evlilik d�� birliktelik ya�amak isteyen, ancak ahlak polisi taraf�ndan yakalanmaktan korkan gençlerin i�ine yar�yor...

Sanal dünyada geli�en ili�kiler

Erkekle kad�n�n toplum içinde tan��p birbirlerini tan�ma olana�� bulamad�� ran’da, yeni yeti�en genç nesil, teknolojik geli�melerin de etkisiyle, art�k internet ortam�nda kar�� cinsi tan�maya yönelmi�.

Bugün Farsçan�n, blog dünyas�nda en çok kullan�lan üçüncü dil oldu�u belirtiliyor. Kaliforniya’da bulunan Pomona Koleji’ndeki Prof. Pardis Mahdavi’nin �ranl� gençler aras�nda internet kullan�m�na yönelik yapt�� ara�t�rmaya göre, gençler interneti üç �ekilde kullan�yor:

1. Rejim taraf�ndan yasaklanan kültürel dünyay� tan�mak; haber, film, müzik vb. konularda geli�meleri izlemek.

2. Gençler aras�nda bir dayan��ma ortam� kurmak.

3. Kar�� cinsle chat yapmak, yani internet ortam�nda sohbet etmek ve bulu�ma ayarlamak. Bunun sonucunda, �ran’da genç nüfus aras�nda yeni bir “siber-seks” kültürü geli�mi� durumda. �slam Cumhuriyeti’nin paras�z e�itim politikas�, ülkede e�itimli bir genç nüfus yaratm�� oldu�undan, internet üzerinde bu tür trendleri takip edebilen bir ku�ak var. Hükümetin bu geli�melerin önüne geçmek için buldu�u yöntemse, baz� sitelere giri�in yasaklanmas�. Medyaya yans�yan bilgilere göre, �ran’da 5 milyondan fazla siteye ula��lam�yor. Ülkede yaln�zca pornografik siteler de�il, kad�n haklar�ndan ve Bat� tipi ya�amdan söz eden siteler ile �ran d��ndan yay�n yapan muhalif Arap siteleri de yasaklanm�� durumda. Fakat �ran’da son y�llarda sanal dünyada olu�turulan blog ortam�nda, a��r� dinci rejimin yasaklar�n�n delindi�i “sessiz bir devrim” yap�l�yor. Teknolojik bilgisi yüksek gençler, hükümetin yasaklad�� konular� ele alan ama filtreleme sistemine tak�lmayan siteler ve bloglar yaratmada ustala�m�� durumda.

Giyim

• Kad�nlar, �slami kurallara uygun giyinmek zorunda. Yani k�yafetleri, bedeninin �eklini belli etmeyecek �ekilde bol olmal�; saçlar�n� örtüp, bacaklar�n�, kollar�n� ve ayaklar�n� aç�kta b�rakmayacak �ekilde giyinmeli.

• �ran’da özellikle kentlerde, genç kesim çar�af yerine pantolon giyip üzerine dizlerine kadar gelen paltolar giymeyi tercih ediyor. Fakat 2005’te Ahmedinejad’�n seçilmesinden bu yana, giyim ku�am konusunda çok daha fazla bask� uygulan�yor.

• Renkli ba�örtüler, dar giysiler ya da erkeklerde Bat� stili saç kesimleri de cezaland�r�l�yor. Pantolonun içine sokuldu�u uzun çizme giymek de yasak.

• �slami giyim kurallar�na uygun olmayan k�yafetleri satan ma�azalar kapat�l�yor. Bu kurallar�n d��na ç�kanlara ahlak polisi taraf�ndan k�rbaç, para ve hapis cezalar� verilebiliyor.

Çocuk ya�ta evlilik sorunu

�ran, UNICEF Çocuk Haklar� Sözle�mesi’ni imzalam�� olmas�na kar��n, �eriat�n aç�kça belirledi�i baz� konularda sözle�meyi uygulama d��nda tutuyor. Bu konulardan birisi de, erken ya�ta evlilikle ilgili. �ran’da 2002’den önce geçerli olan yasaya göre, evlilik için asgari ya� k�zlarda 9, erkeklerde 14 olarak belirlenmi�ti. 2002 y�l�nda parlamentodaki kad�n üyelerin yo�un bask�s� sonucunda, evlilik ya�� k�z çocuklarda 13’e, erkeklerde 15’e çekildi. Ama asl�nda yasa evlenme ya��n� de�i�tirmi� de�ildi... Tek yenilik, 13 ya��ndan küçük k�zlar�n ve 15 ya��ndan küçük erkeklerin evlenebilmesi için, ailelerin ve yarg�c�n izninin gerekmesiydi. 2005 y�l�nda yap�lan bir de�i�iklik ise, bu ya� s�n�r�n�, k�zlar için 15’e, erkekler için 18’e yükselterek zorunlu hale getirdi. Fakat özellikle k�rsal alanlarda �iiler taraf�ndan hâlâ uygulanan geçici evlilikler, bunu bir �ekilde delme yolunu aç�yor. Üstelik bu tür evlilikler ailelerin onay�yla yap�ld�� için, bunu önleyecek bir yol da bulunmuyor...

3 Mart 2009

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0) Yorum yaz!

2005 Yunus Nadi �d�lleri

20/2/2009 � Kategori: Haber

2005 Yunus Nadi Ödülleri

Cumhuriyet 23.06.2005
59. YIL YUNUS NAD� ÖDÜLLER� 2005

Yunus Nadi an�s�na 59. y�lda 9 ödül
410 ki�inin yap�tlar�yla kat�ld�� 2005 Yunus Nadi Yar��mas�'n� kazananlar�n ödülleri 28 Haziran Sal� günü saat 19.00'da Sultanahmet �brahim Pa�a Saray�'nda düzenlenecek bir törenle verilecek.
Kültür Servisi - 2005 Yunus Nadi Ödülleri'ni kazananlar belirlendi. Bu y�l 59'uncusu düzenlenen ve be� dalda ödülün verildi�i yar��maya yap�tlar�yla 410 ki�i kat�ld�.

''Roman'' dal�nda Ahmet Cemal, Konur Ertop, Tahsin Yücel, Jale Parla, Adnan Binyazar 'dan olu�an seçici kurul, ödülün ''Ate� ve Ku�u'' adl� yap�t�yla Burhan Günel 'e verilmesini kararla�t�rd�.

''Öykü'' dal�nda Mehmet Ba�aran, Selim �leri, Tar�k Dursun K., Sami Karaören ve Emin Özdemir 'den olu�an seçici kurul, ödülü Ethem Baran '�n ''Dönü�süz Yolculuklar'' adl� kitab� ile Sibel K. Türker 'in ''Öykü Sersemi'' adl� kitab� aras�nda payla�t�rd�.

''�iir'' dal�nda, Ataol Behramo�lu, Prof. Dr. Cevat Çapan, Muzaffer �lhan Erdost, Do�an H�zlan ve Kemal Özer 'den olu�an seçici kurul, ödülü, Ali Püsküllüo�lu 'nun ''Zamans�z'' adl� kitap dosyas� ile �smail Uyaro�lu 'nun ''Lanettayin Bir �air'' adl� kitab� aras�nda payla�t�rd�.

''Sosyal Bilimler Ara�t�rmas�'' dal�nda, Dr. Erdal Atabek, Prof. Dr. Rona Aybay, Dr. Alev Co�kun , Prof. Dr. Emre Kongar , Prof. Dr. �oanna Kuçuradi , Prof. Dr. Türkel Miniba� ve Prof. Dr. Ahmet Mumcu 'dan olu�an seçici kurul, ödülü, Ayla Ödekan '�n ''Yaz�lar� ve Röleveleriyle Sedat Çetinta�'' adl� yap�t�yla R�fat N. Bali 'nin ''Anadolu'dan Yeni Dünyaya'' adl� yap�t� aras�nda payla�t�rd�.

''Karikatür'' dal�nda, Semih Balc�o�lu, Kâmil Masarac�, Tan Oral, Ferit Öngören ve Turhan Selçuk 'tan olu�an seçici kurul, ödülü Muhammet �engöz ve Mehmet Ate� Gülcügil 'in yap�tlar� aras�nda payla�t�rd�. Ödüller, 28 Haziran Sal� günü saat 19.00'da Sultanahmet'teki �brahim Pa�a Saray�'nda yap�lacak törenle sahiplerine verilecek.

23.06.2005

2005 YUNUS NAD� Ödülleri
'Ate� ve Ku�u' adl� roman�yla Yunus Nadi Roman Ödülü'nü Burhan Günel ald�. Günel, S�vas olaylar� ile yo�rulan roman�na ili�kin sorular�m�z� yan�tlad�. I��k KANSU ...

'Sfenks'
Sfenks, genel olarak de�erlendirirsek, biçim ve dil oyunlar�ndan her zaman sak�nan, anlatmak istedi�ini bire bir anlat�rken ya�anm��l��n yo�unlu�undan olu�an bir "�iir dili"ne eri�mi� bir �airin yeni verimlerini toplad�� kitab�d�r. Eray Can ...

'S�vas olaylar�n� romanda tasarlamad�m; ya�am koydu onu önü
me' 'Ate� ve Ku�u' adl� roman�yla Yunus Nadi Roman Ödülü'nü Burhan Günel ald�. Günel, S�vas olaylar� ile yo�rulan roman�na ili�kin sorular�m�z� yan�tlad�. I��k KANSU -Ate� ve Ku�u'da adlar�yla ...

Lanettayin Bir �air
Yunus Nadi �iir Ödülü'nü Ali Püsküllüo�lu ile payla�an �smail H. Uyaro�lu ile tüm çabalar�m�za kar��n bir ba�lant� kuramad�k. Uyaro�lu'nun �iiri ve ald�� ödül üzerine dü�üncelerini sonraki say�lar�m�zda sizlere ula�t�raca��z. A�a� ...

'Ozanlar el ele tutu�urlar ve �iiri büyütürler'
�iir serüveni yar�m yüzy�l� a�m�� bir ozan Ali Püsküllüo�lu... 2005 Yunus Nadi �iir Ödülü'nü �air �smail Uyaro�lu ile payla�an Püsküllüo�lu'nun yap�t� 'Zamans�z' ad�n� ta��yor. Ölüm, zaman, ya�lanma tema ...

'Çok yönlü, üretken bir Cumhuriyet dönemi ayd�n�yla kar�� k
ar��yay�z' Ayla Ödekan, 'Yaz�lar� ve Rölöveleriyle Sedat Çetinta�' adl� çal��mas�yla Yunus Nadi Sosyal Bilimler Ödülü'nü ald�. Sanat tarihçisi Ödekan'�, bir ö�retim üyesi olarak akademik çal�� ...

'Göçmenlik e�ittir hasret'
2005 Yunus Nadi Sosyal Bilimler Ara�t�rma Dal� Ödülü'nü bu y�l R�fat N. Bali'nin �leti�im Yay�nlar�'ndan ç�kan 'Anadolu'dan Yeni Dünyaya, Amerika'ya �lk Göç Eden Türklerin Ya�amÖyküleri' adl� çal��mas� kazand�. Bali bu çal�� ...

Yeniden do�mak kendi geçmi�imize
Kemal Özer, "Baba ile K�z" ba�l�kl� öyküler demetini k�z� Simge Özer'e sunmu�. Attilâ �enkon'sa "Gökku�a��na �ki Bilet" adl� roman�n� babas�na. Te�ekkürler Kemal Özer, te�ekkürler Attilâ �enkon, bütün babalar için de! ...

Ya�anm�� duyarl�k
"Abdülkadir Budak Dosyas�"nda geni� bir kaynakça var. Bu kaynakçada yüzü a�k�n yazarla ozan�n çal��mas� yer alm��. Demek ki iz b�rakan, üzerinde durulmas� gereken bir ozanla kar�� kar��yay�z. Kimi yazarlar "K�rk Ku�a��"n�, yaln�zca, t ...

Feyza Hepçilingirler Türkçe Günlükleri
1 Haziran Çar�amba Mardin'e doyamadan döndüm; çünkü bugün final s�nav�m� yapmak zorundayd�m. Sorular�m� gitmeden önce haz�rlam�� ve bast�rm��t�m; yine de epey güç oldu Mardin'de tarihle kucakla�t�ktan sonra, �stan ...

'gecenin yüzünü ke�fetmeye giden bendim
Zéno Bianu'nun �iirlerinin bir bölümünü geçen haftaki say�m�zda yay�mlam��t�k. Bu say�da �iirlerin ikinci bölümünü sunuyoruz sizlereO BEND�M Marylin'in gözlerinde gözya�� bendimkaynak suyu kayan y�ld�z bendimk�z� ...

Vitrindekiler
�im�ir Kokard� Azla�a/ Dr. Nizamettin Alkumru/ Çivi Yaz�lar�/ 304 s. An�larla Laz kültürü altba�l��n� ta��yan bu kitap esas olarak Lazcan�n neden yok oldu�unu sorguluyor. Lazlar�n tarihte ilk yerle�im yerlerinden ba�layarak, yaz�l� tarih ...

2005 YUNUS NAD� Ödülleri

'Ate� ve Ku�u' adl� roman�yla Yunus Nadi Roman Ödülü'nü Burhan Günel ald�. Günel, S�vas olaylar� ile yo�rulan roman�na ili�kin sorular�m�z� yan�tlad�.

I��k KANSU

-Ate� ve Ku�u'da adlar�yla sanlar�yla insanlarla kar��la��yoruz. Do�rudan kurmacaya dayanmaman�z, S�vas k�r�m�n�n a��r sonuçlar�n� gerçekli�in somut yüzüyle anlatma kayg�s� olarak nitelenebilir mi?- S�vas k�r�m�, hem dönem olarak, hem olay olarak, hem süreç olarak hayat�m�z� etkileyen, belirleyen ve özellikle ayd�nlanmac� kesimde çok bilinen bir olay. Yan� s�ra kendi u�ra� alan�m olan edebiyat dünyas�ndan da, yitirdi�imiz, çok bilinen adlar var. Dolay�s�yla böyle bir çerçeveyi yans�t�rken tümüyle kurmacaya yaslanmak zaten kurmacan�n do�as�nda olan inan�l�rl�k/inan�lmazl�k sorununu öne ç�karacak ve olas�l�kla yap�t�n inand�r�c�l�� kalmayacakt�. Yan� s�ra benim yaz�nsal yakla��m�mdaki içtenlikli tutumuma da ayk�r� olacakt� bu durum. �unu söylemek istiyorum: Bu konuda hemen herkesin dü�ünce üretme ve ele�tiri hakk� oldu�u için tümüyle kurmacaya yaslansam da bu haklar�n kullan�lmas�na kar�� ç�kamayacakt�m; bu kurmaca bir romand�r deyip i�in içinden s�yr�lma yakla��m� içinde olamazd�m. Pe�inen, roman� gerçeklik üzerine içtenlikle kurarak, sorgulanmay� göze ald�m. Dedi�iniz gibi, gerçekli�in somut yüzüyle bir kez de edebiyat ba�lam�nda kar�� kar��ya gelmeyi ye�ledim.- Roman�n kendisi bir sorgulama zaten. Siz niye sorgulanas�n�z ki?- Sorgulanma sözcü�ü pek yerine oturmad� san�r�m. Benim gibi konuya taraf olanlar�n söz ve ele�tiri hakk� oldu�unu, bunlara da aç�k yüreklilikle yan�tlar vermeyi göze ald��m� söylemek istemi�tim. Elbette, olayda taraf olanlarla birlikte, olay� ve sonuçlar�n� sorgulad��m ortada, ama ben de, yanl�� yorumlarda bulundu�um sav�yla sorgulanabilirdim. Bugüne kadar bu anlamda ele�tirildi�im olmad�, roman ile romanc� olarak tutumum onay gördü. Yine de bu olas�l��n önü aç�k hâlâ.- Ate� ve Ku�u'nun bir yerinde "Bir roman kurgulayabilseydim. Ya�am�n her alan�nda yak�lan bir adam. Beni and�ran. Gitti�i her yerde, att�� her ad�mda ate�i seçen, ate�i kendine dost edinen. Bir y�k�c�, bir cellat, bir öldürücü ve her seferinde kendini yeniden öldüren. Sonuçta hiç ölemeyen" diyorsunuz. Bu dediklerinizi mi yapt�n�z romanda? - Evet, bunu yapt�m. Bu roman öyle bir roman oldu ki, bir yandan ya�ay�p bir yandan yaz�yordum. Hatta hâlâ ya��yor ve her gün yeniden yaz�yorum. Ölünceye kadar da bunun böyle sürece�i anla��l�yor.

Eray Canberk, Erdo�an Alkan'�n yeni �iir kitab� 'Sfenks'i tan�t�yor.

Roman, Öykü, �iir, Sosyal Bilimler, Karikatür dallar�nda Yunus Nadi Ödülleri'ni kazanan sanatç�lar�m�zla yapt��m�z ropörtajlar

Sad�k Aslankara, Kemal Özer ve Attilâ �enkon'un iki kitab�n� gündeme getiriyor.

�iir Atlas�'nda Zéno Bianu'nun �iirlerinin devam�.

Roman Ödülü: BURHAN GÜNEL

'S�vas olaylar�n� romanda tasarlamad�m; ya�am koydu onu önüme'

'Ate� ve Ku�u' adl� roman�yla Yunus Nadi Roman Ödülü'nü Burhan Günel ald�. Günel, S�vas olaylar� ile yo�rulan roman�na ili�kin sorular�m�z� yan�tlad�.

I��k KANSU

-Ate� ve Ku�u'da adlar�yla sanlar�yla insanlarla kar��la��yoruz. Do�rudan kurmacaya dayanmaman�z, S�vas k�r�m�n�n a��r sonuçlar�n� gerçekli�in somut yüzüyle anlatma kayg�s� olarak nitelenebilir mi?- S�vas k�r�m�, hem dönem olarak, hem olay olarak, hem süreç olarak hayat�m�z� etkileyen, belirleyen ve özellikle ayd�nlanmac� kesimde çok bilinen bir olay. Yan� s�ra kendi u�ra� alan�m olan edebiyat dünyas�ndan da, yitirdi�imiz, çok bilinen adlar var. Dolay�s�yla böyle bir çerçeveyi yans�t�rken tümüyle kurmacaya yaslanmak zaten kurmacan�n do�as�nda olan inan�l�rl�k/inan�lmazl�k sorununu öne ç�karacak ve olas�l�kla yap�t�n inand�r�c�l�� kalmayacakt�. Yan� s�ra benim yaz�nsal yakla��m�mdaki içtenlikli tutumuma da ayk�r� olacakt� bu durum. �unu söylemek istiyorum: Bu konuda hemen herkesin dü�ünce üretme ve ele�tiri hakk� oldu�u için tümüyle kurmacaya yaslansam da bu haklar�n kullan�lmas�na kar�� ç�kamayacakt�m; bu kurmaca bir romand�r deyip i�in içinden s�yr�lma yakla��m� içinde olamazd�m. Pe�inen, roman� gerçeklik üzerine içtenlikle kurarak, sorgulanmay� göze ald�m. Dedi�iniz gibi, gerçekli�in somut yüzüyle bir kez de edebiyat ba�lam�nda kar�� kar��ya gelmeyi ye�ledim.- Roman�n kendisi bir sorgulama zaten. Siz niye sorgulanas�n�z ki?- Sorgulanma sözcü�ü pek yerine oturmad� san�r�m. Benim gibi konuya taraf olanlar�n söz ve ele�tiri hakk� oldu�unu, bunlara da aç�k yüreklilikle yan�tlar vermeyi göze ald��m� söylemek istemi�tim. Elbette, olayda taraf olanlarla birlikte, olay� ve sonuçlar�n� sorgulad��m ortada, ama ben de, yanl�� yorumlarda bulundu�um sav�yla sorgulanabilirdim. Bugüne kadar bu anlamda ele�tirildi�im olmad�, roman ile romanc� olarak tutumum onay gördü. Yine de bu olas�l��n önü aç�k hâlâ.- Ate� ve Ku�u'nun bir yerinde "Bir roman kurgulayabilseydim. Ya�am�n her alan�nda yak�lan bir adam. Beni and�ran. Gitti�i her yerde, att�� her ad�mda ate�i seçen, ate�i kendine dost edinen. Bir y�k�c�, bir cellat, bir öldürücü ve her seferinde kendini yeniden öldüren. Sonuçta hiç ölemeyen" diyorsunuz. Bu dediklerinizi mi yapt�n�z romanda? - Evet, bunu yapt�m. Bu roman öyle bir roman oldu ki, bir yandan ya�ay�p bir yandan yaz�yordum. Hatta hâlâ ya��yor ve her gün yeniden yaz�yorum. Ölünceye kadar da bunun böyle sürece�i anla��l�yor.

EDEB�YATTA SAH�C�L�K

- Edebiyatta sahicili�in silikle�ti�ine ili�kin genel kan�n�n oldu�u bir dönemde do�rudan sahiciyi anlatman�z bilinçli bir seçim mi? - Evet. Ba�tan beri, yarat�c� yazarl�ktaki tavr�m bu ve benzeri seçimlerle kendini ortaya koymu�tur. Ama, özellikle bu romanla ya�ama ve insana dönü�ü yüksek sesle vurgulamak, edebiyat ba�lam�nda ya�am�n yeniden yarat�m�n� gerçekle�tirmek istedim. Zaten ya�am kendi kendini yazd�rd�. S�vas olaylar�n� romanda tasarlamad�m; ya�am koydu onu önüme. S�vas olaylar� görmezden gelinebilir mi? Ama ne yaz�k ki büyük ölçüde görmezden gelindi. Çünkü 1980'den bu yana öne ç�kar�lan t�rnak içinde edebiyat, yatak odas�ndan d��ar�ya ç�kamad� ya da geçmi�e ve sanal alanlara yöneldi.- Sizin roman�n�zda da a�klar ve tutkular var ama...- A�k ve tutku insan�n bütün ömrünü alabilir, yatak odas� ise üç be� dakikal�k sürelerden olu�an geçici bir süreci kar��lar. Ben bütün ömrümü a�ka, tutkuya adad�m. Bin kez dünyaya gelsem, yine ayn� �eyi yapar�m. A�k, insan olma bilincinin olu�mas�nda ve geli�mesinde temel, belki de birincil ö�edir.- Ate� ve Ku�u'nun i�levsel yan� var m�, S�vas k�y�m�n� unutturmama eylemi gibi örne�in... - Benim yazarl��m toplumsal olu�umlarla ona ba�l� bireysel geli�im süreçlerini anlatmay� ve bu ikisi aras�nda duyarl� dengeler olu�turmay� gözetme üzerine kuruludur. Bu roman da böyle duyarl� bir dengeyi gözeterek yaz�lm��t�r. Ancak belirtti�iniz gibi, Ate� ve Ku�u, roman�n kendine özgü yap�s�ndan ödün vermeden hem olaya hem de olay�n unutturulu�una kar�� kararl� bir duru�un da hayata geçirilmesidir.- Romanda geri dönü�leri çok s�kl�kla kullanm��s�n�z...- Bu bir zorunluluktu, çünkü ben S�vas olaylar�n� ba�tan sona kesintisiz an�msayam�yorum.- Neden?- Çünkü arada kesintiler var, kopuk görüntüler... Bu kara filmin yak�lan bölümleri var. O bölümlerin kimilerini hâlâ birbirine ba�layabilmi� de�ilim.- Ya�ad��n�z örselenmeden mi kaynaklan�yor kopukluk?- Ya�anan olay�n belle�imde olu�turdu�u y�k�mla ilgili bir durum. Kald� ki, roman kahramanlar�m�n hepsi ayn� durumda. Bir de �u var: Roman�n kurgulanmas�na teknik anlamda yakla�al�m. D��ar�dan bakanlar�n ve konuyla ilgilenenlerin hepsinin bildi�i ve belgesel kitaplara da geçmi� olan süreci s�rayla anlatsayd�m, bu, bilinenlerin okunmamas� olas�l��n� da do�uracakt�. Yani yazd�klar�m� okutmak istedim. Eksikleriyle birlikte. Okurlar�n ve S�vas k�y�m�ndan kurtulanlar�n bu eksiklikleri gidermeleri iste�iyle... Dolay�s�yla, geriye dönü�lerle olu�turulmu� kurgu, bu iste�ime de olanaklar sa�lad�.

SORULARI YANITLAMAK...

- Belki bir yandan benli�inizde aç�lan yaray� da onarmak istediniz...- �stedim ama ba�aramad�m...- Niye on y�l sonra anlatt�n�z do�rudan ya�ad��n�z S�vas yang�n�n�?- Hem olabildi�ince serinkanl� (tarafs�z de�il) ama duygusal olmamaya özenli bir yazarl�k duru�unu gerçekle�tirebilmek için hem de gerçekten on y�l geçti mi, olay eskidi mi, ac� hafifledi mi, olay�n toplumumuzda yaratt�� olumsuz sonuçlar ortadan kalkt� m�, kalkmad�ysa ülkemizin gelece�i aç�s�ndan hangi göstergeleri içinde ta��yor sorular�n� yan�tlayabilmek için...- Yananlar için ku�u imgesini seçmenizin özel bir anlam� var m�?- S�vas'taki Mad�mak Oteli'nde yak�lan dokuz ya��ndaki Koray çocuk ba�ta olmak üzere o semahç� gençler, o �airler ancak ku�u ile simgele�tirilebilir gibi geldi bana. �mgelemimde onlar yan�k ku�ular olarak hâlâ ya��yorlar. Benim �iirle donat�lm�� anlat�m�mda i�levsel görüntüler ve ça�r��mlar da olu�turuyor ku�ular.- Yunus Nadi ödülünü üçüncü al��n�z galiba...- Evet öyle, daha önce roman ödülünü 1997'de, öykü ödülünü de 2000 y�l�nda kazanm��t�m. �imdi üçüncüsü oluyor. Bu romanla Yunus Nadi ödülüne kat�lmadan önce çok dü�ündüm. Kendi ad�ma de�il, Ate� ve Ku�u arac�l��yla ülkemizin ayd�nlanma sürecine katk�da bulunmak ad�na kat�lmaya karar verdim. Gazetemiz Cumhuriyet'in ve söz konusu ödülün temel amac� ve i�levi de bu amaç ile örtü�mektedir. Ödülü tüm ayd�nlanma sava��mc�lar� ad�na ald��m� dü�ünüyorum. Ayr�ca, �imdi aç�klamak istemedi�im özel bir durum da vard� kat�lmam� gerektiren; belki bir gün sözünü ederim...Ate� ve Ku�u/ Burhan Günel/ Alk�m Yay�nlar�/ 446 s.

Öykü Ödülü: S�BEL K. TÜRKER

'Yazmadan ya�ayam�yorum'

''Öykü Sersemi'' adl� çal��mas�yla bu y�l Yunus Nadi Öykü Ödülü'nü alan Sibel K. Türker, ''Yazmadan ya�ayamayacakm��m gibi geliyor. Edebiyat� o kadar ciddiye al�yorum. Biz bu kadar ciddiye al�rken ne kadar ciddiye al�n�yoruz, bunu da bilmiyorum. Zaten bilmeyerek, safl�� korumak gerekiyor. Çünkü edebiyat uzun bir yol'' diyor. Türker ile edebiyat� ve öykülerini konu�tuk...

Emre ÇALI�KAN

Sibel Han�m, edebiyata ilginiz nas�l ba�lad�?- 1968 y�l�nda Ankara'da do�dum. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni okudum. Çok klasik bir tan�mlama olacak ama kendimi bildim bileli yaz�yorum. Bu, ini�li ç�k��l� bir serüven oldu. Uzun y�llar �iirle u�ra�t�m. �iirde t�kanma ya�ad�m. Yak�n arkada�lar�m hep �air olarak ortaya ç�kaca��m� dü�ünüyordu. Böyle olmad�. Düzyaz�da kendimi ifade etme imkân� buldum. Bu da öykü oldu. Kalp Yazan ilk kitab�md�. Öykü Sersemi ise ikinci kitab�md�r.- Öykü Sersemi ile Yunus Nadi Öykü Ödülü'nü kazand�n�z. Bize biraz kitaptan bahseder misiniz?- Öykü Sersemi 10 öyküden olu�uyor. Konular�n� tam tan�mlayamayaca��m. Ne anlat�yorsunuza verebilece�im çok yan�t yok. Kendimce görebildi�im, gözlemledi�im kadar�yla hayat�, insanlar� anlatmay� çal��t�m.- Genelde karamsar öyküler yazd��n�z söyleniyor...- Çok karamsar, çok kötümser yazd��m konusunda ben de duyumlar al�yorum. Ben özellikle bunu yapmak istemedim. Benim derdim insan� anlatmakt�. �nsan� da türlü olu�larda, hayallerde yakalay�p anlatabiliriz. Bana göre de yazd��m hiçbir �ey ya�am�n uza��nda de�ildi. Ama okurumuz umuda çok dü�künmü�. Edebiyattan da bekledikleri umut muymu� bilmiyorum. Çünkü benim okudu�um hiçbir iyi metin çok da umut bar�nd�rmaz içinde. Benim edebiyat hakk�ndaki yarg�m bu. �nsanlar kötümser buluyorlar. Ama bu benim üslubum, yapabilecek pek fazla �ey de yok.- Öykü Sersemi, ilginç bir isim. Kitab�n�za neden böyle bir isim vermeyi tercih ettiniz?- En ba�ta ciddi bir edebiyat çal��mas� dü�üncesini k�ran bir ad bu. Ben çok �airane bir isim de koyabilirdim. Ben bu ismi koyarak risk ald��m�n fark�nday�m. Bu ciddi bir çal��ma de�ilmi� gibi bir alg�lamada bulunulabilir. Bu ad� koymak bence cesaret i�i. Ama ben bu ismi koymak istedim. Bir de klasik yöntemdeki gibi öykülerden birinin ad� bu.- Siz bugüne gelinceye kadar hangi edebiyatç�lardan etkinlendiniz?- Geride b�rakt��m uzun bir okuma süreci var. Ben her �eyden önce hâlâ bir okurum. Pek çok yazardan etkilendim. Bunlar benim edebiyat dünyam� olu�turdu. Kimi yazarlar�n kimi yap�tlar�n� be�enirken kimilerini de be�enmiyorum. Ama Bat� edebiyat�ndan çok beslendi�imi söyleyebilirim.- �iirle u�ra�man�z öykücülü�ünüzü nas�l etkiledi? Yoksa �iiri öykü için basamak olarak m� kulland�n�z?- Asla böyle kayg�lar içinde de�ildim. Tuhaf bir varolu� sanc�s� çekiyordum. Bunu en iyi dile getirebilmenin yolu da �iirdi. Zaten dile olan ilgim, dili rahat kullanmam, dildeki yarat�c�l��m a�ikârd�. Düzyaz�ya geçi�im ko�ullar�n gere�iydi. Ben de kendimle öykü yaz�p yazamayaca��m konusunda yüzle�mek zorunda kald�m. Olumlu buluyorum �iirle u�ra�may�. �iirle u�ra��rken hayatla ilgili çok �ey alg�lad�m. Zaten herkesin söyledi�i gibi �iir öyküye daha yak�n.- Bundan sonraki süreç roman m� olacak?- Asl�nda üzerinde u�ra�t��m bir roman var. Öykü ödülü almadan ben bir parça kendimi yorgun hissediyordum. Öykü yazmal� m�y�m diye dü�ünüyordum. Bir taraf�m çok öykü yazmak isterken... Roman�n da yar�s�na gelmi�tim. Sonuçta o da kendi içinde öykülerden olu�uyor. Ama �u an bir öykü kitab� daha yazmay� dü�ünüyorum. Çünkü daha söyleyeceklerim var.- Sizin için edebiyat neyi ifade ediyor?- Edebiyat, benim için çok uzun yolculu�u ça�r��t�r�yor. Hayat�mdaki anlam� çok derin. Ben halen daha yaz�n�n kutsall��na inan�yorum. Böyle bir safdilli�im de var. Çünkü ortama bak�nca kendimi biraz da saf buluyorum. Edebiyat art�k hayat�m�n oda��nda. Yazmadan da ya�ayamayacakm��m gibi geliyor. O kadar ciddiye al�yorum. Biz bu kadar ciddiye al�rken ne kadar ciddiye al�n�yoruz, bunu da bilmiyorum. Zaten bilmeyerek, safl�� korumak gerekir. Çünkü edebiyat uzun bir yol.

'HERKES KEND� ÖYKÜSÜNÜYAZIYOR'

- Türkiye'deki edebiyat ortam�n� nas�l de�erlendiriyorsunuz?- Türkiye'de edebiyat, gördü�üm kadar�yla belli bir bütünlük arz etmiyor. Parçal�, dall� budakl� bir yap� var. Bu da çok ola�an. Çünkü herkes farkl� hayat hikâyelerinin içinden gelmi�. Herkes art�k kendi hikâyesini, kendi yaz�s�n� yaz�yor. Bir ülkede edebiyat bütünlük arz edebilir mi bilmiyorum. Belli bir zaman dilimi içinde öykü, �iir, roman yazanlar aras�nda karde�lik ili�kisi kurulabilir belki, ama art�k bunu da olanakl� görmüyorum. Art�k ekoller söz konusu de�il. 1970'lerdeki gibi bir öykücülük yok. Herkes bireysel bir �ekilde kendi öyküsünü yaz�yor. Edebiyat ortam�nda beni destekleyen ki�iler hariç dü�manl�k da gördüm. Kimse ba�kas�n�n yaz�s�na inanm�yor, güvenmiyor. Art�k öykü yaz�lm�yor gibi bir �eyler de duyuyordum. Bunlar da içimi ac�tt�. Ben her zaman camian�n d��nda oldum. O çemberin d��nda. Önce kaçmak isteyenler çemberin d��nda durur ya... Neye dayanarak öykü yaz�lm�yor deniliyor bilmiyorum. Bunun için benim yaz�m ve öyküm bir parça hep yaln�z kald�. �nsan�n farkl� vas�flar� belki bir ölçüde yaln�zl�kt�r. Toplumda gerçekçi olmazsan�z belki bir dönem yapt��n�z edebiyat say�lmayabilirdi. Art�k bu s�n�rlamalar�n d��na ç�k�lm�� gibi. Bir parça da özgür bir ortam var. Bu da bir yönüyle iyi bir �ey.- Yunus Nadi Öykü Ödülü'nü kazand�n�z. Yeni planlar�n�z var m�?- Öykü ödülü almak beni çok �a��rtt�, çok da sevindirdi. Kazanmay� içten içe bekliyordum ama hiç de ummuyordum. Hâlâ �a�k�n�m, sevinçliyim, gururluyum. Bir yandan da bu bir sorumluluk getiriyor. Kendimi bir kap�dan geçmi� gibi hissediyorum. Bu bana devam et gibi bir ça�r�. Biraz daha edebiyat�n içinde oldu�umu hissettim. Ben ödül ald��m zamanlarda yoruldu�umu hissetti�imi belirtmi�tim. Her an yazmaya ara verebilirdim. Ama bundan sonra böyle bir hakk�m yok galiba. Yeni çal��malar�m olacak. Öykü Sersemi/ Sibel K. Türker/ Do�an Kitap/ 124 s.

Öykü Ödülü: ETHEM BARAN

'Öykü yazmak roman yazmaktan zor'

''Dönü�süz Yolculuklar Kitab�'' ile bu y�l Yunus Nadi Öykü Ödülü'nü Sibel K. Türker'le payla�an Ethem Baran, kitab�n�n öykücülük ya�am�nda bir k�r�lma noktas� oldu�unu söyledi. Baran, öykünün kendine özgü okuru oldu�unu belirterek ''Öykü yazmak roman yazmaktan da zordur. Daha fazla çaba, emek ister. Yazar ne kadar zorluk çekiyorsa okur da öykünün tad�na varmak için bir o kadar zorluk ya��yordur'' diyor. Baran'�n edebiyat ve öyküleri hakk�ndaki dü�ünceleri ilginç.

Emre ÇALI�KAN

Ethem Bey, edebiyat ya�am�n�z nas�l ba�lad�?- 1962 y�l�nda Yozgat'ta do�dum. �lk ve ortaö�renimimi Yozgat'ta yapt�m. 1983 y�l�nda Ankara Üniversitesi E�itim Bilimleri Fakültesi Yönetim ve Planlanmas� Bölümü'nden mezun oldum. Ayn� üniversitenin Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde Güzel Sanatlar E�itimi alan�nda master program�na devam ettim. Daha sonra Milli E�itim Bakanl��'nda çal��maya ba�lad�m. Halen Milli E�itim Bakanl�� Yay�mlar Dairesi Ba�kanl��'nca yay�mlanan ''Bilim ve Akl�n Ayd�nl��nda E�itim'' dergisinde görev yapmaktay�m. Edebiyattan uzak de�ilim. Yay�nc�l�k hayat�n�n içindeyim. 1991 y�l�nda ilk öykü kitab�m ''Sonras� Ayr�l�k'' yay�mland�. Daha sonra 1994 y�l�nda ikinci kitab�m ''Kurutulmu� Gül Mevsimi'' ç�kt�. Bu kitap Türkiye Yazarlar Birli�i 1994 Hikâye Ödülü'nü kazand�. Ayr�ca Osman Çeviksoy ile birlikte haz�rlad��m liseler için Türk Dili ve Edebiyat�, Türk Dili ve Edebiyat� Kompozisyon, Güzel Konu�ma ve Yazma, Edebi Metinler adl� ders kitaplar�m var.- Bize biraz Dönü�süz Yolculuklar Kitab�n'dan bahseder misiniz?- Kitab�n içinde 10 tane öykü var. Bu öykülerin a��rl�k noktas� küçük �ehirde büyümeye çal��an, gençlik y�llar�n� ya�ayan yoksul mahalle çocuklar�n�n ya�amlar�, duygular�d�r. Kitapta ayr�ks� duran bir tane öykü vard�r. Kitab�n sonundaki öykü de günümüz i� ya�am�na girmi� olan bilgisayar ile internet dünyas�n�n resmi i�yerlerini ve orada çal��anlar� nas�l etkiledi�ini anlat�yor. Di�erleri hemen hemen ayn� mahallenin çocuklar� diyebilece�imiz karakterlerden olu�an öyküler. Bir öykünün kahraman� farkl� bir öykümde farkl� bir �ekilde ortaya ç�kabiliyor. Ben bu ayn� mahallenin çocuklar�n�n küçük dünyalar�n� anlatmaya çal��yorum. Bu çocuklar�n hem kendileri hem de umutlar� küçük...- Öykü dünyan�z�n olu�mas�nda hangi yazarlar�n etkisi oldu? Kimlerden etkilendiniz?- Ben her �eyden önce iyi bir okur oldu�umu dü�ünüyorum. �zledi�im kadar�yla yeni yazarlar olmak üzere gerek roman gerek öykü dallar�nda edebiyat alan�nda ürün veren herkesi okumaya çal��yorum. Bat� edebiyat�n� ve klasikleri de severek okuyorum. Kitaplar�n�n ç�kmas�n� dört gözle bekledi�im çok yazar var. Bunlar�n ba��nda kitab�m�n arkas�na dü�üncelerini de yazd��m Selim �leri, Firuzan, Tomris Uyar, Cemil Kavukçu, Hasan Ali Topta� gibi burada ismini saymad��m çok yazar var. Hepsini çok severek okuyorum.- Bu kitab�n daha öncekilerden biraz farkl� oldu�u belirtiliyor...- Bu kitap daha önceki kitaplar�mdan farkl�d�r. Benim e�er bir öykücülük çizgimden söz edecek olursak bu kitap bir k�r�lma noktas�d�r. Önceki kitaplar�mda daha çok küçük kentten büyük kente gelmi� insanlar�n ya�am mücadeleleri ve savrulmalar� anlat�l�yordu. Bu yeni kitab�mda ise karakterler daha somut �ekilde daha somut ortamlarda anlat�l�yor.- Siz de Yozgat gibi küçük bir kentten Ankara'ya gelmi�siniz. Bu sizin öykücülü�ünüzü nas�l etkiledi?- Ya�an�lanlar ya�an�lmam�� gibi olu�turulabilirse ve bu metin gerçe�e de yak�n olursa iyi bir çal��ma olur. Bir yazar ya�ad��n� aktarmaz. Ama aktard�klar� ayn� zamanda ya�ad�klar�d�r. Ya�ad�klar�, duyduklar�, duyumsad�klar�, okuduklar� öykülerin içinde hep yer al�r. Bu ya�ananlar edebiyat�n, öykünün diline dönü�türülür. Benim yazd�klar�m da tamamen edebiyat�n diline dönü�türülmü� kurgudur. Elbetteki ya�amdan beslenir. Bundan ba��ms�z de�ildir.- Yunus Nadi Öykü Ödülü'nü kazand�n�z. Dü�ünceleriniz nedir?- Yunus Nadi uzun süredir verilen ödüllerinden birisi. Böyle bir ödülü almak onur verici. Çok da büyük bir sorumluluk. Omuzlara büyük bir yük bindiriyor. Alt�ndan nas�l kalkaca��m bilmiyorum. Eskiden kendi kendime yaz�yordum. �u an biraz daha el içine ç�km�� hissediyorum kendimi. Art�k daha dikkatli gözler izleyecek, daha dikkatli gözler bakacak. Aç�kças� bu beni endi�elendiriyor. Ama her �ey bir yana güzel bir �ey.- Dönü�süz Yolculuklar'�n sizin için bir k�r�lma noktas� oldu�unu söylediniz. Bundan sonraki planlar�n�z nelerdir?- Ben ortaokul y�llar�mdan beri yaz�yorum. Bir ara resimle de u�ra�t�m. Ama edebiyat hep benim için vazgeçilmezdi. Öykülerin benim dünyamdaki yeri çok ayr�d�r. Bu kitapta ayn� mahallenin çocuklar�n� anlatmaya çal��t��m� söylerken bunu belli bir atmosferde yapmaya çal��t��m� demek istiyordum. Bundan sonra gelecek öykülerde ayn� mahallenin gençlerini farkl� mekânlarda görece�iz. Ayn� mahallenin ya da farkl� mahallenin çocuklar�n�n ebeveynlerini görece�iz. Baz� konular, baz� tipler bir öykünün s�n�rlar� içinde yeterince anlat�lmam�� geliyor. Ayn� kahraman� ba�ka bir öyküde anlatma gere�i duyuyorum. Bundan sonra ayn� mahalle çocuklar�n�, yurt ya�am�n�, gençleri anlataca��m. Yeni öykülerimden olu�an bir kitap ayn� yay�nevinden yak�nda ç�kacak. Öykücülü�e devam. Kafamda bir de roman yazmak var. Bu Türk edebiyat�nda ola�an bir �eydir: Ço�u yazar öykücülü�ü basamak olarak görür. Ben kesinlikle böyle dü�ünmüyorum. Ama baz� öyküler yap�s� itibar�yla zorlan�yor. Öykücülü�ü kesinlikle b�rakmak istemiyorum. Öykünün kendine özgü özel okuru vard�r. Öykü okuru seçilmi�tir. Her öykü okuru roman okurudur. Ama her roman okuru öykü okuru de�ildir. Ben de öykü okurum. Öykü yazmak roman yazmaktan da zordur. Daha fazla çaba, emek ister. Yazar ne kadar zorluk çekiyorsa okur da öykünün tad�na varmak için bir o kadar zorluk ya��yordur. Yine de bir roman denemem olacak. Dönü�süz Yolculuklar Kitab�/ Ethem Baran/ Do�an Kitap/ 168 s.

�iir Ödülü: �SMA�L H. UYARO�LU

Lanettayin Bir �air

Yunus Nadi �iir Ödülü'nü Ali Püsküllüo�lu ile payla�an �smail H. Uyaro�lu ile tüm çabalar�m�za kar��n bir ba�lant� kuramad�k. Uyaro�lu'nun �iiri ve ald�� ödül üzerine dü�üncelerini sonraki say�lar�m�zda sizlere ula�t�raca��z. A�a��da Uyaro�lu'nun biyografisini ve ödül alan kitab�ndan üç �iirini bulacaks�n�z.

�smail H. Uyaro�lu 1948'de, Bal�kesir'in Bayla ilçesinde do�du. Ayd�n Ortaklar Ö�retmen Okulu'nda ve �stanbul E�itim Enstitüsü'nde paras�z yat�l� okudu, Türkçe ö�retmeni oldu. Mara�'ta, Malatya'da, Kars'ta, �stanbul'da, ortaokul ve liselerde ö�retmenlik yapt�. Daha sonra ö�retmenlikten ayr�larak Cumhuriyet gazetesinde düzeltmen, ansiklopedilerde madde yazar�, reklam �irketlerinde metin yazar� olarak çal��t�.�iir yaz�p yay�mlamaya, e�itim enstitüsünde, ''hoca''s� olan Behçet Necatigil'in yüreklendirmesiyle, 1967'de ba�lad�. 1974'te, Milliyet Sanat Dergisi'nin düzenledi�i bir yar��mada, y�l�n en ba�ar�l� genç �airlerinden biri seçildi. 1977'de, Antalya Film Festivali çerçevesinde yap�lan oyun yar��mas�nda, sonradan kitap olarak da bas�lan ''Ads�z Oyun'' adl� yap�t�yla birinci oldu. Ertesi y�l, Yakac�k Sanat �enli�i öykü yar��mas�n�n da birincisi olan Uyaro�lu, bir ara -�iir a��rl�kl� olmak üzere- çocuk kitaplar� da yazd�. Bunlardan ''Çocuk ve �iir''le 1978 Türk Dili Kurumu Çocuk Yaz�n� Ödüllü'nü, ''Bir Liran�n �ki Günü'' adl� çocuk roman�yla da 1979 Yunus Nadi Ödülü'nü kazand�. Uyaro�lu, ''Hayat� Kar��layan �iirler'' adl� �iir kitab�yla da 1981'de, Yazko �iir Büyük Ödülü'nü ald�.�airin yay�mlanm�� iir kitaplar�: A�ktan ve Umuttan Ald�m Rengimi, Yak�nda, Hayat� Kar��layan �iirler, �iir Kitab�, Bir Demet Diken, 5+2'ler, Ve A�k, Üç Nokta Yan Yana, Ölüme Önsöz Gibi Ya�ayan, Ate�in �çinden (toplu �iirler), �iir... Ölümcül Yolculu�un Senin.

SCHUMANN'LI SIKINTI

Mecbur musun �iir yazmaya
Seni ça��r�yor bak gece
Galiba mecbursun
Gidemeyince

Kurcalarken radyoyu
Kar��nda birden Schumann
B�rak�verdiydi kendini sulara
Sen de onun gibi mi yapsan

Ama �rmak yok ki yak�nda
Tek seçenek balkon
�ncelik yok i�te onda da
Baya�� son

Kapat�lmay� istediydi sonunda
Delilerevine kendili�inden
Al�nca kurtulma �ans�n� zorla
Sandalc�n�n biri elinden
KED�LER� SEVERKEN A�LAYINIZ

Kedim ve ben
Ölüyoruz yava� yava�
Kar��l�kl�, kö�emizde
Elenirken ele�inde s�k�nt�n�n saatler
Mutat oldu�u özre

Bazen o benim kuca��mda
Bazen ben onunAvutuyoruz birbirimizi
Özlerken ayn� �eyleri gizlice
Nas�l t�rmalard�k hayat�
Bir zamanlar �ehvetle

Gittikçe bozuluyor yaz�m benim
Bozuluyor resmi onun gittikçe
Yapt�� eskiden özenle
Koltuklara, kanepelere
Esin geldikçe pençeleriyle

HENÜZ

Depre�ti yine karanl��n
Saat iki, mekân
MaltepeMaltepe'de tenha bir ev
Düzeltirim, ev de�il, E(v) tipi hücre
Yüzüyor kendi derisini
Kasette Kurt Cobain
Uluyor gökte ay
Ve uluyor aya kar�� ac�n

Hadi bir kafiyeyle bitirelim:
Bulunmad� henüz ilac�

�iir Ödülü: AL� PÜSKÜLLÜO�LU

'Ozanlar el ele tutu�urlar ve �iiri büyütürler'

�iir serüveni yar�m yüzy�l� a�m�� bir ozan Ali Püsküllüo�lu... 2005 Yunus Nadi �iir Ödülü'nü �air �smail Uyaro�lu ile payla�an Püsküllüo�lu'nun yap�t� 'Zamans�z' ad�n� ta��yor. Ölüm, zaman, ya�lanma temalar�n�n i�lendi�i �iirlerde konular ve anlat�m kadar Püsküllüo�lu'nun �iir dili de dikkat çekiyor...

Ece BAKTIAYA

-Birçok �iirinizde belirgin bir biçimde i�lenen 'ölüm korkusu', bu kitab�n�zda da kar��m�za ç�k�yor... - Birçok �iirimde 'ölüm korkusu' de�il de 'ölüm' izle�i vard�r. Biliyorsunuz, 'ölüm' bütün insanlar� içine alan bir bilinmezliktir. Her insan� ilgilendirir. �iir için de 'ölüm', her zaman, ana izleklerden biri olmu�tur. Ozan olarak ona ilgisiz kalamay�z. Ben öyle dü�ünüyorum. �unu da eklememe izin verin, 'Zamans�z'da 'ölüm korkusu'ndan çok 'zaman' ad�n� verdi�imiz �eyin üzerimizdeki (yani en az�ndan benim üzerimdeki) gölgesini, dolay�s�yla da 'ya�lanma' olgusunu buluruz san�yorum. Bu da �iirin ba�l�ca izleklerindendir. Ba�ka birçok ozanda görürsünüz. Cahit S�tk�, Yahya Kemal, Nâz�m Hikmet, elbette ki ba�ta Yunus Emre ve birçok ozan. Zaman, ya�lanma, ölüm, a�k, do�a vb. �iirin ölümsüz izleklerindendir. Öteki sanatlar�n da elbette... - Yap�t�n�zdaki baz� �iirler (Cinliceviz, Her �ey Eskimi�tir vb.), ya�am�n�z�n ve an�lar�n�z�n izlerini ta��d��, geçip giden zamana bir 'ah!' çekildi�i hissini uyand�r�yor... Zaman� geri getirememenin hüznü ve geçmi�e duyulan özlem ne kadar etkili �iirleriniz üzerinde?- Zaman�n geri gelmeyece�ini, belli bir ya�tan sonra iyice anl�yor insan. Yani ya�ad��m�z �eyleri bir daha ya�amak olanaks�z. Derler ya, ayn� �rmakta iki kez y�kan�lmaz. Ak��, �rma�� ayn� �rmak olmaktan ç�kar�r. Zaman da öyledir, '�imdi' bir daha '�imdi' olmaz, olan ba�ka bir '�imdi'dir. Eh, insan ya�land�kça geçmi�e bak�� ba�ka olur. Siz bu bak��a 'ah!' diyebilirsiniz. Ben ad�n� koyam�yorum ama �iirlerimde bunun yans�mas�n� görebiliyorum.

'ESK�YEN ZAMAN'

- �lk �iirlerinizde halk gelene�inin etkileri, sonraki yap�tlar�n�zda toplumsal olaylar�n yans�malar� görülürken; son kitab�n�z 'Zamans�z' toplumsal gerçekliklerden kopmadan bizleri bir ba�ka gerçekle, 'eskiyen zaman'la yüzle�tiriyor... �iirinizin geçirdi�i evreleri siz nas�l de�erlendiriyorsunuz? - �lk �iirlerim 1951'de yay�mland��na göre, bu serüven yar�m yüzy�l� geçmi�. �lk �iir kitab�m�n da 1955'te yay�mland�� dü�ünülürse, evet, yar�m yüzy�l. San�r�m �iir kitaplar�m�n say�s� 10'u geçmi�tir. Onlar� bir arada toplayan 'Babadat' da 1998'de yay�mlanm��t�. �iirimin geçirdi�i evreleri, böyle bir durum varsa, isteyen saptayabilir. Ben ancak �unu diyebilirim: �iir uzun bir soluktur, arada yanl�� soluk almalar da olsa, sonuçta o da senin solu�undur. Yaln�zca içeri�i dü�ünmek yanl��t�r. �iirlerimde, daha ilk �iirlerden ba�layarak, Türkçenin tad�na ayk�r� bir tek dizenin bulundu�unu sanm�yorum. - Kitab�n�zda yer verdi�iniz �iirler ne kadarl�k bir zaman�n ürünleri? - Çok �iir yazan biri de�ilim. 'Zamans�z'daki �iirler, birkaç� d��nda, son be� alt� y�ll�k bir zaman dilimi içinde yaz�lm��t�r. Uzun süre bekletilmi�lerdir. Geçen y�l ve bu y�l dergilerde yay�mlananlar olmu�tur. San�r�m dördü 1960'l� y�llardan kalmad�r, hiçbir kitab�ma girmemi� �iirlerdir.

'YA�ADI�IM HER�EY ��R'

- �iirsel incelik dilin kusursuz kullan�m�yla peki�tiriliyor kitab�n�zda... Dili ozanca ve do�ru kullanma kayg�n�z �iirlerinizde ak�c�l�� bozmuyor. Burada da dil kullan�m�n�n önemi ortaya ç�k�yor. Bu dil bilinci nas�l olu�tu sizde? - Ben Kadirliliyim, yani dilin içine do�mu�um. Çocuklu�umda ya�ad��m her �ey �iirdi. Yani mutsuzluklar da içinde olmak üzere. Yani ekinler, turaçlar, içinde bal�k oldu�um Savrun Çay�, otlarla, çiçeklerle donanm�� çevre, Sülemi�... Kent Türkçesinde olmayan bir y��n sözcük. �iirlerimde onlar� kullanmad�m ama beni onlar beslemi�tir. Ya�ar Kemal'in dili, yani benim dilim. Bana göre Karacao�lan da Kadirlilidir. Belki de bana el vermi�tir. Olamaz m�? �iir bir el verme i�idir de, bütün ozanlar birbirine el vermi�tir. Ozanlar el ele tutu�urlar ve �iiri büyütürler. Yoksa �iire yeniden yeniden ba�lamak gerekir. - 2005 Yunus Nadi �iir Ödülü'nü ald�n�z. Bu konudaki dü�üncelerinizi ö�renebilir miyiz?- Yunus Nadi Ödülleri, sayg�nd�r ve kurumla�m��t�r. Bir zamanlardaki Türk Dil Kurumu Ödülleri'nin yerini tutmu�tur. Üstelik de ülkemizdeki en uzun ömürlü kültür giri�imidir. Ödülün bana verili�ine, do�rusu, sevindim. Sözlük çal��malar�m dolay�s�yla ozanl��m� elimden alm��lard�, bu ödül onu bana geri getirdi. Yani sözüm, her on y�l� bir ku�ak say�p, kendi çal�p kendi oynayanlara. �iiri kendileriyle ba�latan �arlatanlara. Ay�p nedir bilmeyenlere. 'Hikmet Burcu'ndaki �iiri görmeyenlere, görmek istemeyenlere.

Sosyal Bilimler Ödülü: AYLA ÖDEKAN

'Çok yönlü, üretken bir Cumhuriyet dönemi ayd�n�yla kar�� kar��yay�z'

Ayla Ödekan, 'Yaz�lar� ve Rölöveleriyle Sedat Çetinta�' adl� çal��mas�yla Yunus Nadi Sosyal Bilimler Ödülü'nü ald�. Sanat tarihçisi Ödekan'�, bir ö�retim üyesi olarak akademik çal��malar�ndan tan�yoruz. Ödekan, halen �TÜ Güzel Sanatlar Bölümü ile Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi anabilim ba�kanl�klar�n� yürütmekte.

Selcen AKSEL

Böyle bir çal��mada karar k�lman�za neler etken oldu? - Kitap benim karar�mla ortaya ç�kt� denemez. Kitab�n ortaya ç�k��n�n öyküsü uzun. Bu uzun öyküyü anlatmadan edemeyece�im, çünkü rölövelerin tarümar olmadan bugüne gelip de�erlendirilmesinde rol oynam�� adlar var. Bellek yoksunu bir kültürde ki�ilerin duyarl��n� unutmamam�z gerek. Türkiye'de Sedat Çetinta�'�n rölöveleri 1970 y�llar�nda ailesi taraf�ndan �stanbul Teknik Üniversitesi'ne ba��land�. Bu konuda öncelikle Prof. Do�an Kuban'�n ve sonra da Prof. Nezih Eldem'in katk�lar� önemli. 1990'l� y�llara de�in bir odada el sürülmeden kald�lar. 1983 y�l�nda 15 rölöveyle Anadolu Medeniyetleri Sergisi kapsam�nda Arkeoloji Müzesi'nde bir sergi düzenledim. Daha sonra en önemli karar� Prof. Dr. Gülsün Sa�lamer ald�. 2001 y�l�nda rektörlü�ü s�ras�nda Sedat Çetinta�'�n rölöveleriyle bir kitap haz�rlanmas�n� bana teklif etti. Bir yöneticiden böyle bir karar�n gelmesi önemli bir motivasyondu. Ne yaz�k ki o y�llarda bu gerçekle�emedi. 2003 y�l�nda Teknik Üniversite Yay�nevi kuruldu�unda Müdür Prof. Dr. Y�ld�z Sey yay�nevinin ilk yay�n� ve ayn� zamanda bir prestij kitab� olarak yay�n program�na ald� ve kitab�n haz�rlanmas�n� bana önerdi. Bu süre içinde hasar gören rölöveler Mimarl�k Fakültesi Dekan� Prof. Dr. Mine �nceo�lu zaman�nda bir uzman taraf�ndan onart�lm��t�; daha sonra da Dekan Prof. Dr. Hasan �ener ve yard�mc�s� Prof. Dr. Sinan �ener bu rölöveleri en yeni teknolojiyi kullanarak çerçeveletip kolayl�kla ara�t�rma yap�lacak bir ar�iv odas� olu�turdular. Kurum taraf�ndan rölöveler benimsenmemi� ve düzenli bir ortam yarat�lmam�� olsayd� bu kitap ortaya ç�kamazd�. -Kapsaml�, bilimsel bir yakla��m�n zenginli�ini ta��mas�n�n yan�nda, Sedat Çetinta�'�n kimli�ine de e�ilen bir çal��ma sizinkisi... - Evet. Ara�t�rmam s�ras�nda bir yandan kendi kulland�� bir sözcük 'ülkügüder' bir ya�am�, bir yandan da insan ve toplum aras�nda dinamik ili�kiyi izledim. Rölövelerinin yetkinli�iyle dikkati çekmi� Sedat Çetinta�, bu ara�t�rmayla bir tür Cumhuriyet ayd�n�, insan olarak canland� gibi geliyor bana. Cumhuriyet'in kurulu� y�llar�ndan 1960'lara de�in geçen sürenin paradigmalar�n� Sedat Çetinta�'�n ya�am�ndan da okumak olas�. - Mimarl�k tarihimiz göz önüne al�nd��nda, Sedat Çetinta� ismi, sizi en çok hangi yan�yla etkiledi ?- Rölövelerinin ötesinde, mücadeleci ve duyarl� yap�s�yla. Selçuklu, Erken Osmanl� ve Klasik Osmanl� Mimarl��'n�n üstünlü�üne inan�yor ve tek ba��na do�rular� yanl��lar�yla mücadelesini sürdürüyor. Kendi geli�tirdi�i tarama tekni�ini kullanarak sanatsal de�eri yüksek 200'den fazla rölöveyi büyük bir titizlikle yapm��. Atatürk'ün emriyle alt� ay gibi k�sa bir sürede �ehzade Camisi'yle ilgili 12 rölöveyi tamamlay�p 1933 Haziran ay�nda aç�lan Chicago Sergisi'ne yeti�tirmi�, Selimiye Camisi'nin kubbesinde o günün olanaklar�yla tek ba��na ölçüler alm��. Bir de bugünün geli�mi� teknolojisini dü�ünün. Ayn� zamanda yazm��, dü�üncelerini kamuyla payla�m��, ele�tirmi�, yermi�?Ya�am�n� kültür miras�na adam��. Bu arada önemli yanl��lar da yapm��. Yanl��, tutkusunu yaln�zca belirli bir dönemle, 18. yüzy�l öncesiyle, s�n�rlamas�d�r diyebiliriz. Milliyetçi yakla��m� onu s�n�rl� bir dönem içine hapsetmi�. Ya da an�tsal olana tutkusu onu milliyetçi yapm��. Beaux Arts gelene�inin Türkiye'deki temsilcisi. Bu nedenle I8. yüzy�l sonras� katliam�na kat�lm��. Olu�turdu�u korunmas� gereken yap�lar listeleriyle 18. yüzy�l ve sonras�n�n yok olmas�na neden olmu�. Bir ikinci konu da onun dram� oldu. 1919'da tutkusu -bu tutku u�runa ya�am boyu ki�isel mücadelesi- 1950'lerde k�rg�nl��-Yass�ada'da hüznü...

YORUCU B�R ÇALI�MA

-Çal��man�z� son haline getirmeden önce, ne kadar süren ve neleri kapsayan bir ara�t�ra dönemi geçirdiniz? -Ara�t�rmaya 2003 Eylül ay�nda ba�lad�m ve kitap 2004 Nisan ay�nda tamamland�. Böyle bir çal��ma için çok k�sa bir süre. Bana tan�nan zaman buydu. Çetinta�'� yaln�zca rölöveleriyle de�il yaz�lar�yla de�erlendirmeyi hedefleyince yorucu bir çal��ma oldu. Öncelikle ailesini, ya��tlar�n� ve onu tan�yanlar� ara�t�rd�m, sözlü tarih yöntemi denedim. Ne yaz�k ki fazla bir bilgi edinemedim. Yaz�lar�n� ara�t�rmam onu yak�ndan tan�mam� sa�lad�. Yine de bo�luklar var. Bo�luklar�n pe�indeyim. -Öncelikle neyi amaçl�yordunuz, bu yolda titizlik gösterdi�iniz konular nelerdi ?-Kitab�n kurgusu benim için çok önemliydi. Kurguyla ya�am dram�n�; toplumla bütünle�ip toplumdan d��lan��na do�ru çizdi�i yolu vermeye çal��t�m. Bu kurguyu belirlememde yaz�lar� yard�mc� oldu. Çok aç�k sözlü, duygulu ve rahat kendini ifade eden bir yazard�. Bu nedenle kitap kendi sözleriyle ba�lar ve kendi sözleriyle biter. -Sanat tarihi gibi kültürel miras� akademik platforma ta��yarak önemli bir i�lev üstlenen bir dal için, sorumlu bir mimar gözünün sizce önemi nedir?- Bu günlerde hep arad��m�z sorumlu bir mimar de�il mi? Tarihe, çevreye , eti�e, i�leve , esteti�e , yap�sala, depreme sorumlu... Sorumlu bir mimar�n sanat tarihiyle ili�kisine gelince, sanat tarihi tüm bu sorumluluklarda onun için bir hazine. Ancak gerçek bir tasar�mc� olmak gerekir bu hazineyi özünde yakalamak için, yüzeysel bakmakla olmaz. - Çal��man�zda, o dönemde Çetinta�'�n yapt�klar�na bas�n�n ilgi gösterdi�i anla��l�yor. Bugün, genel anlamda bas�n organlar� göz önüne al�nd��nda, sizce neden ayn� ilgi söz konusu de�il?- Çetinta� için genelleme yapmak do�ru de�il. 'Ülkügüder' bir genç Çetinta�, Gurlitt'in rölövelerindeki yanl��lar� saptay�p Türk'ün kendi kültür miras�n� de�erlendirmesi gerekti�i dü�üncesiyle yola koyuluyor; 1919'dan 1932'ye kadar çalmad�k kap� kalm�yor. Bu rölövelerin gerçekle�mesinde Yunus Nadi'nin rolü çok önemli. Onun ülküsünü de�erlendiren ve bize bu rölöveleri kazand�ran Yunus Nadi. Çetinta�'� Atatürk'e ç�kar�yor. Sanatç�-bas�n (�imdiki ifadeyle medya, Yunus Nadi ise medya patronu)-yönetici bulu�mas�. Çetinta� tasar�s�n� Atatürk'e anlatt��nda Atatürk'ün sordu�u soru �u: Bana ne kadar bütçeyle ne kadar zamanda tüm an�tsal yap�lar�n rölöve ve restorasyonlar�n� gerçekle�tirebilirsin? 1992 y�l�nda Tarih Vakf� ad�na yapt��m bir ön-projeyle ben de bu soruyu yan�tlamaya çal��t�m. Dü�ünün 1932'de, Atatürk'ün yap�lmas�n� gerekli gördü�ü bir çal��mayla ilgili 1932'de üretti�i soru için 1992'de hâlâ yan�t aran�yor, 60 y�l sonra...Atatürk an�nda projeye sahip ç�k�yor, çünkü öncelikle kültür devrimine inanan bir ki�i. Hemen ard�ndan kurumsalla�maya gerek görüyor ve Antikiteler ve Müzeler Müdürlü�ü'ne ba�l� Abideleri Koruma Heyeti kurdurtuyor. Çetinta�'� 15 Temmuz 1933 tarihinde bu heyetin ilk mimar üyesi olarak at�yor ve derhal Bursa'ya gidip orada mimarl�k an�tlar�n� istedi�i gibi rölöve etmesini istiyor. 1992'de gerçekle�tirdi�imiz önçal��mayla yan�t bulduk ama devam� gelemedi. Tarih Vakf�'n�n önprojeyi yapt�rmaktaki amac� Türkiye çap�nda kültür ar�ivi olu�turmak idi. 2000 y�l�nda bu göreve TÜBA-TÜKSEK projesi ile Türkiye Bilimler Akademisi sahip ç�km�� durumda. Çe�itli yerle�melerde envanter çal��malar� sürdürülmekte. Bilimsel ve bütüncül yakla��m�yla zor olan�n gerçekle�tirilmesine çal��l�yor. Bu da 21.yüzy�l Türkiyesi'nin 'ülkügüder' bir çal��mas�. Ancak 1930'larda kar��la�t��m�z sanatç�, bas�n, yönetici bulu�mas�yla yanan k�v�lc�mdan söz etmek günümüzde olanaks�z. Çetinta�'�n ya�am�na duyarl� yakla�mam�n nedeninde onunla payla�t��m içi buruk bir 'ülkügüder'lik yat�yor gibi geliyor bana. Benzer sorunlarla ben de kar��la�t�m. Türkiye ne yaz�k ki 1932'lerde önemini kavrad�� kültür miras�n� belgeleme çal��mas�n� hâlâ çözemedi, çözememi� olman�n sanc�lar�n� çekiyor. 'Ça�da�' ülkelerin kent envanteri kütüphanelerde cilt cilt dizili. Örne�in Roma'n�n. New Roma (Constantinopolis - �stanbul) bu konuda bahts�z.

TÜRK�YE'DEN BATILI OLMAK...

-Çal��man�z�n, Çetinta�'�n çal��malar� çerçevesinde, bir döneme ve o dönem içinde yap�lan çal��malara do�ru, duru ve bilimsel bir bak�� aç�s� sundu�unu, mimarl�kla do�rudan ilgili olmayan biri için de özel bir kaynak oldu�unu söyleyebilir miyiz? -Evet. Cumhuriyet'in kurulu�undan çok partili döneme gidi� sürecinde inançl� bir bireyin insan - toplum bulu�malar�n� ve çat��malar�n� sergiliyor kitap. Bu çal��ma bir ki�inin ya�amöyküsü de�il. Galatasaray'da okudu�u söyleniyor, Beaux Arts e�itimini sürdüren Sanayi-i Nefise Mektebi'nde Mimar Kemalettin'in ö�rencisi olmu�. Bat�dan Türkiye'ye bakmam��, Türkiye'den Bat�l� olmaya çal��m��. Milliyetçili�i, ideolojik olmaktan çok, Beuaux Arts e�itimi alm�� olmas�ndan. Çetinta� günlük her olaya yaz�lar�yla reaksiyonunu belirtmi� bir ki�i. Toplumsal olgulara duyarl�, pasif de�il. Dü�üncesini, ç�kar gözetmeden aç��a ç�kart�yor. Oysa, günümüzün önemli sorunlar�ndan biri pasifliki, duyars�zl�k, tarihten ve bellekten kopukluk. -Dönemin birçok öncü ismi gibi, Çetinta� da eksik kalm�� i�lerin takipçisi olman�n yan� s�ra, dünyadaki geli�meleri de takip etmi� bir isim...- Ça�da� geli�meleri ülkemize ta��m�� ki�i diyemeyiz. Mimar olarak günün ça�da� geli�melerine, örne�in modern mimarl��a uzak durmu� bir ki�i. Modern mimarl�� yans�tan Bursa Halk Evi projesi bu yönde bilinen tek çal��mas�. Çetinta� yerele, 'milli'ye ba�l�. Ara�t�rmac� yönü de varm��. Örne�in 1920'lerde depreme dayan�kl� bir yap� projesi geli�tirmi�. 1930'lar onu ikinci ulusal mimarl��n savunuculu�una yöneltmi�. Modern mimarl�k biçeminde tasar�mlar� ele�tirmi�. 30'lu y�llarda bir ba�ka sorun da Türk mimarlar�n yeti�mesi ve ya�amas� sorunu. Çetinta� bu konunun da savunucusu. Ça�da� geli�meleri ta��m�� diyemeyiz ama ça�da� dü�ünceleri savunmu� diyebiliriz. Konut mimarl�� ayn� zamanda t�p uzman�, psikolog ve sosyolo�u ilgilendirir dü�üncesindedir. Günümüzde birçok mimarlarda bu yakla��m� bulabiliyor muyuz? -Sizin kitab�n�z türünden çal��malar, Çetinta� gibi isimlerin kimli�inde baz� olgulara nas�l bakmam�z� gerekti�i konusunda yol gösterici de olabilir mi?-Ku�kusuz öncü olur, olmal�d�r. Çok yönlü, üretken bir Cumhuriyet dönemi ayd�n�yla kar�� kar��yay�z: Çizmi�, yazm��, ele�tirmi�, tasarlam��. Tutkusu o kadar tutarl� ki klasik dönem �ebekelerinin geometrik bezemelerinden etkilenip ilginç perde tasar�mlar� yapm��. Üretkenli�i ve inançl�l��yla bizlere yol gösterici; e�er yol göstermesini istiyorsak. Yaz�lar� ve Röleveleriyle Sedat Çetinta�/ Ayla Ödekan/�TÜ Yay�nevi/ 80 s.

Sosyal Bilimler Ödülü: RIFAT N. BAL�

'Göçmenlik e�ittir hasret'

2005 Yunus Nadi Sosyal Bilimler Ara�t�rma Dal� Ödülü'nü bu y�l R�fat N. Bali'nin �leti�im Yay�nlar�'ndan ç�kan 'Anadolu'dan Yeni Dünyaya, Amerika'ya �lk Göç Eden Türklerin Ya�amÖyküleri' adl� çal��mas� kazand�. Bali bu çal��mas�yla Amerika'da yeni bir ya�am kurmak için göç eden insanlar�n ya�amlar�n� aral�yor. Kimi evini, kimi akrabas�n�, kimi i�ini b�rakt�... Birinin ad� Ahmet'ti, di�erinin Yorgo, bir di�erinin Agop, ne fark eder, onlar� tek birle�tiren nokta vatan hasreti ve geride b�rakt�klar�yd�...

Nena ÇAL�D�S

-Kitab�n�z�n önsözünde ''Müslüman Türklerin ABD'ye göç etmeleri hiçbir incelemeye konu olmamas�na kar��l�k Osmanl� veya Türk uyruklu gayrimüslimlerin Amerika'ya göçleri benzer bir ihmale u�ramamas� için ayr�nt�l� incelemelere konu olmu�tur'' diyorsunuz. Neden?- Bunun en önemli sebeplerinden biri, Rum ve Ermeni göçmen nüfusunun Müslüman Türk göçmen nüfusuna k�yasla çok daha fazla olmas�d�r. Bu nedenle Anadolulu Rum ve Ermenilerin otobiyografileri ve/veya Amerika'daki ya�amlar�n� anlatan ara�t�rmalar oldukça fazlad�r. Benzer bir �ekilde, Avrupa veya Rusya'dan göç eden A�kenaz Yahudilerine k�yasla Anadolu'dan göç eden Sefarad Yahudilerin çok daha az say�da olmalar�ndan ötürü de Sefarad Yahudilerin Amerika serüvenini anlatan yay�n say�s� fevkalade azd�r. Bir di�er sebep, Müslüman Türk göçmenlerin gayrimüslim Türk göçmenlere k�yasla say�ca çok daha az olmalar� ve gazete veya dergi yay�mlamamalar�d�r. Yay�mlamad�klar� için de ileriki ku�aklara ara�t�rmalar�n yap�lmas�n� mümkün k�lacak ar�iv malzemesi b�rakmad�lar. - Farkl� din ve etnik kökenden geldikleri halde Anadolu potas�nda eriyen birinci ku�ak, Anadolu kültürünü yeni k�taya ta��rken ikinci ku�ak Amerikan kültürü potas�nda erimi�tir, sizce hangisi daha ba�ar�l� oldu?- Bence birinci ku�ak en büyük s�k�nt�y� ya�ad�. Bu da bütün göçler ve göçmenler için geçerli bir tespittir. �lk ku�ak yeni vatan�na uyum sa�lamak, kendisine son derece yabanc� bir kültüre entegre olmak veya ol(a)mamak, kendisine son derece yabanc� olan bir lisan� ö�renmek, geri dönmek veya dönmemek, kendi dinine ait olmayan biriyle evlenmek veya evlenmemek gibi hayati meseleler aras�nda bocalar. �lk ku�ak kendi soyda�lar� aras�nda bir nevi cemaat hayat� sürdürdü�ünden Amerikanla�mas� da son derece zorla�m��, ne tamam�yla Türk kimli�ini terk edebilmi�, ne de tam anlam�yla Amerikal�la�abilmi�tir. Bu ku�akta 'gurbet' kavram� da çok köklüdür. Amerika'ya yerle�en göçmenlerin çocuklar� veya torunlar� ise Amerika'da do�duklar�ndan, anaokulundan itibaren Amerikan okullar�nda e�itim gördüklerinden ve ço�u zaman karma evliliklerin (Türk-Amerikan) çocuklar� olmalar�ndan ötürü Amerikan kültürünü ve kimli�ini tamam�yla özümsemi� olarak büyümü�lerdir.

AMER�KA HAYAL�

- Amerika hayali günümüzde oldu�u gibi ve sizin de kitab�n�zda belirtti�iniz gibi 1800'lü y�llar�n sonundan 1900'ün ilk çeyre�ine kadar Osmanl� gençleri için çok önemliydi. Sizce ABD herkesin gözünde büyüttü�ü gibi bir ülke mi?- Amerika co�rafi büyüklü�ü, muazzam ölçekte geli�mi� hizmet ve sanayi sektörleri, alanlar�nda yetenekli ö�renci, serbest meslek erbab� ve bilim adamlar�na sundu�u e�itim, ara�t�rma ve çal��ma imkânlar�, s�f�rdan ba�lay�p mesleklerinde son derece ba�ar�l� olmu� göçmenlerin 'ba�ar� öyküleri' gibi nedenlerden ötürü herkesin zihninde halen bir 'f�rsatlar ülkesi'. Ancak 11 Eylül sonras�nda yabanc�lar için hayat zorla�t�. Çal��ma izinlerinin al�nmas�, temdit edilmesi, Müslüman kökenli göçmenlere kar�� pe�in yarg�lar�n yayg�nla�mas� nedeniyle ABD art�k d��ar�dan bak�ld�� kadar 'kolay bir ülke' de�il. - Gayrimüslimler ABD'ye yeni bir hayat kurmay� tasarlarken Müslümanlar�n akl�nda orada kazand�klar� paray� ülkelerine getirip de�erlendirme fikri var. Neden?- Müslüman Türk göçmenleri için Amerika bir H�ristiyan, yani 'gâvur' ülkesi... Bu nedenle de öldüklerinde burada gömülmek istemiyorlar. Bir ölçüde de hakl�lar, zira 1800'lü, 1900'lü y�llarda sadece Müslümanlar�n gömülebilecekleri Müslüman mezarl�klar� dahi yok. Bu nedenle geri dönmek niyetiyle göç ediyorlar. Esas amaçlar� yeterince tasarruf yap�p biriktirdikleri paralarla Anadolu'ya geri dönmek ve hayatlar�n� orada eskiye k�yasla çok daha iyi bir �ekilde devam ettirmek.. Gayrimüslim Türk göçmenlere gelince... Bunlar�n önemli bir k�sm� Balkan Sava�lar� s�ras�nda askere al�nmamak için firar ediyor ve asker kaça�� durumuna dü�üyorlar. Geri dönmeleri halinde hemen cepheye sürülecekleri için de geri dönmeye hiç de niyetli de�iller. Ermeni göçmenler için bir sebep daha vard�. O da 1915 Tehciri'nin feci sonucuydu. Bu nedenle de Ermeni göçmenler için geri dönü� uzak bir ihtimal olarak dahi söz konusu de�ildi. Onlar bir daha geri dönmemeye yeminli olarak göç ettiler.

GÖÇMENLER�N ORTAK NOKTASI

- Tüm göçmenlerin ortak noktas�n� vatan hasreti ve geride b�rakt�klar� sevdikleri olarak nitelememiz mümkün mü?- Evet ilk nesil göçmenlerin ortak noktalar� geride b�rakt�klar� anavatanlar�n�, kom�u, akraba ve dostlar�n� hasretle anmalar�, Anadolu veya �stanbul'da sürdürdükleri yemek, ya�am ve musiki kültürlerini özlemeleri ve hasretle anmalar�d�r. Y�llar sonra Türkiye'den gelen bir gazeteciyle kar��la�t�klar�nda ona hasretle sar�lmalar� ve 'memleket haberleri'ni sormalar� bunun en basit göstergesidir. Dahas� anavatanlar�ndan kötü hat�ralarla ve bir daha geri dönmemeye yemin ederek ayr�lan gayrimüslim Osmanl�/Türk göçmenlerinin bile aradan geçen y�llar sonras�nda geriye dönüp bakt�klar�nda geride b�rakt�klar� anavatanlar�n�, Amerika'ya geldikleri ilk y�llara k�yasla çok daha olumlu ve özlem dolu duygularla anmalar� da haf�zan�n zamanla kendi kendini dejenere edip geçmi�i güzelle�tirdi�inin kan�t�d�r. - �lk kez bir çal��man�zla ödüllendirildiniz, bu ödüllü kitab�n�z� yaz�m dünyan�z�n içinde nas�l bir yerde konumland�r�yorsunuz?- Kitab�m�n Yunus Nadi Ödülü gibi prestijli ve köklü bir ödüle lay�k bulunmas� benim aç�mdan son derece sevindirici ve heyecan verici bir �ey. Bu ödül, ba��ms�z ara�t�rmac�lar�n bilimsel olmad�klar� konusunda genelgeçer bir kanaatin yerle�ik oldu�u ve dolay�s�yla çok fazla ciddiye al�nmad�klar� ülkemizde ba��ms�z ara�t�rmac�lar�n, akademisyenlerin faydaland�klar� ara�t�rma fonlar�ndan faydalanmamalar�na ra�men en az akademisyenler kadar nitelikli, bilimsel ve özgün yay�n yapabileceklerinin, yapabildiklerinin ispat�d�r. Bu kitab�m �imdiye kadar gerçekle�tirdi�im ara�t�rmalar aras�nda kaynak ve ar�iv bulma konusunda en çok zorland��m ve güçlüklerle kar��la�t��m kitapt�r. En büyük hayal k�r�kl��n� da New York'taki Ellis Adas� Müzesi Sözlü Tarih Ar�ivi'ni ziyaret etti�imde ya�ad�m. Bu ar�ivde Müslüman Türk göçmenleriyle yap�lm�� tek bir mülakata dahi rastlayamad�m. Ar�iv yöneticisi de bundan çok �ikâyetçiydi ve benden kendisine tan�kl�k yapacak göçmen bulmam� istemi�ti. Buna mukabil bu kitab�m içerdi�i bol say�da göçmen öyküleri nedeniyle daha önceki kitaplar�ma k�yasla oldukça renkli, insanc�l ve mizahi bir taraf� var. Bu nedenle de �imdiye kadar yay�mlad��m ara�t�rmalar�m aras�nda en 'güleryüzlü' ve 'iyimser' havaya sahip kitapt�r. Anadolu'dan Yeni Dünyaya-Amerika'ya �lk Göç Eden Türklerin Ya�amöyküleri/ R�fat N. Bali/ �leti�im Yay�nlar�/ 368 s.

Karikatür Ödülü: MUHAMMET �ENGÖZ

'Mizah�n izah� yoktur'

Muhammet �engöz karikatürümüzün yüz aklar�ndan biri. Yunus Nadi Karikatür Ödülü'nü al�nca arkada��m�z ve �zmit muhabirimiz Ahmet Kurt'a bir haber uçurduk. Kurt'da sorular�n� �engöz'e ula�t�rd�. Gelen yan�t ise a�a��da.Ahmet KURT

Profesyonel anlamda ilk karikatürü

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0) Yorum yaz!

Do�umunun 140’�nc� Y�l�nda Tevfik Fikret, TYS A�iyan’da An�ld�

21/8/2007 � Kategori: Haber

20/08/2007
Ayd�nlanman�n �nc� �airiydi
Do�umunun 140’�nc� y�l�nda Tevfik Fikret, T�rkiye Yazarlar Sendikas� taraf�ndan evi A�iyan’da an�ld�
Tevfik Fikret’in 140’�nc� do�umg�n�, sevenleri taraf�ndan kutland�. Fikret’in T�rk �iirinin �nc� �airlerinden oldu�u belirtildi ve ayd�nlanmaya yapt�� katk�ya vurgu yap�ld�.
T�rkiye Yazarlar Sendikas� (TYS), �a�da� �iirimizin �nc� sesi Tevfik Fikret’i 140. do�um y�ld�n�m�nde A�iyan’da m�ze haline getirilen evinin bah�esinde, mezar�n�n ba��nda and�. Tevfik Fikret’in hayat�n�n son y�llar�n� ge�irdi�i ve semte de ad�n� veren A�iyan ad�n� verdi�i evinin bah�esinde yazarlar, edebiyatseverler ve Galatasarayl�lar Derne�i’nin aralar�nda bulundu�u kat�l�mc�lar topland�.
M�ze haline getirilen ev gezildikten sonra etkinlik, kat�l�mc�lar�n bah�ede toplanmas�yla ba�lad�. Anman�n a�� konu�mas�n� yapan TYS Y�netim Kurulu �yesi �lhan G�lek, Tevfik Fikret’in ya�am�n� anlatarak m�cadeleci ki�ili�ine vurgu yapt�. Daha sonra s�z alan Yazar G�ls�m Cengiz, Tevfik Fikret’in muhalif bir yazar oldu�unu belirterek; �iirimize getirdi�i yeniliklere dikkat �ekti. Cengiz, Fikret’in �iirinde kad�n temas�n� i�ledi�ini anlatarak “19. y�zy�lda Osmanl� d�nemindeki feodal de�erlere kar��, ilk defa kad�n� nesne de�il de �zne olarak i�lemi�tir. Sava�lardan dolay� dul kalan, yetim, �aresiz kalan kad�nlar�n durumunu, toplumsal nedenleriyle ele alan ilk �airdir, ikincisi de N�z�m Hikmet’tir. Kad�nlar�, erkeklerle ayn� e�it haklara sahip olmas� gereken bir kimlik olarak g�r�r” ifadelerini kulland�. Cengiz ayr�ca, Fikret’in �ocuk ya�ta annesini kaybetmesinden dolay� �iirlerine yo�un bir h�zn�n sindi�ini vurgulayarak �ocuklar i�in de yetkin �iirler yazd��n� s�yledi. Cengiz, Fikret’ten d�rtl�kler okuyarak; “�ocuklar i�in yazd�� ‘�ermin’ kitab�, i�erik ve bi�im olarak �ok iyi �r�lm�� bir eserdir. Didaktik bir �sluptan ka��nd�� bu �iirinde, �ocuklara sevgiyi, payla�may�, dayan��may� ve eme�i sevdirir” diyerek s�zlerini bitirdi.
�air Nurullah Can’�n, Tevfik Fikret’in ‘Bal�k��lar’ adl� �iirini okudu�u anmada son olarak, Yazar Orhan Karaveli s�z ald�. Karaveli, Fikret’in T�rkiye ayd�nlanmas�n�n �nc� �ahsiyetlerinden biri oldu�una i�aret ederek, “T�rk �iirinin ilk b�y�k ustas�d�r. Zaman�nda �ok fazla karalamalara maruz kalmas�na ra�men ayd�nl�k d��ncelerinden asla vazge�memi�tir” s�zlerini kulland�. (�stanbul/EVRENSEL)

Kal�c� Ba�lant� Yorum (2) Yorum yaz!

�ORUM �L��RETMEN OKULLULARIN S�TES� (CORM�O)

19/8/2007 � Kategori: Haber

okul foto�raflar� yeni foto�raflar an�lar ileti�im kuranlar iletiler adlar� bilinenler ��retmenlerimiz yitirdiklerimiz linkler

�li�kileri s�ren bir grup �orum �lk��retmen okullular olarak; ortak ge�mi�imizi anmak, izlerini yitirdi�imiz dostlar�m�z� bulmak amac�yla internette yer almak istedik.

�zellikle "�orum �lk��retmen Okullular" diye tan�ml�yoruz kendimizi. Okulumuzda bir s�re e�itim g�rm�� ama t�rl� nedenlerle b�rakm��, bitirmi� ama ��retmenlik yapmam�� arkada�lar�m�zla, okulumuzda g�rev yapm�� retmen ve di�er �al��anlar� kendimizden ayr� saym�yoruz.

Bu sitenin geli�mesi t�m�yle duyarl� arkada�lara ba�l� olacakt�r. Bu sitede yer alanlar�n bug�nk� durumlar�, an�lar�, ve ��rencilik d�neminde �ekilmi� foto�raflar� yer alacak. Bu da ancak ileti�im kuran arkada�lar�n g�nderdikleri ile ger�ekle�ecektir.

ileti�im: bilgi@corumio.com

07.03.2007 tarihinden bu yana:
<****** src="http://xyz.freeweblogger.com/counter/******.php?u=corum">
free web counter

B�ZDEN HABERLER
�leti�im �zerinden gelen haberler

*Halis Demirci ��retmenimiz hasta

*Bahattin �ensoy'un o�lu evlendi

*Arkada��m�z Durmu� Co�kun'un e�i Ameliyat oldu

*Ayval�k Bulu�mas�

* Recep Sara�l� babas�n� yitirdi *�stanbul Bulu�mas�

*�zg�n �iveyle �orumlunun a�k �iiri

HABER BELGEL��

S�TE A�ILI� TAR�H�: 13 KASIM 2006

Merhaba,

Ali �ahin ve H�seyin Erikli, �orum ��retmen Okullular i�in bir site �nerdi�inde, b�ylesine g��l� ba�lar�n oldu�unu d��nememi�tim.

Siteyi haz�rlamaya ba�lad��mda, ortalama 35 y�ld�r kendilerinden bilgi almad��m bir �ok arkada�la ili�ki kurdum / kurmaktay�m. Bu s�re�te �ylesine duygulu anlar ya�ad�m ki anlat�lamaz. Sevin�ten de g�zlerim ya�ard�, yitirdi�imizi ��rendi�im arkada�lar�n �z�nt�s�nden de...

Arkada�lar�m,

Gittik�e insan ili�kilerinin bozuldu�u d�nyam�zda "deniz fenerleri gibi" oldu�unuzu g�rmekten / bilmekten ald��m mutluluk olduk�a �st d�zeydedir. H�l� dostluk, arkada�l�k kavramlar�n�n bu kadar g��l� ya�an�yor olmas� ne g�zel. Ne yaz�k ki baz� arkada�lar�m�z, bu duygular�n� yitirmi�ler. Kendileriyle ili�kilendi�imiz az say�da arkada��m�z, bu sanal ortamda da olsa bir araya geli�imize ilgisiz kald�lar. Hele hele okul y�llar�nda �ok samimi oldu�um bir arkada��mla 37 y�l sonra telefonda yapt��m g�r��menin beni ne kadar �zd��n�, aradan aylar ge�mi� olmas�na kar��n �zmekte oldu�unu anlatamam.

Arkada�lar,

D��ncelerimizin ve ya�am bi�imlerimizin ayr�l��na bakmadan, bir �o�umuzun �zlem i�inde oldu�unu g�rd�m. Bizler okulda bir karavanadan yemek yedi�imiz g�nlerin sevdal�s� olmu�uz. Bunu bir t�r karde�lik bilmi�iz. �yi de etmi�iz.

Okul s�ralar�nda hemen hepimizin bir an� defteri vard�. Benim �oktan unuttu�um, Hasan Ali'nin an�msatt�� an� defterindeki yaz�m�, iyi ki yazm��m. Yazd��m� unutmu�um ama, dostlar�m� unutmad�m. Yaz�m�n sonuna o yaz�y� ekliyorum. O g�n Hasan Ali'nin defterine yazd�klar�m�n, bug�n hepiniz i�in ge�erli oldu�unu rahat�a s�yleyebilirim.

�yi ki vars�n�z.

Sevgiyle ve sa�l�kla kal�n.

Ayhan Altay

Bir g�n belki bir sahilde
Belki bir da� yamac�nda
Belki... Kim bilir nerde…
Hat�rlayaca��m seni biliyorum.
Y�ce bir arkada�l�k duygusu saracak beni
Geri getirmek isteyece�im o zaman
Senle ge�en g�nlerimi...

05.09.1969
Ayhan Altay

ADLARINI ANIMSADI�IMIZ, KEND�LER� �LE �LET��M KURAMADI�IMIZ ARKADA�LARIMIZ

Abdulkadir Dedeo�lu                �ank�r� �erke�
Abdullah �akac�                       1970 - 1971 Alaca
Abdurrahman Yand�m              Alaca
Ahmet Akkoca                        1972 �orum
Ahmet Demircan                      1971 Ayanc�k
Ahmet �zdemir                        1972    �ank�r�
Ahmet Tatl�
Ahmet Y�ld�r�m                        1970 - 1971 �skilip G�re��i
Ali Ayka�
Ali Pamuk                                1972 �orum 0324 359 34 21
Ali R�za �zl�
Atilla Karanl�k                          1972   Ta�k�pr�
Bekta� Solmaz                        1970 �orum
Bilal Demirel                           Samsun
Burhanettin Arslan                    1974   Sinop
Cafer Karakaya                        �skilip
Celal G�rel                               1971 Ayanc�k
Celal Ya�c�o�lu                       Sungurlu
Cemal Yozgat                          Gerze
Cemil Uzun
Enis T��l�
Erdo�an Purtul                          1972 Ta�k�pr�
E�ref Ya�l�                               Ankara
Ethem Manici                          �skilip
Ey�p Ta�k�n
Fevzi Keskin                            1972 �orum
Hac� Celebci
Halit Karaman                         �ank�r�
Hamza �im�ek                          �orum
Hanefi �etin                             �orum
Hasan Dan��man                       �orum
Hasan Kartal                            1972   �orum
Hasan K�rtepe                          1972   �orum
H�d�r Ko�ar
H�seyin Akda�
�brahim �ift�io�lu
�hsan Kesici
�lhami Bakar                             �orum
�smail �avu�                              1972   �ank�r�
Kadir Ersan
Kamil Kandak                          Daday
Kamil Keskin                           1972 �orum 0364 227 0509
Kaz�m Ya�ar
Mehmet T�fek�i                       �ank�r�
Meral �lhan
Mustafa �a�lar                       �ank�r� - Eldivan
Mustafa �elik                           1972 �orum
Mustafa Ko�                            G�m��hac�k�y
Mustafa �zdemir                      �ank�r�
Mustafa Sevi�
Muzaffer Can�demir
M�sl�m Akku�                         1972   �orum
Naz�m Karamehmet                1972 Daday
Necdet �zo�ul
Nejdet Saltan                           1972    �orum
Nevzat Aslan
�mer Karako�
Pa�a Rasim                               Gerze
Rafet Atar
Recep �. G�ng�r                       Bayat
Seyit Ali G�l                               1972   Sinop
Salih Zeki terlemez
Selahattin Aras                         Cemilbey
Selahattin Eser
Seyfettin Yetkin                        1972   Ara�
S�dd�k Yetkin                              Alaca
S��r� �zt�rk
Sinan Erbil
S�leyman Karaca                     1972 �ank�r�
�emsettin �zdemir                    1971 Sinop
Tahir Kutsal (Cini)
Turan Akp�nar
Turgut Ak�n                              Gerze
�nal �im�ek
Veli Emektar
Veli Bekta�                               Sungurlu
Veli �nc�
Ya�ar Akar
Zihni Atlas                                �orum

Kal�c� Ba�lant� Yorum (2) Yorum yaz!

Oy kullanaca��n�z yeri internetten ��renin

21/7/2007 � Kategori: Haber

Oy kullanaca��n�z yeri internetten ��renin

22 Temmuz’da se�menler, nerede ve hangi sand�kta oy kullanabileceklerini Y�ksek Se�im Kurulu’nun resmi sitesi www.ysk.gov.tr’den ��renebilecekler.

NTV-MSNBC

G�ncelleme: 18:43 TS� 11 May�s 2007 Cuma

�STANBUL - Y�ksek Se�im Kurulu’nun resmi sitesindeki haz�rl�klar tamamland��nda se�menler siteye girerek nerede oy kullan�labilece�i bilgisine ula�abilecek.

Y�ksek Se�im Kurulu’nun resmi sitesi www.ysk.gov.tr’ye girilerek ‘nerede oy kullanaca��m’ b�l�m� t�kland��nda;

T.C kimlik no ile sorgulama
Se�men no ile sorgulama
Kimlik no ile bilgileri sorgulama

ba�l�klar�na ilgili bilgiler girilerek, hangi sand�kta ve nerede oy kullan�labilece�i ��renilebilecek. �u anda yaln�zca se�men numaras� ve ikametgah bilgilerine ula��labiliyor. Haz�rl�klar tamamland��nda siteye girerek nerede oy kullan�labilece�i ��renilebilecek.

Oy ataca��n�z yeri ��renmek i�in t�klay�n

YSK’n�n resmi sitesini incelemek i�in t�klay�n

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0) Yorum yaz!

� �nceki :: Sonraki �

AlsahBlog

K�lt�r, Sanat, edebiyat, Bilim, E�itim

Son Yaz�lar�m

Kategorilerim

Arkada�lar�m

Ba�lant�lar�m

�eriat�n G�lgesindeki Kad�n/ 1-2

6/3/2009 � Kategori: Haber

�eriat�n Gölgesindeki Kad�n/ 1

�eriat�n Gölgesindeki Kad�n/ 2

2005 Yunus Nadi �d�lleri

20/2/2009 � Kategori: Haber

Do�umunun 140’�nc� Y�l�nda Tevfik Fikret, TYS A�iyan’da An�ld�

21/8/2007 � Kategori: Haber

�ORUM �L��RETMEN OKULLULARIN S�TES� (CORM�O)

19/8/2007 � Kategori: Haber

Oy kullanaca��n�z yeri internetten ��renin

21/7/2007 � Kategori: Haber

Oy kullanaca��n�z yeri internetten ��renin

22 Temmuz’da se�menler, nerede ve hangi sand�kta oy kullanabileceklerini Y�ksek Se�im Kurulu’nun resmi sitesi www.ysk.gov.tr’den ��renebilecekler.

NTV-MSNBC

AlsahBlog

K�lt�r, Sanat, edebiyat, Bilim, E�itim

Son Yaz�lar�m

Kategorilerim

Arkada�lar�m

Ba�lant�lar�m

�eriat�n G�lgesindeki Kad�n/ 1-2

6/3/2009 � Kategori: Haber

�eriat�n Gölgesindeki Kad�n/ 1

�eriat�n Gölgesindeki Kad�n/ 2

2005 Yunus Nadi �d�lleri

20/2/2009 � Kategori: Haber

Do�umunun 140’�nc� Y�l�nda Tevfik Fikret, TYS A�iyan’da An�ld�

21/8/2007 � Kategori: Haber

�ORUM �L��RETMEN OKULLULARIN S�TES� (CORM�O)

19/8/2007 � Kategori: Haber

Oy kullanaca��n�z yeri internetten ��renin

21/7/2007 � Kategori: Haber

Oy kullanaca��n�z yeri internetten ��renin

22 Temmuz’da se�menler, nerede ve hangi sand�kta oy kullanabileceklerini Y�ksek Se�im Kurulu’nun resmi sitesi www.ysk.gov.tr’den ��renebilecekler. NTV-MSNBC

22 Temmuz’da se�menler, nerede ve hangi sand�kta oy kullanabileceklerini Y�ksek Se�im Kurulu’nun resmi sitesi www.ysk.gov.tr’den ��renebilecekler.

NTV-MSNBC